Drzewo u\u015bwiadamia sobie, \u017ce zosta\u0142o \u015bmiertelnie ranione dopiero po\u2026 kwadransie.<\/p>\n
Ile takt\u00f3w m\u00f3g\u0142by w tym czasie zapisa\u0107 Mozart? Jak wiele poci\u0105gni\u0119\u0107 p\u0119dzla\u2026 Ile s\u0142\u00f3w zd\u0105\u017cy rzuci\u0107 na czyst\u0105 kartk\u0119 nasz umys\u0142 zanim skonstatuje, \u017ce to\u2026 koniec? \u017be te ostatnie pi\u0119tna\u015bcie minut \u017cycia to ju\u017c niesp\u0142acalny kredyt? A mo\u017ce wr\u0119cz nadu\u017cycie, wy\u0142udzenie? Ostatni kwadrans\u2026 Gdyby r\u0119ka mog\u0142a go opisa\u0107\u2026<\/p>\n
\u015ani\u0142em kiedy\u015b pojedynek. I nie mog\u0142em si\u0119 zdecydowa\u0107, czy ma to by\u0107 takie kowbojskie strzelanie czy mo\u017ce dziewi\u0119tnastowieczne, arystokratyczne mordowanie?<\/p>\n
Strzelamy razem czy jednak on strzela pierwszy, a ja\u2026 ja ju\u017c nie strzelam?<\/p>\n
Wi\u0119c pierwszy strzel\u0119 ja. A je\u015bli spud\u0142uj\u0119\u2026 Nie, no nie, nie powinienem.<\/p>\n
Ale je\u015bli jednak nie trafi\u0119?<\/p>\n
Mo\u017ce zaczn\u0119 od wariantu prostszego \u2013 on celuje, ja czekam na wystrza\u0142, on pud\u0142uje\u2026<\/p>\n
Co bardziej targnie moj\u0105 emocj\u0105 \u2013 \u017ce prze\u017cy\u0142em? Czy to, \u017ce opanowany rado\u015bci\u0105 z ocalonego \u017cycia, celnie wymierz\u0119 i kropn\u0119 mojego przeciwnika prosto w \u0142eb? Trafi\u0119, to jasne! B\u0119d\u0119 patrzy\u0142, jak si\u0119 przewraca, jak rozchyli d\u0142o\u0144 trzymaj\u0105c\u0105 dymi\u0105cy jeszcze pistolet, na trawie dostrzeg\u0119 g\u0119st\u0105 krew i wolne od wszelkich nami\u0119tno\u015bci jego czo\u0142o\u2026<\/p>\n
<\/div>\n
\u015aliwka w czekoladzie czy landrynek? Zosta\u0107 katem czy ofiar\u0105? Trafi\u0107 \u2013 by\u0107 trafionym?<\/p>\n
Ka\u017cdy wyb\u00f3r jest zawsze gorszym z\u0142em.<\/p><\/blockquote>\n
Czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 wybory?<\/p>\n
Z punktu widzenia mechaniki procesu my\u015blowego \u2013 niczym. Dokonuj\u0105c wyboru kierujemy si\u0119 zawsze i przede wszystkim naszym interesem. Wynalazca landrynki lub landrynka (obie formy poprawne), wielki radziecki cukiernik \u0141andrin sta\u0142 si\u0119 sprawc\u0105 jednej z najwi\u0119kszych katastrof w dziejach ludzko\u015bci, gdy w 1848 roku wyprodukowa\u0142 ten typ cukierka. A mia\u0142 wyb\u00f3r! M\u00f3g\u0142 landryka nie wynale\u017a\u0107. G\u00f3r\u0119 wzi\u0105\u0142 jednak jego egoizm. \u0141andrin nie do\u015b\u0107, \u017ce chcia\u0142 na wynalazku zarobi\u0107 to przede wszystkim zaspokoi\u0142 swoj\u0105 jak\u017ce nisk\u0105, egoistyczn\u0105 \u017c\u0105dz\u0119 delektowania si\u0119 smakiem landrynki. W konsekwencji przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju pr\u00f3chnicy na niespotykan\u0105 wcze\u015bniej skal\u0119.<\/p>\n
A gdyby si\u0119 zastanowi\u0142, gdyby da\u0142 sobie te pi\u0119tna\u015bcie minut na przemy\u015blenie, mo\u017ce odst\u0105pi\u0142by od morderczego posuni\u0119cia, kt\u00f3re bez w\u0105tpienia podpowiedzia\u0142by mu\u2026 rozs\u0105dek!?<\/p>\n
Prosz\u0119? Oczywi\u015bcie \u2013 wykaza\u0142em si\u0119 puszyst\u0105 naiwno\u015bci\u0105. Kto zrezygnuje z przyjemno\u015bci przywalenia komukolwiek? Podejd\u017a do lustra, ale szybko, pomy\u015bl o jakim\u015b wrogu i przy\u0142\u00f3\u017c mu\u2026 I co? Widzisz swoj\u0105 min\u0119? Oto ona, prawdziwa, nasza w\u0142asna zbrodnicza natura. W skryto\u015bci ducha nawet synowi \u017cyczysz, aby nie zrealizowa\u0142 planu, kt\u00f3ry nie jest zgodny z twoimi oczekiwaniami.<\/p>\n
No wi\u0119c wr\u00f3\u0107my do kwestii podstawowej: mamy trupa lub sami nim jeste\u015bmy. Wybieramy wariant pierwszy. A ka\u017cdy wyb\u00f3r \u2013 pami\u0119tamy\u2026 Zatem z tym naszym trupem zawsze jest pewien k\u0142opot.<\/p>\n
Negocjacje z nim nie s\u0105 ju\u017c mo\u017cliwe. Na perswazje te\u017c nie zareaguje. Nasze sumienie okryje si\u0119 wyrzutami na kszta\u0142t tr\u0105du. Obrzydliwe! Tak by\u0142o\u2026 Bo dzi\u015b mo\u017cemy nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 podda\u0107 regeneracji, wr\u00f3ci\u0107 do jej ustawie\u0144 pocz\u0105tkowych, cho\u0107by w laboratorium Westworldu. Dobrotliwy Anthony Hopkins przywr\u00f3ci nas do ustawie\u0144 fabrycznych. Dekalogowych.<\/p>\n
Czym zatem s\u0105 nasze stany emocjonalne i psychiczne, kt\u00f3re w odr\u00f3\u017cnieniu od oboj\u0119tno\u015bci – zawsze prowadz\u0105 do katastrofy? B\u0142\u0119dem systemowym, errorem wynikaj\u0105cym z braku aktualizacji czy mo\u017ce \u2013 o, bogowie \u2013 g\u0142osem naszej natury przebijaj\u0105cym si\u0119 przez pancerze kolejnych etap\u00f3w naszego si\u0119 cywilizowania? Tak, to efekty naszych wybor\u00f3w, nas, dzieci\u0105tek Bo\u017cych, cudu wszech\u015bwiata \u2013 bubli wcielonych, nagniotk\u00f3w na ziemi nieskalanej stop\u0105 pielgrzyma\u2026<\/p>\n
<\/p>\nStraszna wichura. Mewy z trudem wisz\u0105 nad promenad\u0105. Nerwowo rozgl\u0105daj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142, szczeg\u00f3lnie te wielkie, pokraczne, zawodz\u0105co-krzykliwe. Podobnie chybotliwie id\u0105 pod wiatr plastikowi ludzie, ich dzieciaki je\u017cd\u017c\u0105 na hulajnogach z odrzutow\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, a na \u0142aweczkach\u2026 na wszystkich \u2013 niewzruszenie siedz\u0105 p\u00f3\u0142mumie\u2026 Wcale nie hopkinsowe hosty z Westworldu, ale ciele\u015bni, trawieni zgag\u0105, podatkami, nadci\u015bnieniem i zgryzot\u0105 \u2013 ostatni ju\u017c prawdziwi ludzie. Egzemplarze wpatrzone w\u2026 przedsiebie. Nie w horyzont, nie w morze czy piasek, ale w\u0142a\u015bnie w przedsiebie.<\/p>\n
Ludzie pozbawieni ju\u017c mo\u017cliwo\u015bci wyboru.<\/p>\n
Rzadziej parami, zazwyczaj w pojedynk\u0119. Dziwnie ubrani, w niepasuj\u0105ce do ich szaro\u015bci kolorowe szmatki, kurtki, pla\u017cowe klapki lub tenis\u00f3wki. Za ma\u0142e by\u0142y ju\u017c na synow\u0105, za du\u017ce na zi\u0119cia, wi\u0119c mama sobie je we\u017amie nad morze, b\u0119dzie \u0142adnie wygl\u0105da\u0142a, jak taka wczasowiczka! D\u0142onie zazwyczaj maj\u0105 splecione w rezygnacj\u0119, usta lekko podbite w g\u00f3r\u0119. Nie optymizmem a \u017ale wykonan\u0105 protez\u0105. I oczy. Sztuczne. Widz\u0105ce tylko przedsiebie. \u017badnych wspomnie\u0144 i sentyment\u00f3w. Nawet je\u015bli jaka\u015b mi\u0142a chwila z m\u0142odo\u015bci przeci\u015bnie si\u0119 przed te oczy to na zasadzie zak\u0142\u00f3ce\u0144 w propagacji \u2013 jedna fala wskoczy na u\u0142amek sekundy na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 innej. I oni j\u0105 akurat wy\u0142owi\u0105. Tylko na b\u0142ysk chwili, na szcz\u0119\u015bcie.<\/p>\n
<\/div>\n
A swoj\u0105 drog\u0105, skoro o patrzeniu ju\u017c m\u00f3wimy\u2026 Widzia\u0142e\u015b kiedy\u015b szklane oko? Trzyma\u0142e\u015b je w d\u0142oni? Bawi\u0142e\u015b si\u0119 nim? Pr\u00f3bowa\u0142e\u015b cokolwiek przez nie zobaczy\u0107? A wiesz, \u017ce s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy maj\u0105 tylko takie oczy? I tylko przez nie patrz\u0105 na \u015bwiat. Podobno widz\u0105 o wiele wi\u0119cej ni\u017c wszyscy inni.<\/p>\n
(Divertimento B-dur, KV 137. Ma w sobie co\u015b z Albinoniego, Pachelbela, Barbera. Tak\u0105 trupi\u0105 podtonacj\u0119. Ciekawe, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz j\u0105 wys\u0142ysza\u0142em).<\/p><\/blockquote>\n
<\/p>\nSiadam niekiedy na skraju takiej mumiej \u0142awki…<\/p>\n
Oni zazwyczaj mnie nie dostrzegaj\u0105. Potrzebuj\u0105 czasu, by z przedsiebia wr\u00f3ci\u0107 do realu. Jakby wybudzeni, rozgl\u0105daj\u0105 si\u0119, poprawiaj\u0105 fryzur\u0119, zagl\u0105daj\u0105 do torebki, czego\u015b szukaj\u0105 w kieszeni. Ten i \u00f3w u\u015bmiechnie si\u0119 nawet, chrz\u0105knie, niby zagada do siebie, ale najcz\u0119\u015bciej, jak sp\u0142oszeni wstaj\u0105 z \u0142awki i id\u0105 zazwyczaj w byle jak\u0105 stron\u0119. Najpierw rzut oka w lewo, potem w prawo, zn\u00f3w w lewo \u2013 zaraz, gdzie ja jestem, sk\u0105d przyszed\u0142em, dok\u0105d zmierza\u0142em? To wszystko nie ma \u017cadnego znaczenia. Zagubie\u0144cy… \u017byciowe przyb\u0142\u0119dy\u2026<\/p>\n
<\/div>\n
Profesor Doroszewski konstatowa\u0142: ten, co si\u0119 przyb\u0142\u0105ka\u0142, co b\u0142\u0105kaj\u0105c si\u0119 zaw\u0119drowa\u0142 gdzie, przysta\u0142 do kogo; przybysz niewiadomego pochodzenia i nieokre\u015blonej pozycji spo\u0142ecznej, w\u0142\u00f3cz\u0119ga. <\/em><\/p>\n
Czyli \u2013 w gruncie rzeczy – ty, ja, ka\u017cdy z nas. Nie mam racji? Udowodnij, \u017ce to ja si\u0119 myl\u0119.<\/p>\n
Jeden wyj\u0105tek – Hulewiczowy \u2018Przyb\u0142\u0119da bo\u017cy\u2019? To jedno wiadomo ponad wszelk\u0105 miar\u0119 \u2013 by\u0142\u2026 Beethovenem. A teraz \u2013 kim jest? Mo\u017ce mn\u0105? A mo\u017ce Janem Krzysztofem?<\/p>\n
Wszyscy jeste\u015bmy po trosze wszystkimi, nigdy tylko nami samymi.<\/p><\/blockquote>\n
(Na marginesie, pi\u0119knie zauwa\u017cy\u0142 prof. Br\u00fcckner: nie zdajemy sobie wcale sprawy z zanieczyszczenia mowy r\u00f3\u017cnymi przyb\u0142\u0119dami).<\/em><\/p>\n
Przyb\u0142\u0119d\u0105 by\u0107\u2026 A je\u015bli nie nim, to kim?<\/p><\/blockquote>\n
Zatem – \u0142awkowicze. Zazwyczaj sk\u0105pani w cierpieniu czuj\u0105 si\u0119 w swoim przedsiebiu we w\u0142a\u015bciwym miejscu. Tam nie ma ju\u017c emocji. Tam s\u0105 tylko fakty – nie podlegaj\u0105ce ocenie, dyskusji, wyborom\u2026<\/p>\n
Fakty\u2026<\/p>\n
Zjawiska (\u2026) takie, jak przekonanie, zw\u0105tpienie, rado\u015b\u0107, smutek, pragnienie, przypomnienie, marzenie, kt\u00f3re s\u0105 dost\u0119pne bezpo\u015brednio tylko temu jednemu osobnikowi, kt\u00f3ry je prze\u017cywa, nazywamy zjawiskami lub faktami psychicznymi. To pogl\u0105d i twierdzenie Stefana Baleya, tw\u00f3rcy polskiej psychologii rozwojowej, wychowawczej i spo\u0142ecznej. Wierzy\u0107 naukowcowi? Wszak pracowa\u0142 w szpitalach psychiatrycznych, analizowa\u0142 problemy psychologii wieku dojrzewania oraz wp\u0142yw wojny na psychik\u0119 m\u0142odych ludzi, obserwowa\u0142 ich prze\u017cycia religijne, zajmowa\u0142 si\u0119 psychologi\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci literackiej. No przecie\u017c to nic konkretnego! A tym bardziej \u2013 normalnego (!). Jedno co wa\u017cne \u2013 przez jaki\u015b czas by\u0142 nauczycielem matematyki. Ale czy to wystarczy by autorytatywnie wypowiada\u0107 si\u0119 w sprawie na przyk\u0142ad przedsiebia?<\/p>\n
Jak o normalno\u015bci wyrokowa\u0107 mo\u017ce badacz nienormalno\u015bci?<\/p><\/blockquote>\n
<\/p>\nWhat Dreams May Come\u2026 Robin Williams w swojej najlepszej roli. Albo w sytuacji, w kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciwie nie musia\u0142 gra\u0107 \u2013 bo by\u0142 sob\u0105.<\/p>\n
\u017bona namalowa\u0142a ich dom marze\u0144 w najcudowniejszym miejscu na\u2026 No w\u0142a\u015bnie, gdzie? Wizja by\u0142a jak \u017cywa; farby nigdy nie wysch\u0142y, malowane kwiaty przechyla\u0142y si\u0119 w podmuchach malowanego wiatru. To mia\u0142 by\u0107 ich \u015bwiat. Ale c\u00f3rka i syn zgin\u0119li w wypadku drogowym. \u017bona odebra\u0142a sobie \u017cycie po tym, gdy on od niej odszed\u0142, bo tak bardzo pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w \u017ca\u0142obie po dzieciach, \u017ce w swoim przedsiebiu nie mia\u0142a ju\u017c dla niego miejsca.<\/p>\n
Historia tak banalna, \u017ce bardziej tragicznej wymy\u015bli\u0107 nie mo\u017cna.<\/p>\n
Williams (Cris Nielsen), tak przez ca\u0142e \u017cycie racjonalny, wyzbyty poezji, kt\u00f3rej miejsce w ca\u0142o\u015bci zaj\u0119\u0142a dobro\u0107, wyszed\u0142 ze swojego filmowego przedsiebia, wynurzy\u0142 si\u0119 z tej otch\u0142ani rozpaczy i ruszy\u0142 do piek\u0142a, przez morze bez reszty wype\u0142nione trupami wielkich marze\u0144 (w\u015br\u00f3d nich by\u0142 tak\u017ce jego ojciec). Omin\u0105\u0142 wszystkie podst\u0119py szatana. Uwierzy\u0142, \u017ce odnajdzie kobiet\u0119, kt\u00f3r\u0105 tak mocno kocha\u0142. I znalaz\u0142 j\u0105, i swoj\u0105 do niej mi\u0142o\u015bci\u0105 zburzy\u0142 mur zapomnienia, jaki piek\u0142o buduje w pami\u0119ci ka\u017cdego cz\u0142owieka. I nie powt\u00f3rzy\u0142 b\u0142\u0119du Orfeusza \u2013 zamiast wyprowadzi\u0107 ukochan\u0105 z Hadesu \u2013 zosta\u0142 z ni\u0105, zamieniaj\u0105c piek\u0142o w dom z malowid\u0142a ci\u0105gle \u017cywych farb.<\/p>\n
<\/div>\n
Wolno przesuwam si\u0119 na dopiero co opuszczone miejsce na nadmorskiej \u0142awce. Mo\u017ce jeszcze zd\u0105\u017c\u0119 cho\u0107by wejrze\u0107 tylko w ten wymiar, t\u0119 przestrze\u0144, kt\u00f3ra wolno ga\u015bnie i zamyka si\u0119 za odchodz\u0105cym na p\u00f3\u0142nocny, mro\u017any wsch\u00f3d cz\u0142owiekiem? \u00a0W jego przedsiebie.<\/p>\n
Nie, nigdy mi si\u0119 to nie uda\u0142o.<\/p>\n
Innym razem, innego zagadn\u0105\u0142em\u2026<\/p>\n
– Ach\u2026 – przyspieszony oddech, rozwarte \u017arenice, ot, typowa reakcja cz\u0142owieka wybudzonego, wyrwanego z przedsiebia\u2026 Nie kry\u0142 zagubienia, dezorientacji, nawet zawstydzenia czy skr\u0119powania.<\/p>\n
– Gdzie jest lepiej?<\/p>\n
– Tam\u2026 Bo tam wszystko jest jeszcze mo\u017cliwe cho\u0107 zupe\u0142nie nieosi\u0105galne. A tutaj, co? Chcieli mie\u0107 kilka dni spokoju, beze mnie, wi\u0119c kupili mi pobyt zdrowotny. A mnie jest ju\u017c wszystko jedno, gdzie jestem, bo i tak, jak tylko mog\u0119, uciekam tam, wie pan\u2026<\/p>\n
– No, wiem\u2026 Ja te\u017c tak robi\u0119\u2026<\/p>\n
<\/p>\nNie, nie. Nie bud\u017acie mnie
\n\u015ani mi si\u0119 tak ciekawie
\nJest pi\u0119kniej w moim \u015bnie,
\nNi\u017c tam, na waszej jawie
\nBo tu, po tej stronie rz\u0119s,
\nCudowny bezsens sprawia,
\n\u017be bezlitosny sens
\nMoich spraw sensu nie pozbawia.
\nWi\u0119c jaw\u0105 nie nud\u017acie mnie!
\n(\u2026)<\/p>\nNie, nie, nie bud\u017acie mnie!
\n\u015ani mi si\u0119 tak ciekawie.<\/p>\n(aut. Jeremi Przybora)<\/p>\n
<\/div>\n
Przeci\u0119cie wzd\u0142u\u017c czy w poprzek? Oczywi\u015bcie, to pierwsze\u2026 Bo tylko ono jest pewn\u0105 form\u0105 uwolnienia na si\u0142\u0119 po\u0142\u0105czonych dw\u00f3ch podobnych jedynie do siebie po\u0142\u00f3wek. Jedna jest mniejsza od drugiej, nie jest lustrzanym odbiciem tej pierwszej. Zastan\u00f3w si\u0119 a przyznasz mi racj\u0119: cz\u0142owiek to jaki\u015b poprodukcyjny odrzut. Jedno\u015b\u0107 z dw\u00f3ch p\u00f3\u0142cz\u0119\u015bci. Tak wysz\u0142o.<\/p>\n
Mo\u017ce to by\u0142 pi\u0105tek, pocz\u0105tek weekendu i Konstruktor znu\u017cony ca\u0142otygodniow\u0105 prac\u0105, upchn\u0105\u0142 w trzewia wszystko co zgarn\u0105\u0142 z warsztatu, zaklei\u0142 i gniota zdj\u0105\u0142 z ta\u015bmy produkcyjnej.<\/p>\n
– Albo b\u0119dziesz, albo nie\u2026 Nie mam ju\u017c do ciebie serca \u2013 wytar\u0142 spracowane d\u0142onie o po\u0142y fartucha, zdj\u0105\u0142 go przez g\u0142ow\u0119, rzuci\u0142 na oparcie krzes\u0142a i wyszed\u0142, nie domykaj\u0105c drzwi Nieba.<\/p>\n
<\/p>\nZ Olem ogl\u0105da\u0142em kiedy\u015b atlas anatomiczny. Nie, nie podoba\u0142y mu si\u0119 mi\u0119\u015bnie. Te takie pr\u0105\u017ckowane, czerwone, szczeg\u00f3lnie na twarzy. Ale detalicznie odwzorowany uk\u0142ad kostny wzbudzi\u0142 jego wielkie zainteresowanie.<\/p>\n
– A jak si\u0119 ta ko\u015bcia \u0142\u0105czy z tamtymi ko\u015bciami?<\/p>\n
Pr\u00f3buj\u0119 korygowa\u0107 b\u0142\u0119dy j\u0119zykowe, ale Olo jest bardzo skoncentrowany na in\u017cynierii budowy cz\u0142owieka. Ogl\u0105da swoje palce, wygina je, wykr\u0119ca.<\/p>\n
– Tak jak twoje klocki \u2013 przyk\u0142adasz i wciskasz. To s\u0105 stawy.<\/p>\n
– No\u2026 Mass racj\u0119\u2026 – trzy przednie g\u00f3rne z\u0119by zwolni\u0142y miejsce dla tych \u201ewiecnych\u201d, jak stanowczo sygnalizuje mi pierwszoklasista, new student Olo, kt\u00f3rego nowy, w\u0142asny (!) portfel wype\u0142ni\u0142 si\u0119 kilkoma z\u0119buszkowymi banknotami.<\/p>\n
Czy co\u015b bardziej mo\u017ce zaspokoi\u0107 pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 dziadka ni\u017c uznanie jego wiedzy przez wnuka, kt\u00f3ry niemal ka\u017cde nowe zjawisko postrzegane wok\u00f3\u0142 wita okrzykiem eureka?<\/p>\n
Na pla\u017cowym piasku testujemy nasze kr\u0119gos\u0142upy. Olo wygina si\u0119 we wszystkie strony. Lew\u0105 st\u00f3pk\u0105 rzeczywi\u015bcie drapie si\u0119 za prawym uchem!<\/p>\n
– Bo ty ju\u017c jeste\u015b stary, dziadku i nied\u0142ugo umarniesz \u2013 Olo kwituje moje pr\u00f3by wirtuozerskiego za\u0142o\u017cenia nogi na nog\u0119, gdy ju\u017c rozsiad\u0142em si\u0119 w wygodnym pla\u017cowym fotelu.<\/p>\n
Pobieg\u0142 skaka\u0107 przez fale. A wszystko w choreografii dance macabre\u2026<\/p>\n
Jego przedsiebie jeszcze si\u0119 nie zawi\u0105za\u0142o, jeszcze nie mia\u0142oby co ogarn\u0105\u0107.<\/p>\n
<\/div>\n
Kiedy\u015b przeprowadzi\u0142em test. Kandydaci na reporta\u017cyst\u00f3w radiowych.<\/p>\n
– Zr\u00f3b reporta\u017c o sobie\u2026<\/p>\n
Konsternacja. Ale ja nie by\u0142em kosmonaut\u0105, ja nie rodzi\u0142am w taks\u00f3wce, ja nie uratowa\u0142em ton\u0105cego\u2026<\/p>\n
Media wybieraj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 ludzi by pokaza\u0107 ich innym.<\/p>\n
Parafrazuj\u0105c prorocze s\u0142owa pewnego Rzymianina, kt\u00f3ry dzieli\u0142 ludzi na \u017cywych, umar\u0142ych i tych co na morzu \u2013 ja powiedzia\u0142bym: i na ludzi, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 w mediach.<\/p>\n
– A mo\u017ce \u0142adnie my\u015blisz lub \u015blicznie \u015bnisz? \u2013 lekko drwi\u0142em.<\/p>\n
Pytanie zawsze pozostawa\u0142o bez odpowiedzi, pomijaj\u0105c g\u0142upkowate komentarze.<\/p>\n
– Podziel kartk\u0119 na dwie kolumny. Nad lew\u0105 postaw plus. Po prawej stronie \u2013 minus. Wypisz dziesi\u0119\u0107 twoich cech pozytywnych i negatywnych.<\/p>\n
Mniej interesowa\u0142o mnie, kto co wpisze, ale od kt\u00f3rej kolumny t\u0119 wyliczank\u0119 zacznie. Tych \u201eprawicowych\u201d niemal od razu akceptowa\u0142em. I kwesti\u0105 czasu by\u0142o, jak ich zbalansowa\u0107, z tej ich minusowej tendencji wyci\u0105gn\u0105\u0107 do poziomu r\u00f3wnowagi. \u0141atwiej cz\u0142owieka dowarto\u015bciowa\u0107 ni\u017ali postawi\u0107 go na twardej ziemi. A tylko taki cz\u0142owiek b\u0119dzie prezentowa\u0142 w mediach \u015bwiat zbalansowany. Sam nigdy nie ulegnie ideologizacji, tendencji czy politycznemu upo\u015bledzeniu.<\/p>\n
Niestety, nigdy mi si\u0119 ta sztuka nie uda\u0142a. Nie wychowa\u0142em ani jednego ucznia. Bo nie by\u0142o i nie ma zapotrzebowania na reporter\u00f3w, kt\u00f3rzy relacjonowaliby wydarzenia z przedsiebia innych ludzi.<\/p>\n
– Ludziska maj\u0105 tyle problem\u00f3w w\u0142asnych, \u017ce nastr\u00f3j poprawi\u0107 im mo\u017ce opowie\u015b\u0107 o jeszcze gorszym losie innego cz\u0142owieka!<\/p>\n
Jest co\u015b na rzeczy. Bij\u0105 go, morduj\u0105, okradaj\u0105 i bez przerwy zabijaj\u0105. Patrzymy przej\u0119ci i rozgor\u0105czkowani, nie bacz\u0105c, \u017ce mleko wykipia\u0142o, dziecko z \u0142\u00f3\u017ceczka wypad\u0142o a kot spa\u0142aszowa\u0142 m\u0119\u017cowskiego schabowego. Uwielbiamy patrze\u0107 na nieszcz\u0119\u015bcia innych ludzi. Jako\u015b nam wtedy lepiej, \u017ce to jednak co\u015b podobnego nie nam si\u0119 przytrafi\u0142o\u2026 No, nie jest jednak tak \u017ale\u2026<\/p>\n
Dlatego dzi\u015b praktycznie nie us\u0142yszysz w radiu prawdziwego reporta\u017cu literackiego. Prawdziwego. Literackiego. Wprost z przedsiebia.<\/p>\n
<\/p>\nBohaterka pierwszej serii Westworldu, robot ukszta\u0142towany w pi\u0119kn\u0105 kobiet\u0119, zapytana przez jej programist\u0119 o cel, do kt\u00f3rego d\u0105\u017cy, o\u2026 marzenie, m\u00f3wi o samo\u015bwiadomo\u015bci. Rejestruje bowiem, po pewnej modyfikacji oprogramowania, swoje do\u015bwiadczenia, zatrzymuje i wywo\u0142uje wspomnienia, zapami\u0119tuje koleje swojego losu.<\/p>\n
To dalece uog\u00f3lniona interpretacja i obserwacja, ale korzystam z niej dla lepszego wy\u0142o\u017cenia pewnej my\u015bli.<\/p>\n
Anthony Hopkins, g\u0142\u00f3wny korbowy tego westworldowego \u015bwiata, uzyskawszy nad nim panowanie w spos\u00f3b chyba nie do ko\u0144ca jednak uczciwy (zn\u00f3w problem z dobraniem s\u0142owa) \u2013 czy\u017cby nie dopracowa\u0142 swojej sprawczo\u015bci, a mo\u017ce \u015bwiadomie pozostawi\u0142 w niej luk\u0119, by hosty, roboty jak \u017cywi ludzie mog\u0142y wej\u015b\u0107 na tak wysoki (s\u0142owo, s\u0142owa, kto poda mi w\u0142a\u015bciwe s\u0142owo) poziom samo\u015bwiadomo\u015bci, \u017ce b\u0119d\u0105 w stanie nam \u2013 ludziom \u2013 no w\u0142a\u015bnie, co? Po co robotom samo\u015bwiadomo\u015b\u0107? Czym r\u00f3\u017cni\u0142by si\u0119 boski cz\u0142owiek od zbudowanego przez tego\u017c \u2013 swojego replikanta, ale w pe\u0142ni \u015bwiadomego? Sens i cel budowania robot\u00f3w rozumiem i popieram, ale robot\u00f3w \u2013 ludzi?<\/p>\n
<\/div>\n
Kostka lodu rozrzedzi\u0142a kolor trunku\u2026 Patrz\u0119 na \u015bwiat przez finezyjnie wyprofilowan\u0105 szklank\u0119, odwo\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 do talii Venus z Milo. To jedna z metod na zmian\u0119 optyki patrzenia na \u015bwiat\u2026<\/p><\/blockquote>\n
Hm\u2026 A mo\u017ce \u2013 zn\u00f3w si\u0119gn\u0105\u0107 po metod\u0119 a rebours \u2013 to my z naturaln\u0105 samo\u015bwiadomo\u015bci\u0105 z wolna stajemy si\u0119 robotami, ale z\u2026 zanikaj\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, gubi\u0105cymi wspomnienia? Tak, to mia\u0142oby sens. Tracimy nasze przedsiebie. Ja\u0142owiejemy, og\u0142upiani i pobudzani tanimi ideami, nakierowywani na \u015blep\u0105 konsumpcj\u0119, nie s\u0142uchaj\u0105cy Haydna i Purcella, nigdy w \u017cyciu nie dotykaj\u0105cy klawisza fortepianu, nie przeczytawszy \u017cadnej ksi\u0105\u017cki do ko\u0144ca\u2026<\/p>\n
Tak, stajemy si\u0119 podhostami? Mechanicznie odgrywamy nasz\u0105 rol\u0119.<\/p>\n
Podobno\u2026<\/p><\/blockquote>\n
Podobno przed przyj\u015bciem \/ powrotem na ten \u015bwiat wpadamy na szybko do garderoby, wybieramy sobie nowe wcielenie, now\u0105 rol\u0119, dobieramy do niej kostiumy, makija\u017ce, ale w gruncie rzeczy nie ma to dla nikogo wi\u0119kszego znaczenia, bo gdy ci\u0119cie miecza utoczy ostatni\u0105 z naszych funkcjonalno\u015bci \u2013 wr\u00f3cimy do tego samego magazynu i zastanawia\u0107 si\u0119 b\u0119dziemy nad now\u0105 rol\u0105 w nowym (zn\u00f3w \u2013 b\u0142agam o s\u0142owo) wcieleniu?<\/p>\n
M\u00f3j cicero po za\u015bwiatach tak przynajmniej twierdzi i z pewnym zniecierpliwieniem pr\u00f3buje mnie w tym przekonaniu umocni\u0107. A ja, masz pecha, moja przewodniczko, nie jestem \u0142atwym Pigmalionem. Nawet w \u015bwietle tak oczywistych dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych twoj\u0105 tez\u0119 i wielkie kompetencje \u2013 nie ulegam im. Bo? Bo mo\u017ce ten miecz pomin\u0105\u0142 jak\u0105\u015b \u017cy\u0142k\u0119, nerw, taki malusie\u0144ki i zachowa\u0142 si\u0119 we mnie jeszcze jaki\u015b praodruch, kt\u00f3ry trzyma mnie w \u2013 no w\u0142a\u015bnie \u2013 w sceptycyzmie, uporze, niezbyt lotnej my\u015bli czy zwiotcza\u0142ej refleksji, \u017ce non omnis moriar<\/em>?<\/p>\n
<\/p>\nWczoraj du\u0142o okropnie. Dzi\u015b troch\u0119 s\u0142abiej, ale piasek ci\u0105gle czuj\u0119 w ustach. Mam go wyplu\u0107, zgry\u017a\u0107, prze\u0142kn\u0105\u0107?<\/p>\n
Kto o tak zwanych zdrowych zmys\u0142ach rozwa\u017ca takie kwestie? M\u00f3j kumpel, Jimmy Durante nie rezygnuje i ci\u0105gle s\u0105czy mi ze s\u0142uchawki swoj\u0105 When I Lost You\u2026 Stary, jeste\u015b bardziej \u017cywy ni\u017c ja! Dlaczego? Bo \u017ca\u0142ujesz. A \u017cal to w moim katalogu \u2013 grzech ci\u0119\u017cki, \u015bmiertelny a zatem \u2013 wyzwalaj\u0105cy?<\/p>\n
<\/div>\n
Ostre ci\u0119cie. Wzd\u0142u\u017c czy lepiej w poprzek?<\/p>\n
Jakie to ma znaczenie? Je\u015bli wzd\u0142u\u017c\u2026 Staniemy si\u0119 dwoma, ale pozbawionymi po\u0142owy siebie p\u00f3\u0142tajemnicami. Kto i po co odebra\u0142 nam nas w naszej po\u0142owie? Do kt\u00f3rej z naszych cz\u0119\u015bci nale\u017ce\u0107 b\u0119dzie ich przedsiebie?<\/p>\n
Wiecz\u00f3r\u2026<\/p><\/blockquote>\n
Lubi\u0119 ten moment, w kt\u00f3rym zapalaj\u0105 si\u0119 wszystkie lampy, a\u017c do mola\u2026<\/p>\n
Pora wraca\u0107\u2026 Promenada, \u0142awka na lekkim wzniesieniu wydmy, z lewej strony kilka rachitycznych sosenek w ta\u0144cu \u015bw. Elma. Nad wod\u0105 ciemne plwociny dnia, skutecznie uszczelniaj\u0105ce niebo pozbawione ju\u017c s\u0142o\u0144ca. Wszechobecny szum morza i wiatru wygoni\u0142 st\u0105d mr\u00f3wki, kt\u00f3re rok temu pr\u00f3bowa\u0142y usypa\u0107 kopiec. I tylko cz\u0142apiasty skrzyk mew, tych nadmorskich s\u0119p\u00f3w \u017cegna \u0142awkowicz\u00f3w, ruszaj\u0105cych w podr\u00f3\u017c do serca przedsiebia.<\/p>\n
P\u00f3jd\u0119 ju\u017c\u2026<\/p>\n
A id\u0105c b\u0119d\u0119 przed sob\u0105 toczy\u0107 \u015bwiat, po kt\u00f3rym b\u0119d\u0119 kroczy\u0142 tocz\u0105c \u015bwiat, na kt\u00f3rym toczy\u0107 b\u0119d\u0119 ca\u0142y ten \u015bwiat\u2026<\/p>\n
Im d\u0142u\u017cej tak tocz\u0119, tym staje si\u0119 on coraz mniejszy. Ale zarazem \u2013 coraz ci\u0119\u017cszy.<\/p>\n
<\/p><\/blockquote>\n