{"id":9766,"date":"2022-10-02T14:34:38","date_gmt":"2022-10-02T12:34:38","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=9766"},"modified":"2022-10-02T22:01:10","modified_gmt":"2022-10-02T20:01:10","slug":"radio-stettin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2022\/10\/02\/radio-stettin\/","title":{"rendered":"Radio Stettin"},"content":{"rendered":"
Szczecin, na prze\u0142omie lat 20. i 30. XX wieku; pierwsza po prawej – wie\u017ca nadajnika radiowego, zlokalizowana w \u00f3wczesnym – jak si\u0119 wydaje – centrum aglomeracji miejskiej, terenie najg\u0119\u015bciej zabudowanym i zamieszka\u0142ym.<\/div>
<\/div>\n

Szczecin zawsze by\u0142 miastem portowym. A przynajmniej chcia\u0142 takim by\u0107. Miastem, w kt\u00f3rym budowano statki, a w zak\u0142adach zwi\u0105zanych z gospodark\u0105 morsk\u0105 w ca\u0142ym XX wieku pracowa\u0142 niemal ka\u017cdy cz\u0142onek szczeci\u0144skich rodzin. Do pracy morskiej nale\u017cy zaliczy\u0107 tak\u017ce uprawianie \u017ceglugi na Odrze, na wodach Zatoki Pomorskiej, torze wodnym prowadz\u0105cym do \u015awinouj\u015bcia. To w\u0142a\u015bnie by\u0142a o\u015b, kt\u00f3ra wcze\u015bniej, a tak\u017ce w latach powojennych aspirowa\u0142a do kre\u015blenia wok\u00f3\u0142 niej wielkiej morskiej aglomeracji zachodniopomorskiej, dla kt\u00f3rej Berlin by\u0142by wa\u017cnym, ale tylko ksi\u0119\u017cycem.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie wtedy, w 1898 roku cesarz Wilhelm II osobi\u015bcie potwierdzi\u0142 wol\u0119 wzmocnienia potencja\u0142u gospodarczego miasta, opartego o transport morski. Podj\u0119to budow\u0119 nowego portu. Wyznaczono nowe tereny pod budow\u0119 infrastruktury. Przeznaczono na ten cel ogromne \u015brodki z kasy pa\u0144stwowej. Legendarna dzi\u015b fontanna Manzela, kt\u00f3rej okoliczno\u015bci znikni\u0119cia nie s\u0105 do dzi\u015b wyja\u015bnione, alegoria morskiego miasta motywowa\u0142a do dalszych wysi\u0142k\u00f3w, do rozbudowy infrastruktury transportowej i komunikacyjnej, wi\u0105\u017c\u0105cej port z l\u0105dem.<\/p>\n

Niekorzystny dla Republiki Weimarskiej, a p\u00f3\u017aniej Trzeciej Rzeszy wynik pierwszej wojny \u015bwiatowej w istotny spos\u00f3b wp\u0142yn\u0105\u0142 na morski rozw\u00f3j Szczecina.<\/p>\n

Trzecie pod wzgl\u0119dem zajmowanej powierzchni miasto Niemiec zacz\u0119\u0142o podupada\u0107 gospodarczo. Funkcje wiod\u0105ce w handlu i przemy\u015ble morskim przej\u0105\u0142 Hamburg wraz z Brem\u0105. Tam przeniesiono centrum budowy statk\u00f3w. W Szczecinie zamkni\u0119to w\u00f3wczas znane montownie statk\u00f3w Vulcan, Ostsee-werft i kilka mniejszych zak\u0142ad\u00f3w. Z trudem funkcjonowa\u0142a Stettiner Oderwerke. W 1929 roku rz\u0105d pruski wycofa\u0142 swoje wsparcie dla Szczeci\u0144sko-Pruskiej Wsp\u00f3lnoty Portowej.<\/p>\n

Ale do nabrze\u017cy portowych niezmiennie przybywa\u0142y statki. Rodz\u0105ca si\u0119 Gdynia sta\u0142a si\u0119 nie tylko wielk\u0105 konkurencj\u0105 dla Szczecina. Przejmowanie jego funkcji dynamizowa\u0142o rozw\u00f3j polskiego portu. Ale Szczecin nie rezygnowa\u0142 z wypracowywanej przez stulecia wa\u017cnej pozycji na szlakach morskich z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie Europy.<\/p>\n

Wiele razy, po obu stronach Odry pyta\u0142em specjalist\u00f3w, dlaczego Szczecin zawsze wabi\u0142 wielkie pieni\u0105dze, ale te z du\u017c\u0105 rezerw\u0105 lokowa\u0142y tutaj nowe zlecenia, inwestowa\u0142y, w oparciu o nawet ambitne plany rozwoju uj\u015bcia Odry – niezmiennie zerka\u0142y w stron\u0119 Hamburga.<\/p>\n

To co dla jednych by\u0142o zalet\u0105 Szczecina, dla innych nie przestawa\u0142o by\u0107 wad\u0105. Ci pierwsi uwa\u017cali, \u017ce wprowadzanie statk\u00f3w z towarami do\u015b\u0107 g\u0142\u0119boko w g\u0142\u0105b l\u0105du obni\u017ca koszty transportu surowc\u00f3w. Inni narzekali na trudno\u015bci nawigacyjne, ograniczone g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 toru wodnego limitowa\u0142y wielko\u015bci statk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby do Szczecina zawija\u0107.<\/p>\n

Ten problem wyra\u017anie mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 w drugiej po\u0142owie XX wieku, kiedy to powszechnym zjawiskiem by\u0142 tzw. odlichtunek, wy\u0142adowywanie cz\u0119\u015bci towar\u00f3w z \u0142adowni statk\u00f3w do barek cumuj\u0105cych przy ich burtach, jeszcze na wodach morskich, by tym samym zmniejszy\u0107 zanurzenie jednostek, co umo\u017cliwia\u0142o im cumowanie przy centralnych nabrze\u017cach Zespo\u0142u Portowego Szczecin-\u015awinouj\u015bcie.<\/p>\n

Miasto jednak rozwija\u0142o si\u0119 nadal, ju\u017c nawet w pewnym oderwaniu od portu. W 1939 roku utworzony zosta\u0142 tzw. Gross-Stettin. W po\u0142\u0105czeniu z Policami i D\u0105biem i nieco wcze\u015bniej rozwijaj\u0105cymi si\u0119 Podjuchami, Szczecin liczy\u0142 oko\u0142o 380 tys. mieszka\u0144c\u00f3w. Pewne o\u017cywienie gospodarcze pojawi\u0142o si\u0119 po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy. Cementowania, zak\u0142ady budowy maszyn, most\u00f3w, hal fabrycznych, tak\u017ce na eksport podnosi\u0142y bud\u017cet miasta i inwestor\u00f3w. Tu budowano samochody, autobusy, motocykle, fortepiany. Tutaj dzia\u0142a\u0142a liczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska. Potrzeby wojenne w drugiej po\u0142owie lat 30. XX wieku pobudzi\u0142y aktywno\u015b\u0107 portow\u0105 i stoczniow\u0105.<\/p>\n

To wielkie sprawy. I wielkie pieni\u0105dze. One wp\u0142ywa\u0142y na puls miasta, kt\u00f3re niezmiennie nale\u017ca\u0142o do grona wa\u017cnych o\u015brodk\u00f3w opiniotw\u00f3rczych. Liczne opracowania dokumentuj\u0105 i ilustruj\u0105 bogactwo szczeci\u0144skiego \u017cycia codziennego. Tu kszta\u0142cili si\u0119 i wyst\u0119powali s\u0142awni arty\u015bci, malarze, architekci, aktorzy, muzycy. Pi\u0119kne ulice, liczne skwery, wspania\u0142e parki, ogr\u00f3d botaniczny. Dom Koncertowy, Teatr Miejski, kawiarnie, restauracje, sklepy kolonialne. Ludzie byli ciekawi \u015bwiata, \u017cyli na do\u015b\u0107 wysokim poziomie, wznosili kamienice, budowali trakcje tramwajowe, rozwijali sporty wodne.<\/p>\n

O sprawach ludzi i miasta informowa\u0142a miejska i regionalna prasa. Pommersche Zeitung, Stettiner Illustierte Zeitung czy najwi\u0119ksza w regionie Stettiner General-Anzeiger. Ostatni\u0105 efemeryd\u0105 by\u0142 Deutsche Zeitung, ukazuj\u0105cy si\u0119 od 20 maja 1945 do 10 czerwca tego samego roku.<\/p>\n

Informacja, szczeg\u00f3lnie biznesowa, gie\u0142dowa mia\u0142a istotne znaczenie dla podejmowania zlece\u0144 przewozowych, inwestowania w przedsi\u0119wzi\u0119cia budowlane, posuni\u0119cia importowe i eksportowe. Informacje takie dostarcza\u0142a prasa. Ta korzysta\u0142a w\u00f3wczas z \u0142\u0105czno\u015bci przewodowej, nad kt\u00f3r\u0105 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 sprawowa\u0142a Reichpost. Telegraf bezprzewodowy, a wi\u0119c przekazywanie wiadomo\u015bci z wykorzystaniem techniki radiowej z jednej strony zagrozi\u0142o monopolowi poczty niemieckiej ale z drugiej strony umo\u017cliwi\u0142o szybsz\u0105 komunikacj\u0119 mi\u0119dzy agencjami prasowymi a redakcjami gazet.<\/p>\n

Pa\u0144stwo nie rezygnowa\u0142o jednak z monopolu na kana\u0142y informacyjne. Spory prawne a z drugiej strony post\u0119p techniczny nie powstrzyma\u0142y rozwoju bezprzewodowej telegrafii. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce w 1919 roku, w Eberswalde przeprowadzono pierwsz\u0105 udan\u0105 transmisj\u0119 radiow\u0105. Rok p\u00f3\u017aniej, w Berlinie uruchomiono pierwsz\u0105 rozg\u0142o\u015bni\u0119 radiow\u0105, emituj\u0105c\u0105 s\u0142owo i muzyk\u0119. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107: oto dw\u00f3ch lektor\u00f3w odczytuje informacje kierowane do zarz\u0105d\u00f3w bank\u00f3w, bo tylko te instytucje posiada\u0142y specjalne detektory. Oto po ka\u017cdym serwisie gie\u0142dowym, z gramofonu odtwarzana by\u0142a muzyka. Technicy mieli tylko jedn\u0105 p\u0142yt\u0119, a na niej dwa walce Johanna Straussa: Wiede\u0144ska krew i Nad pi\u0119knym modrym Dunajem. Eksperyment zako\u0144czy\u0142 si\u0119 po\u017carem, ale potwierdzi\u0142 sprawno\u015b\u0107 aparatury i sens tego typu przekaz\u00f3w.<\/p>\n

Poczta niemiecka, w obliczu konkurencji mi\u0119dzynarodowej, zwielokrotni\u0142a wysi\u0142ki, kt\u00f3rych efektem by\u0142o uruchomienie, na Gwiazdk\u0119 1920 roku rozg\u0142o\u015bni Funkerberg<\/a>. Pracownicy poczty, jak podaje Wikipedia, przyszli do studia z w\u0142asnymi instrumentami i koncertowali, wykonuj\u0105c ludowe pie\u015bni i kol\u0119dy.<\/p>\n

Mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekazu muzyki zrewolucjonizowa\u0142a rozw\u00f3j bezprzewodowej radiofonii. I cho\u0107 odbi\u00f3r audycji by\u0142 p\u0142atny to jednak rynek produkcji odbiornik\u00f3w i sie\u0107 nadawcza rozwija\u0142y si\u0119 w b\u0142yskawicznym tempie. Koncerty, audycje biznesowe, transmisje sportowe \u2013 to wszystko odmieni\u0142o \u017cycie rodzin. Transmisje zza oceanu, ci\u0105g\u0142a poprawa jako\u015bci brzmienia \u2013 czyni\u0142o z radia ma\u0142\u0105 domow\u0105 kapliczk\u0119. Ca\u0142e rodziny siada\u0142y przed odbiornikiem by wys\u0142ucha\u0107 przekazu z sali teatralnej czy mitingu politycznego.<\/p>\n

Niemcy zacz\u0119li prze\u017cywa\u0107 co\u015b w rodzaju radiowej gor\u0105czki z\u0142ota, Zapotrzebowanie na cz\u0119stotliwo\u015bci i dostosowane do nich zespo\u0142y emisyjne przekracza\u0142o wszelkie zdolno\u015bci produkcyjne. Omal nie dosz\u0142o do chaosu w eterze. Ta sytuacja przyczyni\u0142a si\u0119 do powstania wiosn\u0105 1925 roku \u015awiatowej Unii Radiofonii i Telewizji, kt\u00f3rej jednym z najwa\u017cniejszych zada\u0144 by\u0142o doprowadzenie do porozumienia w sprawie rozk\u0142adu cz\u0119stotliwo\u015bci nadawczych mi\u0119dzy krajami stowarzyszonymi.<\/p>\n

Szczecinianie, jak pisa\u0142 o mieszka\u0144cach miast morskich Cicero \u2013 \u017c\u0105dni byli informacji ze \u015bwiata. Znale\u017ali si\u0119 wi\u0119c w gronie pierwszych o\u015brodk\u00f3w niemieckich, kt\u00f3re stara\u0142y si\u0119 o w\u0142asny nadajnik radiowy.<\/p>\n

<\/p>\n

W li\u015bcie z 22 wrze\u015bnia 2022 roku, Karen Feldbusch napisa\u0142a:<\/p>\n

Witam Panie Koszur,<\/p>\n

liebe Interessierte,<\/p>\n

W marcu 1925 rozpocz\u0119to budow\u0119 stacji nadawczej, zlokalizowanej w Marienstifts-Gymnasium na Marienplatz (gimnazjum przy obecnym Placu Mariackim), kt\u00f3ra zosta\u0142a uruchomiona 3 stycznia 1926 roku. Maszt transmisyjny znajdowa\u0142 si\u0119 przy Harmstra\u00dfe (Przyjaci\u00f3\u0142 \u017bo\u0142nierza \/ Bandurskiego) w Szczecinie Niebuszewie. Stacja radiowa nadawa\u0142a od 18 grudnia 1925 r. do 30 pa\u017adziernika 1934 r. za po\u015brednictwem anteny dwuteowej mi\u0119dzy dwiema 75-metrowymi \u017celaznymi masztami kratowymi. Ta instalacja przekazywa\u0142a program przygotowywany centralnie przez firm\u0119 Berliner Funk-Stunde A.G. ale mog\u0142a i mia\u0142a wszystkie mo\u017cliwo\u015bci by emitowa\u0107 w\u0142asne programy. Zasi\u0119g nadajnika obejmowa\u0142 obszar miasta w promieniu 20 kilometr\u00f3w.<\/p>\n

W tym lokalnie przygotowywanym programie prezentowano wyst\u0119py artystyczne, audycje edukacyjne dla szk\u00f3\u0142, kursy j\u0119zyk\u00f3w obcych, codzienne serwisy informacyjne i relacje sportowe, pogadanki i wyk\u0142ady z r\u00f3\u017cnych dziedzin. Sporo m\u00f3wiono o modzie i kulinariach, przekazywano raporty rynkowe i kursy walut a poza tym kilka razy dziennie informowano o dok\u0142adnym czasie.<\/p>\n

Od 1 kwietnia 1934 Szczecin by\u0142 po\u0142\u0105czony z Reichssender Hamburg. W 1934 r. na Karkutschstrasse (\u015bw. Wojciecha), za ko\u015bcio\u0142em garnizonowym, postawiono wysoki na 93 m maszt antenowy, z drewna modrzewiowego z anten\u0105 pier\u015bcieniow\u0105, kt\u00f3r\u0105 wykonali Christoph & Umnack z Niesky na \u015al\u0105sku. Firma ta zbudowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c nowe centrum nadawcze na K\u00f6nig-Albert-Strasse (\u015al\u0105ska). Centrum rozpocz\u0119\u0142o emisj\u0119 20 pa\u017adziernika 1934 roku. Szczeci\u0144ski nadajnik mia\u0142 teraz moc wyj\u015bciow\u0105 2 kW przy cz\u0119stotliwo\u015bci 1330 kHz. Niestety maszt transmisyjny ze \u017ale zaimpregnowanego drewna zosta\u0142 zdemontowany w grudniu 1936 r.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

(\u2026) Pod koniec marca 1936 w rejonie Szczecina by\u0142o 297 000 odbiornik\u00f3w radiowych. W 1944 pomieszczenia transmisyjne zosta\u0142y zniszczone przez bomby zapalaj\u0105ce.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:
\nStettin, Daten und Bilder zur Stadtgeschichte, Ernst V\u00f6lker, S. 233, Verlag Rautenberg, Leer, 1986
\nStettin, Eine deutsche Gro\u00dfstadt in den 30er Jahren, Heinz Gelinski, S. 174, Verlag Rautenberg, Leer, 1984 (st\u0105d pochodz\u0105 zdj\u0119cia, kt\u00f3re Panu wysy\u0142am. W ksi\u0105\u017cce nie ma wyra\u017anie wskazanych \u017ar\u00f3de\u0142 pochodzenia tych trzech zdj\u0119\u0107, ale og\u00f3lnie wspomina si\u0119 w niej o wielu \u017ar\u00f3d\u0142ach tych obraz\u00f3w) str. 91 oraz str. 174, Chronik der Stadt Stettin, Ilse Gudden-L\u00fcddeke (Hg.), S. 311, Verlag Rautenberg, Leer, 1993<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Geli\u0144skiego odwo\u0142uje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do nast\u0119puj\u0105cej publikacji:
\nKronj\u00e4ger, Wilhelm; Pre\u00dfler, Hans; Vogt, Karl: Deutsches Rundfunkarchiv \u2013 \u201eHistorisches Archiv der ARD\u201c, 25. Jg., Nr. 5\/6, Sept. 1973, wydanie na zlecenie Bundesministeriums f\u00fcr das Post- und Fernmeldewesen.<\/p>\n

Ich hoffe, es hilft.<\/p>\n

Viele Gr\u00fc\u00dfe<\/p>\n

Karen (Feldbusch)<\/p>\n

<\/div>\n

W jednym z nast\u0119pnych maili Karen przes\u0142a\u0142a mi artyku\u0142 pi\u00f3ra Hansa-Gerda Warmanna<\/a> na temat szczeci\u0144skiej radiofonii. Tekst ukaza\u0142 si\u0119 wydawnictwie Stettiner B\u00fcrgerbrief w 2009 roku. Jego autor by\u0142 cz\u0142onkiem Ko\u0142a Ojczy\u017anianego Szczecinian (Heimatkreis Stettin) i Domu Szczecina (Haus Stettin) w Lubece, cz\u0119sto wraca\u0142 do swojego rodzinnego miasta, publikowa\u0142 wiele tekst\u00f3w z jego przedwojennej historii.<\/p>\n

Jaki\u017c znak czasu\u2026 Autor rozpoczyna swoje wspomnienie o rozg\u0142o\u015bni radiowej w Oderstadt przywo\u0142aniem emocji, jakie wywo\u0142ywa\u0142y w nim transmisje koncert\u00f3w kameralnych z Konzerthaus, kt\u00f3rych s\u0142ucha\u0142 przy pomocy odbiornika kryszta\u0142kowego, przez pod\u0142\u0105czone do niego s\u0142uchawki. Odbiornik by\u0142 ma\u0142y, niewiele wi\u0119kszy od dzisiejszego smartfona. A s\u0142uchawki \u2013 gdyby dzi\u015b takie za\u0142o\u017cy\u0107, zwr\u00f3ci\u0142yby uwag\u0119 ka\u017cdego przechodnia swoj\u0105 oryginalno\u015bci\u0105 i \u201enowoczesno\u015bci\u0105\u201d designu.<\/p>\n

Hans-Gerd Warmann potwierdza, \u017ce rozg\u0142o\u015bnia szczeci\u0144ska rozpocz\u0119\u0142a nadawanie eksperymentalne 18 grudnia 1925 roku. Jej oficjalne otwarcie mia\u0142o miejsce 4 stycznia 1926 roku. Gdyby nie strajk robotnik\u00f3w budowlanych, tre\u015bci antenowe przygotowywane w Berlinie, przez tamtejsz\u0105 Funk-Stunde A.G. wyemitowano by kilka tygodni wcze\u015bniej. \u00a0Rz\u0105dowi niemieckiemu zale\u017ca\u0142o, aby ca\u0142y kraj pokry\u0107 sieci\u0105 nadajnik\u00f3w. Szczecin mia\u0142 promieniowa\u0107 na ca\u0142e Pomorze i wybrze\u017ce Ba\u0142tyku. By\u0142 drugim po Kilonii o\u015brodkiem o du\u017cym obszarze oddzia\u0142ywania propagandowego w p\u00f3\u0142nocnych Niemczech.<\/p>\n

Szefem szczeci\u0144skiej rozg\u0142o\u015bni na czas jej rozruchu zosta\u0142 w 1926 roku mianowany Wilhelm Habert, a nast\u0119pnie kierownictwo przej\u0105\u0142 dr Karl Blok. Te lata w Republice Weimarskiej \u2013 pisze H-G. Warmann – to chyba najbardziej tw\u00f3rczy i owocny okres w historii radia w naszym rodzinnym mie\u015bcie. Od pocz\u0105tku nadz\u00f3r nad Radiem Szczecin sprawowa\u0142a niemiecka poczta, Reichspost a dopiero p\u00f3\u017aniej Reichs-Rundfunk-Gesellschaft.<\/p>\n

W\u0142adze miasta nie kry\u0142y dumy z posiadania na swoim terenie w\u0142asnej stacji radiowej. Utworzono redakcj\u0119, kt\u00f3rej dzia\u0142 artystyczny powierzono Wilhelmowi Habertowi. Julius Lippmann, nadprezydent prowincji pomorskiej, w okoliczno\u015bciowym wyst\u0105pieniu podczas uroczystego otwarcia dworca kolejowego, kre\u015bli\u0142 ambitne plany i zadania szczeci\u0144skiego radia. Domaga\u0142 si\u0119 jednak, \u017ceby poziom artystyczny produkcji szczeci\u0144skiej by\u0142 na co najmniej takim samym poziomie artystycznym jak audycje berli\u0144skie. Podkre\u015bla\u0142 r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 zachowania regionalnego, pomorskiego charakteru audycji. Niestety, ambitne plany nie zosta\u0142y zrealizowane. Nie uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 do materia\u0142\u00f3w uzasadniaj\u0105cych rezygnacj\u0119 z w\u0142asnych radiowych produkcji artystycznych w Szczecinie.<\/p>\n

Zapewne krytyka ze strony Berli\u0144czyk\u00f3w, tw\u00f3rc\u00f3w, jak dzi\u015b powiedzieliby\u015bmy kontentu centralnego, by\u0142a na tyle mocna, \u017ce Szczecin ograniczy\u0142 si\u0119 do retransmisji audycji berli\u0144skich. Dopiero 1 kwietnia 1926 r. \u2013 jak relacjonuje H-G. Warmann \u2013 firma Funk-Stunde zgodzi\u0142a si\u0119 na nadawanie lokalnych reporta\u017cy dla pomorskich rolnik\u00f3w, trzy razy w tygodniu w ramach \u201eKwadransa dla rolnik\u00f3w\u201d. Od czasu do czasu, w latach 1926-1929\/30, pojawia\u0142y si\u0119 tak\u017ce audycje kulturalne, koncerty, wyk\u0142ady czy relacje z wydarze\u0144 publicznych, przeplatane z ca\u0142odziennym programem, ale w ramach sieci ponadregionalnej Funk-Stunde!<\/p>\n

W mie\u015bcie ukazywa\u0142a si\u0119 wtedy (1926-1929) radiowa gazeta Pommersche Rundfunk-Zeitung, na \u0142amach kt\u00f3rej domagano si\u0119 zwi\u0119kszenia emisji w\u0142asnych audycji szczeci\u0144skiego nadawcy w ca\u0142ym programie.<\/p>\n

Mimo problem\u00f3w \u2013 podkre\u015bla H-G. Warmann – mieszka\u0144cy Szczecina pokochali \u201eswoje\u201d radio.<\/p>\n

Kolejny etap rozwoju szczeci\u0144skiej radiofonii przypada na rok 1928. W grudniu w Magdeburgu uruchomiono nowoczesny i silny nadajnik, kt\u00f3ry wykorzystywa\u0142 t\u0119 sam\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, na kt\u00f3rej pracowa\u0142 Szczecin i Berlin-Ost. Postanowiono w\u00f3wczas, \u017ce studio szczeci\u0144skie b\u0119dzie przygotowywa\u0142o dla Funk-Stunde bezpo\u015brednie transmisje z wi\u0119kszych wydarze\u0144, takich jak koncerty w szczeci\u0144skiej sali koncertowej. Zlikwidowano w\u00f3wczas lokalne studio nagraniowe, urz\u0105dzenia przekazano do Berlina. W 1933 r. Szczecin i Magdeburg w\u0142\u0105czono do p\u00f3\u0142nocnoniemieckiej sieci jednofalowej z siedzib\u0119 w Hamburgu.<\/p>\n

<\/p>\n

W opracowaniu z 1929 roku, E.N.T.\u00a0 Tom 6, Zeszyt 4, Hahnemann u. Gerth: Der Gleichwellen-Rundfunk czytamy o sposobach rozwi\u0105zywania problemu pelnego pokrycia sygna\u0142em radiowym terenu calej Rzeszy, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem region\u00f3w trudnych, stawiaj\u0105cym falom radiowym istotne bariery.<\/p>\n

Ma to zwi\u0105zek z faktem, \u017ce zasi\u0119g nadajnika ma w praktyce do\u015b\u0107 w\u0105ski zakres. Aby nadajnik m\u00f3g\u0142 by\u0107 dobrze odbierany w dzie\u0144 iw nocy, nat\u0119\u017cenie pola w miejscu odbioru musi znacznie przekracza\u0107 \u015bredni poziom zak\u0142\u00f3ce\u0144, kt\u00f3ry jest niezmiennie wyznaczany przez warunki powietrzno-elektryczne. Poniewa\u017c nat\u0119\u017cenie pola maleje zgodnie z prawem wyk\u0142adniczym wraz z odleg\u0142o\u015bci\u0105 od nadajnika, przynajmniej w ci\u0105gu dnia, zasi\u0119g nadajnika mo\u017cna tylko nieznacznie zwi\u0119kszy\u0107 poprzez zwi\u0119kszenie mocy w granicach praktycznie mo\u017cliwych. Zas\u0142ug\u0105 K.W. Wagnera jest to, \u017ce jako pierwszy jasno rozpozna\u0142 te warunki i doszed\u0142 do wniosku, \u017ce problem r\u00f3wnomiernego zaopatrywania ca\u0142ej Rzeszy w radio mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 jedynie tzw. radio jednofalowe, czyli system synchronicznie sterowanych nadajnik\u00f3w, pracuj\u0105cych na dok\u0142adnie tej samej fali. Na swoim wcze\u015bniejszym stanowisku prezesa Urz\u0119du Techniki Telegraficznej Rzeszy prof. Wagner ju\u017c w 1924 r. postawi\u0142 przemys\u0142owi radiowemu zadanie opracowania \u015brodk\u00f3w technicznych do synchronicznego sterowania nadajnikami. Nadmierna liczba zada\u0144 w dziedzinie radia, a by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce fakt, \u017ce nadawanie jednofalowe nie by\u0142o w\u00f3wczas powszechnie uwa\u017cane za tak pilne, spowodowa\u0142o, \u017ce rozw\u00f3j trwa\u0142 kilka lat; tymczasem tak\u017ce poza granicami Niemiec, m.in. w Anglii pr\u00f3bowano nadawa\u0107 na tej samej fali.<\/p>\n

Testy przeprowadzone przez Telegraphentechnisches Reichsamt z urz\u0105dzeniami firmy Telefunken zosta\u0142y niedawno upowszechnione. Do\u015bwiadczenia firm C. Lorenz A.G. z udzia\u0142em E. Geisslera, O. Gutzmanna, H. Rochowa i R. Seidelbacha przemawiaj\u0105 za zsynchronizowan\u0105 kontrol\u0105 nadajnik\u00f3w radiowych, na przyk\u0142adzie kt\u00f3ry zastosowano w praktyce w niedawno oddanym do eksploatacji systemie jednofalowym Berlin O. – Stettin – Magdeburg.<\/p>\n

<\/div>\n

Ile\u017c i jak\u017ce wa\u017cnych strukturalnych zmian na przestrzeni niespe\u0142na pi\u0119ciu lat! To \u015bwiadczy o dynamicznym rozwoju lub te\u017c poszukiwaniu uniwersalnej formu\u0142y zarz\u0105du na nowym cudem techniki i polityki \u2013 radiem.<\/p>\n

W wyniku kolejnych, mi\u0119dzynarodowych regulacji prawnych nad radiofoni\u0105 europejsk\u0105, w wyniku przyj\u0119cia ustale\u0144 z Lucerny z 15 marca 1933 r. nadajnik ze Szczecina zosta\u0142 po\u0142\u0105czony z jednofalow\u0105 sieci\u0105 P\u00f3\u0142nocnoniemieckiej Korporacji Nadawczej zrzeszaj\u0105cej o\u015brodki z Flensburga, Hanoweru, Bremy i Magdeburga.<\/p>\n

Wydaje si\u0119 \u2013 zauwa\u017ca H-G. Warmann, – \u017ce od 1 kwietnia 1934 r., kiedy w\u0142adz\u0119 nad stacjami radiowymi regionu sprawowa\u0142a Reichssender Hamburg, w Szczecinie praktycznie nie powstawa\u0142y \u017cadne audycje regionalne.<\/p>\n

W\u0142adze w Niemczech przej\u0119li w\u00f3wczas narodowi socjali\u015bci. Pomorska NSDAP docenia\u0142a znaczenie radia jako narz\u0119dzia w skutecznym sprawowaniu w\u0142adzy nad umys\u0142ami ludzi. Wilhelm Hartseil, Komisarz do spraw radia z ramienia NSDAP nieustannie domaga\u0142 si\u0119 na \u0142amach szczeci\u0144skiej prasy wskrzeszenia szczeci\u0144skiej, lokalnej rozg\u0142o\u015bni radia regionalnego. Niemiecka poczta uleg\u0142a tym naciskom. Zbudowano now\u0105, lokaln\u0105 stacj\u0119, kt\u00f3rej zadaniem mia\u0142o by\u0107 przygotowywanie i emitowanie audycji o wyra\u017anie pomorskim zabarwieniu. Program ten mia\u0142by si\u0119 ukazywa\u0107 tak\u017ce w sieci regionalnej a nawet og\u00f3lnokrajowej, jak postulowa\u0142 Wilhelm Hartseil. Studio nowego Radia Szczecin sytuowano w budynku dawnej Pommersche Landschaft und die Generalllanschaftsdirektion, kt\u00f3rej sala posiedze\u0144 mia\u0142a zosta\u0107 zamieniona na nowoczesne studio emisyjne. Dzi\u015b mie\u015bci si\u0119 tam Akademia Sztuki.<\/p>\n

Niestety, projekt nie zosta\u0142 zrealizowany. Nie ulega\u0142 te\u017c znacznej poprawie techniczny poziom jako\u015bci odbioru programu radiowego w aglomeracji szczeci\u0144skiej, retransmitowanego przez nadajnik w Magdeburgu. Maszt na Niebuszewie i ten z centrum miasta, \u015bredniofalowy, by\u0142y zbyt s\u0142abe, w por\u00f3wnaniu z moc\u0105, jak\u0105 dysponowa\u0142 Berlin czy Wroc\u0142aw. Na ten kierunek Szczecinianie coraz cz\u0119\u015bciej stroili swoje radioodbiorniki ni\u017c na Hamburg.<\/p>\n

Po zniszczeniu stacji nadawczych w wyniku nalot\u00f3w lotniczych, od 1944 roku Szczecin emitowa\u0142 sw\u00f3j program z mobilnego nadajnika. To autobus, wyposa\u017cony w aparatur\u0119 pomiarow\u0105, ale tak\u017ce z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 emisji, tyle, \u017ce w zasi\u0119gu w\u0142a\u015bciwie wzroku.<\/p>\n

Hans-Gerd Warmann podkre\u015bla, \u017ce Szczecinianie lubili swoj\u0105 rozg\u0142o\u015bni\u0119. I trudno si\u0119 dziwi\u0107. Radio wtedy jak i dzi\u015b (niestety, ju\u017c w szcz\u0105tkowym wymiarze) m\u00f3wi\u0142o o tym co za rogiem, na s\u0105siedniej ulicy, w teatrze, na sali obrad rajc\u00f3w miejskich czy na nieodleg\u0142ym stadionie sportowym. Radio pozwala\u0142o by\u0107 \u201eu siebie\u201d, niemal bezpo\u015brednio, w miejscach, kt\u00f3re mieszka\u0144cy dobrze znali, by\u0142y one im bliskie lub ma\u0142y wp\u0142yw na ich \u017cycie codzienne. Tak kultywuje si\u0119 rodzimy, lokalny patriotyzm, umacnia wi\u0119zi bezpo\u015brednie, przypisuj\u0105ce nas do naszego miejsca na ziemi.<\/p>\n

(powy\u017cszy materia\u0142 stanowi szkic przygotowywanego artyku\u0142u, wymaga uzupe\u0142nie\u0144 i poprawek – zapraszam do wsp\u00f3\u0142pracy)<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szczecin zawsze by\u0142 miastem portowym. A przynajmniej chcia\u0142 takim by\u0107. Miastem, w kt\u00f3rym budowano statki, a w zak\u0142adach zwi\u0105zanych z gospodark\u0105 morsk\u0105 w ca\u0142ym XX wieku pracowa\u0142 niemal ka\u017cdy cz\u0142onek szczeci\u0144skich rodzin. Do pracy morskiej nale\u017cy zaliczy\u0107 tak\u017ce uprawianie \u017ceglugi na Odrze, na wodach Zatoki Pomorskiej, torze wodnym prowadz\u0105cym do \u015awinouj\u015bcia. To w\u0142a\u015bnie by\u0142a o\u015b, […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":9775,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85,84],"tags":[269,373],"class_list":["post-9766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-post","category-wpis","tag-radio","tag-stettin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9766"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9794,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9766\/revisions\/9794"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}