{"id":6646,"date":"2020-08-29T21:34:16","date_gmt":"2020-08-29T19:34:16","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=6646"},"modified":"2023-08-28T14:46:31","modified_gmt":"2023-08-28T12:46:31","slug":"sierpien-1980-kto-co-gdzie-kiedy-dlaczego-cz-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2020\/08\/29\/sierpien-1980-kto-co-gdzie-kiedy-dlaczego-cz-3\/","title":{"rendered":"Sierpie\u0144 1980 \u2013 Kto, co, gdzie, kiedy, dlaczego \u2013 cz. 3"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<hr \/>\n<\/blockquote>\n<p>My\u015bla\u0142em &#8211; mo\u017ce to jaka\u015b ch\u0142opska przebieg\u0142a zawzi\u0119to\u015b\u0107, cz\u0119sto mylona z zawzi\u0119t\u0105 przebieg\u0142o\u015bci\u0105? Bo w czym tkwi\u0142a skuteczno\u015b\u0107 negocjacyjna strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w? Si\u0142a i masowo\u015b\u0107 ruchu &#8211; robi\u0142y wra\u017cenie, ale to j\u0119zyk, nadaj\u0105cy kszta\u0142t nowym idea\u0142om by\u0142 ich broni\u0105 najskuteczniejsz\u0105.<\/p>\n<p>S\u0142ucham moich reporterskich nagra\u0144 sprzed ponad czterdziestu lat i nie dowierzam, jakim wtedy j\u0119zykiem ludzie nie tylko w stoczni, w sierpniu 1980 roku ze sob\u0105 rozmawiali, jak wypracowywali bezprecedensowe w skali \u015bwiata porozumienie! J\u0119zyk i si\u0142a argumentacji. Klarowny, oszcz\u0119dny, pozbawiony gniewu. Tak, je\u015bli si\u0119 nawet pojawia\u0142, to szybko jego miejsce zaj\u0119\u0142a powaga. Narzekano w\u00f3wczas na szko\u0142y, na s\u0142aby poziom czytelnictwa\u2026 Ale tamci ludzie j\u0119zykiem pos\u0142ugiwali si\u0119 tak, jak ka\u017cdym innym narz\u0119dziem. Skutecznie. By\u0142em tam, s\u0142ysza\u0142em na w\u0142asne uszy \u2013 nagra\u0142em te rozmowy!<\/p>\n<p>Dzi\u015b troska napawa mnie\u2026 odpowiedzialno\u015b\u0107. W najszerzej rozumianym znaczeniu tego s\u0142owa. Obawiam si\u0119, \u017ce nied\u0142ugo zniknie ono ze s\u0142ownika naszego pokolenia.<\/p>\n<div class=\"sc_infobox sc_infobox_style_regular sc_infobox_iconed no\" data-animation=\"animated bounceIn normal\" style=\"color:#000000;\">Ods\u0142uchuj\u0119 te nagrania pierwszy raz od czterdziestu lat.<\/p>\n<p>Ju\u017c widz\u0119, \u017ce s\u0105 niekompletne. Kilka pude\u0142ek bez opisu. Ta szpula jest w nie swoim opakowaniu\u2026 Jaki sens, by teraz wszystko porz\u0105dkowa\u0107? Przywraca\u0107 chronologi\u0119? Gdyby nie ta pokr\u0119tna propaganda, to frymarczenie przesz\u0142o\u015bci\u0105 i pami\u0119ci\u0105, pewnie i ten karton sta\u0142by na strychu do swojego dnia\u2026<em><\/div><\/em><\/p>\n<p>Pami\u0119tam doskonale, mia\u0142em wtedy \u015bwietn\u0105 kurtk\u0119, tak\u0105 wiatr\u00f3wk\u0119 ze wstawkami sztruksowymi na mankietach i ko\u0142nierzu. Ale najwa\u017cniejsze by\u0142y kieszenie. W lewej \u2013 ta\u015bma czysta, w prawej \u2013 nagrana, w najwi\u0119kszej wewn\u0119trznej \u2013 notatnik \u2013 po prawej \u2013 d\u0142ugopisy. Ballografy w polskim wydaniu, czyli zenity. I jeszcze te przepastne boczne \u2013 na kabel z mikrofonem, zapasowy akumulator i przynajmniej dwie paczki papieros\u00f3w.<\/p>\n<div class=\"sc_infobox sc_infobox_style_regular sc_infobox_iconed no\" data-animation=\"animated bounceIn normal\" style=\"color:#000000;\">Kt\u00f3rego\u015b dnia Kazimierz Barcikowski polecia\u0142 do Warszawy. Komisja obradowa\u0142a nadal. Ale &#8230; jakkolwiek to zabrzmi \u2013 w spos\u00f3b dalece bardziej niezorganizowany ni\u017c wtedy, gdy on nimi kierowa\u0142. Te nagrania to potwierdzaj\u0105. Co ciekawe, niczego nie narzuca\u0142, nikomu nie przerywa\u0142, nie prze\u015bmiewa\u0142 ani nie grozi\u0142. Pami\u0119tam doskonale, jak Matka guziki przyszywa\u0142a. Z zamkni\u0119tymi oczami trafia\u0142a ig\u0142\u0105 w dziurk\u0119 guzika. Barcikowski, lawirowa\u0142 mi\u0119dzy ekspertami obu stron, krzy\u017cowa\u0142 ze sob\u0105 negocjator\u00f3w, wspiera\u0142 si\u0119 autorytetem prawnik\u00f3w. Jakby batem, ale w jedwabnych r\u0119kawiczkach i nie po to, \u017ceby straszy\u0107\u2026 Nieustannie si\u0119 w\u0142\u0105cza\u0142 do rozmowy. Celowa\u0142 w uog\u00f3lnieniach, tonowa\u0142 \u017c\u0105dania. Tak, nie myl\u0119 si\u0119 w doborze okre\u015ble\u0144. Gasi\u0142 emocje. I przypomina\u0142 o uzgodnionym zakresie prowadzonych rozm\u00f3w \u2013 m\u00f3wimy o wojew\u00f3dztwie, o waszych strajkuj\u0105cych zak\u0142adach, tutaj, na Pomorzu, o rozwi\u0105zaniach cz\u0105stkowych, cho\u0107 chyba ka\u017cde z nich mia\u0142o w konsekwencji wymiar globalny. Przyk\u0142ad &#8211; kwestia p\u0142atnych urlop\u00f3w macierzy\u0144skich albo trybu przekszta\u0142cania si\u0119 komitet\u00f3w strajkowych w komisje zak\u0142adowe, po zako\u0144czeniu strajku. <em><\/div><\/em><\/p>\n<p>Tam, wtedy \u2013 nic nie by\u0142o oczywiste, bo wszystko by\u0142o pierwsze i bezprecedensowe. Dlatego tak wa\u017cne by\u0142o ka\u017cde sformu\u0142owanie, wyraz, intencja, by ich rozumienie eliminowa\u0142o niedopowiedzenia, nie wykracza\u0142o poza obowi\u0105zuj\u0105ce prawo i \u2013 o czym dzi\u015b nikt chyba nie m\u00f3wi \u2013 mie\u015bci\u0142o si\u0119 w kulturze politycznej.<\/p>\n<div class=\"wp-playlist wp-audio-playlist wp-playlist-light\">\n\t\t\t<div class=\"wp-playlist-current-item\"><\/div>\n\t\t<audio controls=\"controls\" preload=\"none\" width=\"1148\"\n\t\t\t><\/audio>\n\t<div class=\"wp-playlist-next\"><\/div>\n\t<div class=\"wp-playlist-prev\"><\/div>\n\t<noscript>\n\t<ol>\n\t\t<li><a href='https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Sierpie\u0144-1980-Stocznia-Warskiego-29-sierpnia-Ostatnie-uzgodnienia-fragment-01.mp3'>Sierpie\u0144 1980 - Stocznia Warskiego - 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - Fragment 01<\/a><\/li>\t<\/ol>\n\t<\/noscript>\n\t<script type=\"application\/json\" class=\"wp-playlist-script\">{\"type\":\"audio\",\"tracklist\":true,\"tracknumbers\":true,\"images\":true,\"artists\":true,\"tracks\":[{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Sierpie\\u0144-1980-Stocznia-Warskiego-29-sierpnia-Ostatnie-uzgodnienia-fragment-01.mp3\",\"type\":\"audio\/mpeg\",\"title\":\"Sierpie\\u0144 1980 - Stocznia Warskiego - 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - Fragment 01\",\"caption\":\"R\\u0119ce wzd\\u0142u\\u017c cia\\u0142a, jakby wola\\u0142y zosta\\u0107. Pochylone sylwetki, stukot obcas\\u00f3w o mokr\\u0105 pod\\u0142og\\u0119. W sali konferencyjnej - przyt\\u0142umiony gwar. Otwarte okna. Sierpniowa noc... - Ko\\u0144czmy, panowie, dzie\\u0144 dobry - Kazimierz Barcikowski wita si\\u0119 ze stoczniowcami.\",\"description\":\"\\\"Sierpie\\u0144 1980 Stocznia Warskiego 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - fragment 01\\\". \\n\\n\",\"meta\":{\"artist\":\"Marek Koszur\",\"album\":\"Zgoda - fragmenty reporta\\u017cu\",\"genre\":\"Unknown\",\"length_formatted\":\"25:21\"},\"image\":{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/strajki-1980-02.jpg\",\"width\":800,\"height\":800},\"thumb\":{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/strajki-1980-02-150x150.jpg\",\"width\":150,\"height\":150}}]}<\/script>\n<\/div>\n\t<div class=\"sc_infobox sc_infobox_style_regular sc_infobox_iconed no\" data-animation=\"animated bounceIn normal\" style=\"color:#000000;\"><\/p>\n<p>Szum ta\u015bmy, g\u0142osy, stuki mikrofonu, przesterowania\u2026 Ale ja to wszystko widz\u0119. Z ka\u017cd\u0105 sekund\u0105 wraca obraz tej sali. Nie pami\u0119tam nazwisk, ale widz\u0119 oczy uczestnik\u00f3w tych rozm\u00f3w. Czujne, szeroko otwarte, skupione. Nikt nikomu nie przerywa, nie kupczy, nie frymarczy, nie przekrzykuje. Nie ma mowy o kpinie czy szyderstwie. Rany boskie \u2013 ci ludzie rozmawiaj\u0105 kulturalnie, z pe\u0142nym poszanowaniem stron. S\u0105 zdeterminowani i nieust\u0119pliwi, chyba, \u017ce\u2026 chyba, \u017ce trafiaj\u0105 do nich rzeczowe argumenty, \u017ce m\u0105dro\u015b\u0107 i pragmatyka sugeruj\u0105 z\u0142agodzenie, uog\u00f3lnienie, doprecyzowanie\u2026<\/p>\n<p>Ile\u017c razy rezygnowano z dyskutowania do ko\u0144ca, do ostatniego s\u0142owa, do upad\u0142ego jakiej\u015b kwestii. Stwierdzano: do dnia tego a tego, ten a ten, przedstawi, opracuje, przygotuje, zg\u0142osi, przeanalizuje\u2026 nasze stanowisko.<\/p>\n<p>&#8211; Zapisane? Dobrze, no to idziemy dalej\u2026 &#8211; Kazimierz Barcikowski nieustannie podkr\u0119ca\u0142 tempo.<\/p>\n<p>&#8211; Widzisz\u2026 &#8211; m\u00f3wi\u0142 ju\u017c w samochodzie, &#8211; up\u00f3r mo\u017cna \u0142agodzi\u0107 tylko spokojem i czasem, refleksj\u0105. K\u0142\u00f3tnia zakleszczy\u0142aby nas w naszych okopach. A tak, jutro emocje os\u0142abn\u0105, g\u00f3r\u0119 we\u017amie zdrowy rozs\u0105dek. Przedyskutujemy, zatwierdzimy i p\u00f3jdziemy o krok do przodu. No przecie\u017c wszyscy wiemy, \u017ce nikt tu nie jest czarodziejem, \u017ceby w jednej sekundzie zmienia\u0107 \u015bwiat na nowy!<em>[\/<\/em><em><\/div><\/em><\/p>\n<p>Czterdzie\u015bci lat temu!<\/p>\n<p>Ca\u0142a epoka? Nie \u2013 to miara cywilizacyjna!<\/p>\n<div class=\"sc_infobox sc_infobox_style_regular sc_infobox_iconed no\" data-animation=\"animated bounceIn normal\" style=\"color:#000000;\"><p>Stocznia. Ostatnie dni sierpnia 1980.<\/p>\n<p>Zawsze w robocie reporterskiej stara\u0142em si\u0119 by\u0107\u2026 przezroczysty. Na pocz\u0105tku mo\u017ce by\u0142o nawet troch\u0119 trudno. Pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 nakazywa\u0142a si\u0119 odzywa\u0107, zadawa\u0107 pytania, wtr\u0105ca\u0107, uog\u00f3lnia\u0107, traktowa\u0107 s\u0142uchacza troch\u0119 jak kretyna, kt\u00f3remu wszystko nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107.<\/p>\n<p>Sala konferencyjna nie by\u0142a du\u017ca. Wype\u0142niona do\u015b\u0107 \u015bci\u015ble. Naprzeciw wej\u015bcia \u2013 Barcikowski i jego bezpo\u015bredni wsp\u00f3\u0142pracownicy. Po lewej stronie, tytu\u0142em do okna, je\u015bli pami\u0119tam \u2013 Marian Jurczyk. Mia\u0142em du\u017c\u0105 swobod\u0119, by operowa\u0107 mikrofonem mi\u0119dzy oboma panami. Ale szybko zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce moje przewidywania okaza\u0142y si\u0119 nietrafione. Jurczyk przede wszystkim\u2026 milcza\u0142. Z rentgenowskim wr\u0119cz skupieniem \u0142owi\u0142 s\u0142owa ka\u017cdej ze stron, g\u0142os zabiera\u0142 rzadko. W kwestiach og\u00f3lnych. Barcikowski nadawa\u0142 tempo. Jurczyk &#8211; by\u0142 nawigatorem i sternikiem, Barcikowski \u2013 sta\u0142 na oku i tylko korygowa\u0142 obrany kurs. Najmniejsze szkiery \u2013 zwrot, korekta kursu, byle i\u015b\u0107 do przodu, nieustannie wyr\u0105bywa\u0107 korytarz, pozostawiaj\u0105c jego umocnienie specjalistom i czasowi.<\/p>\n<p>Nigdy nie pad\u0142o najmniejsze s\u0142owo ad personam, nie podwa\u017cano niczyich kompetencji, nie wy\u015bmiewano, nie gro\u017cono czy lekcewa\u017cono.<\/p>\n<p>Nikt nie stara\u0142 si\u0119 dominowa\u0107 ani nie lekcewa\u017cy\u0142 zdania drugiej strony. Je\u015bli pojawia\u0142 si\u0119 punkt iskrz\u0105cy \u2013 obni\u017cano napi\u0119cie stwierdzeniem \u2013 zostawmy to ekspertom, dogadajmy to w szczeg\u00f3\u0142ach po uzgodnieniu wszystkiego, zapiszmy tylko og\u00f3lny kszta\u0142t i intencj\u0119.<\/p>\n<p>Stara\u0142em si\u0119 uchwyci\u0107 ka\u017cd\u0105 wypowied\u017a. Bieganie wok\u00f3\u0142 sto\u0142u z mikrofonem w r\u0119ce by\u0142o do\u015b\u0107 ryzykowne, ale szybko si\u0119 zorientowa\u0142em, \u017ce jestem jednak dla nich przezroczysty. S\u0105 tak skoncentrowani na sprawie, \u017ce reporter nie przerwie w\u0105tku czy nie speszy podstawianym pod usta mikrofonem. Sami zacz\u0119li mi pomaga\u0107, przejmuj\u0105c mikrofon, podaj\u0105c go kolejnemu m\u00f3wcy.<em><\/div><\/em><\/p>\n<div class=\"wp-playlist wp-audio-playlist wp-playlist-light\">\n\t\t\t<div class=\"wp-playlist-current-item\"><\/div>\n\t\t<audio controls=\"controls\" preload=\"none\" width=\"1148\"\n\t\t\t><\/audio>\n\t<div class=\"wp-playlist-next\"><\/div>\n\t<div class=\"wp-playlist-prev\"><\/div>\n\t<noscript>\n\t<ol>\n\t\t<li><a href='https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Sierpie\u0144-1980-Stocznia-Warskiego-29-sierpnia-Ostatnie-uzgodnienia-fragment-02.mp3'>Sierpie\u0144 1980 - Stocznia Warskiego - 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - Fragment 02<\/a><\/li>\t<\/ol>\n\t<\/noscript>\n\t<script type=\"application\/json\" class=\"wp-playlist-script\">{\"type\":\"audio\",\"tracklist\":true,\"tracknumbers\":true,\"images\":true,\"artists\":true,\"tracks\":[{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Sierpie\\u0144-1980-Stocznia-Warskiego-29-sierpnia-Ostatnie-uzgodnienia-fragment-02.mp3\",\"type\":\"audio\/mpeg\",\"title\":\"Sierpie\\u0144 1980 - Stocznia Warskiego - 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - Fragment 02\",\"caption\":\"R\\u0119ce wzd\\u0142u\\u017c cia\\u0142a, jakby wola\\u0142y zosta\\u0107. Pochylone sylwetki, stukot obcas\\u00f3w o mokr\\u0105 pod\\u0142og\\u0119. W sali konferencyjnej - przyt\\u0142umiony gwar. Otwarte okna. Sierpniowa noc... - Ko\\u0144czmy, panowie, dzie\\u0144 dobry - Kazimierz Barcikowski wita si\\u0119 ze stoczniowcami.\",\"description\":\"\\\"Sierpie\\u0144 1980 Stocznia Warskiego 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - fragment 02\\\". Rok wydania: 2020.\",\"meta\":{\"artist\":\"Marek Koszur\",\"album\":\"Zgoda - fragmenty reporta\\u017cu\",\"year\":\"2020\",\"length_formatted\":\"18:52\"},\"image\":{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/strajk-warski-1980-03h.jpg\",\"width\":400,\"height\":600},\"thumb\":{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/strajk-warski-1980-03h-150x150.jpg\",\"width\":150,\"height\":150}}]}<\/script>\n<\/div>\n\t\n<p>Przerwa.<\/p>\n<p>Nie, nikt nie spiskowa\u0142. Nie chowano si\u0119 po pokojach. Eksperci roztrz\u0105sali szczeg\u00f3\u0142y, Jurczyk wys\u0142uchiwa\u0142 komunikat\u00f3w o tym, co w stoczni.<\/p>\n<p>Idziemy do gabinetu dyrektora. Musz\u0119 mie\u0107 wypowied\u017a wicepremiera Barcikowskiego do serwisu og\u00f3lnopolskiego.<\/p>\n<p>&#8211; Co tam w Gda\u0144sku? \u2013 pyta Barcikowski.<\/p>\n<p>&#8211; Rozmowy trwaj\u0105, uzgadniane s\u0105 szczeg\u00f3\u0142y porozumienia \u2013 wypowiadam rutynow\u0105 formu\u0142k\u0119 i zmieniam ta\u015bm\u0119 w magnetofonie. \u2013 Panie premierze, jak blisko do pe\u0142nego porozumienia?<\/p>\n<p>Wska\u017anik poziomu nagrania opada do zera. Barcikowski milczy. Lekko unosi r\u0119k\u0119 sugeruj\u0105c zatrzymanie zapisu.<\/p>\n<div class=\"sc_infobox sc_infobox_style_regular sc_infobox_iconed no\" data-animation=\"animated bounceIn normal\" style=\"color:#000000;\"><p>&#8211; Wiecie&#8230; Ale to si\u0119 nie nagrywa? &#8211; chcia\u0142 si\u0119 upewni\u0107. Pokiwa\u0142em g\u0142ow\u0105, troch\u0119 skonfundowany. \u00a0\u2013 Mo\u017cesz powt\u00f3rzy\u0107 to pytanie, ale sam wiesz lepiej, \u017ce Gda\u0144sk zawsze rywalizowa\u0142 ze Szczecinem. My pracujemy tu, oni tam. Jestem pewny, \u017ce oni chc\u0105 wiedzie\u0107, do jakich my dochodzimy ustale\u0144, ale i ja musz\u0119 uwa\u017ca\u0107 by tamta komisja nie odczuwa\u0142a presji pewnej rywalizacji. Wy si\u0119 tu mo\u017cecie spiera\u0107, kt\u00f3re fale Ba\u0142tyku s\u0105 wi\u0119ksze: w \u015awinouj\u015bciu czy w Sopocie, ale po\u015bpiech w negocjacjach mo\u017ce mie\u0107 niedobry wp\u0142yw na zako\u0144czenie rozm\u00f3w, na ich dorobek. Jak my zaczniemy m\u00f3wi\u0107, \u017ce jutro ko\u0144czymy, to sami rozumiecie\u2026<\/p>\n<p>&#8211; A ko\u0144czymy?<\/p>\n<p>M\u00f3j rozm\u00f3wca w odpowiedzi mrugn\u0105\u0142 tylko powiekami. <em><\/div><\/em><\/p>\n<p>Rywalizacja to chyba jednak niew\u0142a\u015bciwe s\u0142owo. My\u015bl\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich audycji, szczeg\u00f3lnie z zakresu dziej\u00f3w morskich Polski, zrealizowa\u0142em na Wschodnim Wybrze\u017cu. Niemal co tydzie\u0144 pcha\u0142em mojego \u017c\u00f3\u0142tego malucha w stron\u0119 Gda\u0144ska, bo tam by\u0142a kolebka, tam rodzi\u0142y si\u0119 tradycje, tam mieszkali i \u017cyli ludzie pami\u0119taj\u0105cy czasy dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, kluczowe dla nowo\u017cytnych dziej\u00f3w naszej bandery.<\/p>\n<p>Szczecin rzeczywi\u015bcie czu\u0142 si\u0119 w opiniach szef\u00f3w instytucji morskich, dzia\u0142aczy gospodarczych, jak troch\u0119 ubo\u017cszy krewny. Inwestycje, nak\u0142ady, funkcje kierowane by\u0142y przede wszystkim do Gdyni i Gda\u0144ska. Nawet na naszym radiowym, medialnym gruncie wyczuwa\u0142o si\u0119 t\u0119 rywalizacj\u0119. Legendarny miesi\u0119cznik \u201eMorze\u201d\u2026 Redakcja g\u0142\u00f3wna \u2013 w Warszawie, wiod\u0105cy oddzia\u0142 \u2013 na Wschodnim Wybrze\u017cu. Mnie powierzono w pewnym momencie kierowanie Oddzia\u0142em Szczeci\u0144skim tego zespo\u0142u. Gdynia nie mog\u0142a po wojnie darowa\u0107 \u00f3wczesnym w\u0142adzom, \u017ce Wydzia\u0142 Nawigacyjny Szko\u0142y Morskiej przeniesiono do Szczecina, \u017ce \u201eDar Pomorza\u201d nosi\u0142 wtedy na rufie dumn\u0105 nazw\u0119 Szczecin \u2013 port macierzysty. Centrale, zjednoczenia, biura g\u0142\u00f3wne\u2026 Wszystko tam. W Szczecinie \u2013 oddzia\u0142y. By nie kontynuowa\u0107 tego do\u015b\u0107 miazmatycznego jednak w\u0105tku, odnotowa\u0107 musz\u0119, \u017ce P\u017bM, \u017ce Stocznia Warskiego, stocznia Leonida Teligi czy Zesp\u00f3\u0142 Portowy Szczecin \u2013 \u015awinouj\u015bcie by\u0142y jakby poza ca\u0142\u0105 t\u0105 rywalizacj\u0105.<\/p>\n<p>Tak, my\u015bl\u0119, \u017ce pewn\u0105 ambicj\u0105 strajkuj\u0105cych stoczniowc\u00f3w by\u0142o zako\u0144czenie strajku i oznajmienie \u015bwiatu, \u017ce mamy wolne, niezale\u017cne zwi\u0105zki zawodowe. \u017be s\u0142owa te pop\u0142yn\u0105 w g\u0142\u0105b kraju w\u0142a\u015bnie z Warskiego. Ze Szczecina. \u017be tym z Gda\u0144ska poka\u017cemy, czyja robociarska r\u0119ka trzyma w\u0142adz\u0119 za gard\u0142o. To jest moje przypuszczenie, obserwacja. Nie umiem powiedzie\u0107, czy ch\u0119\u0107 bycia pierwszym w tej kwestii mia\u0142a wp\u0142yw na uzgodnienia, ich precyzyjne sformu\u0142owania i zakres kompromisu obu stron. Je\u015bli tak, to \u2013 moim zdaniem \u2013 bardzo niewielki.<\/p>\n<p>Ale Szczecin by\u0142 pierwszy.<\/p>\n<div class=\"sc_infobox sc_infobox_style_regular sc_infobox_iconed no\" data-animation=\"animated bounceIn normal\" style=\"color:#000000;\">Nie wiem, ile relacji wysy\u0142anych przeze mnie tego dnia do Warszawy pojawi\u0142o si\u0119 na antenie. Wiele \u2013 by\u0142o jedynie sygna\u0142ami kilkunastu sekundowymi: w tej chwili omawiane s\u0105 kwestie najni\u017cszego wynagrodzenia albo nierepresjonowania os\u00f3b zaanga\u017cowanych w akcje strajkowe.<\/p>\n<p>Po jednym zdaniu. Bez najmniejszego nacechowania sugeruj\u0105cego efekt osi\u0105ganego porozumienia.<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142o kilka minut po dwudziestej. Z gabinetu sekretarza Brycha wyszed\u0142 Barcikowski.<\/p>\n<p>&#8211; Dobra, jeste\u015b. No to, co \u2013 jedziemy \u2013 domkn\u0105\u0142 drzwi. \u2013 Ko\u0144czymy dzisiaj? Zapyta\u0142, podaj\u0105c r\u0119k\u0119 na przywitanie.<\/p>\n<p>Przez chwilk\u0119 jechali\u015bmy w milczeniu.<\/p>\n<p>&#8211; Je\u017celi zako\u0144czymy i podpiszemy dzi\u015b w nocy, to co potrzebujesz, \u017ceby uruchomi\u0107 transmisj\u0119 z oficjalnego zako\u0144czenia?<\/p>\n<p>&#8211; Dwie godziny.<\/p>\n<p>&#8211; A o kt\u00f3rej?<\/p>\n<p>&#8211; Najlepsza s\u0142uchalno\u015b\u0107 jest zaraz po \u00f3smej rano. Wcze\u015bniej ludzie jad\u0105 do pracy.<\/p>\n<p>&#8211; A telewizja?<\/p>\n<p>&#8211; Jeste\u015bmy przygotowani. \u017beby rozwin\u0105\u0107 aparatur\u0119 potrzebne nam s\u0105 minimum dwie godziny.<\/p>\n<p>29 sierpnia 1980. Stocznia. P\u00f3\u017any wiecz\u00f3r. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 normalne, rutynowe dysputy. Po tym retorycznym pytaniu w samochodzie, ca\u0142y czas zastanawia\u0142em si\u0119, czy strona rz\u0105dowa u\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 potajemnie z przyw\u00f3dcami strajku, \u017ce dzi\u015b musz\u0105 skoczy\u0107 rozmowy? W najmniejszym ge\u015bcie wicepremiera nie wyczuwa\u0142em jednak, aby moje przypuszczenie mog\u0142o mie\u0107 potwierdzenie w rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<p>Przed p\u00f3\u0142noc\u0105 wysy\u0142a\u0142em naj\u015bwie\u017csze relacje do serwis\u00f3w nocnych.<em><\/div><\/em><\/p>\n<p>Kolejna przerwa w rozmowach zako\u0144czy\u0142a si\u0119 chyba kr\u00f3tko przed pierwsz\u0105 w nocy. Wznowiono redagowanie uzgodnie\u0144.<\/p>\n<div class=\"wp-playlist wp-audio-playlist wp-playlist-light\">\n\t\t\t<div class=\"wp-playlist-current-item\"><\/div>\n\t\t<audio controls=\"controls\" preload=\"none\" width=\"1148\"\n\t\t\t><\/audio>\n\t<div class=\"wp-playlist-next\"><\/div>\n\t<div class=\"wp-playlist-prev\"><\/div>\n\t<noscript>\n\t<ol>\n\t\t<li><a href='https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Sierpie\u0144-1980-Stocznia-Warskiego-29-sierpnia-Ostatnie-uzgodnienia-fragment-03.mp3'>Sierpie\u0144 1980 - Stocznia Warskiego - 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - Fragment 02<\/a><\/li>\t<\/ol>\n\t<\/noscript>\n\t<script type=\"application\/json\" class=\"wp-playlist-script\">{\"type\":\"audio\",\"tracklist\":true,\"tracknumbers\":true,\"images\":false,\"artists\":true,\"tracks\":[{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Sierpie\\u0144-1980-Stocznia-Warskiego-29-sierpnia-Ostatnie-uzgodnienia-fragment-03.mp3\",\"type\":\"audio\/mpeg\",\"title\":\"Sierpie\\u0144 1980 - Stocznia Warskiego - 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - Fragment 02\",\"caption\":\"R\\u0119ce wzd\\u0142u\\u017c cia\\u0142a, jakby wola\\u0142y zosta\\u0107. Pochylone sylwetki, stukot obcas\\u00f3w o mokr\\u0105 pod\\u0142og\\u0119. W sali konferencyjnej - przyt\\u0142umiony gwar. Otwarte okna. Sierpniowa noc... - Ko\\u0144czmy, panowie, dzie\\u0144 dobry - Kazimierz Barcikowski wita si\\u0119 ze stoczniowcami.\",\"description\":\"\\\"Sierpie\\u0144 1980 Stocznia Warskiego 29 sierpnia Ostatnie uzgodnienia - fragment 03\\\". Rok wydania: 2020.\",\"meta\":{\"artist\":\"Marek Koszur\",\"album\":\"Zgoda - fragmenty reporta\\u017cu\",\"year\":\"2020\",\"length_formatted\":\"4:24\"},\"image\":{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/strajk-warski-1980-03i.jpg\",\"width\":400,\"height\":600},\"thumb\":{\"src\":\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/strajk-warski-1980-03i-150x150.jpg\",\"width\":150,\"height\":150}}]}<\/script>\n<\/div>\n\t\n<p>&#8211; No to r\u00f3b swoje \u2013 Kazimierz Barcikowski odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w moj\u0105 stron\u0119, wstaj\u0105c od sto\u0142u. \u2013 Je\u015bli co\u015b wam potrzeba, to prosz\u0119 m\u00f3wi\u0107 teraz. Mam tu jeszcze wszystkich ludzi.<\/p>\n<p>&#8211; Nie, musz\u0119 tylko zadzwoni\u0107 do redakcji \u2013 ruszy\u0142em do sekretariatu, pe\u0142nego ludzi i dymu papieros\u00f3w.<\/p>\n<p>&#8211; No to cze\u015b\u0107 \u2013 m\u00f3j rozm\u00f3wca idealnie mie\u015bci\u0142 si\u0119 w stylistyce rozmowy w\u0142adzy z \u017curnalistami. Zazwyczaj m\u00f3wili do nas per ty, poszerzali nieco margines poufa\u0142o\u015bci. Dziennikarze byli w tamtym czasie, w mojej ocenie, takim nie wiadomo kim\/czym? Bo lepiej by\u0142o z nimi \u017cy\u0107 w zgodzie, mogli si\u0119 przyda\u0107, a p\u00f3j\u015bcie na udry \u2013 rodzi\u0142o tylko k\u0142opoty. Cho\u0107 nie znam osobi\u015bcie jakiego\u015b przypadku, to takiego krn\u0105brnego dziennikarza trzeba by\u0142oby zast\u0105pi\u0107 nowym, wcale nie wiadomo \u2013 czy lepszym\u2026<\/p>\n<p>Z sekretariatu dyrektora stoczni wykr\u0119ci\u0142em numer domowy naczelnego Puchalskiego.<\/p>\n<p>&#8211; S\u0142ucham? \u2013 ciche, ale niezaspane powitanie, w sekund\u0119 po pierwszym dzwonku.<\/p>\n<p>&#8211; Koniec \u2013 powiedzia\u0142em. \u2013 Rano podpisanie. Uzgodni\u0142em, \u017ce na \u00f3sm\u0105 rano. Zaraz dzwoni\u0119 do Warszawy. Zrobimy r\u00f3wnoleg\u0142e wej\u015bcie na \u017cywo do Sygna\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>W redakcji, na sk\u0142adanym \u0142\u00f3\u017cku spa\u0142 Leszek Szopa. Tego dnia on mia\u0142 dy\u017cur nocny.<\/p>\n<p>&#8211; Uruchamiaj w\u00f3z transmisyjny. O sz\u00f3stej rano musz\u0105 by\u0107 w \u015bwietlicy.<\/p>\n<p>By\u0142o kilka minut po trzeciej nad ranem. Siad\u0142em do pisania tekst\u00f3w do porannych dziennik\u00f3w. Przez milicyjn\u0105 radiostacj\u0119 w radiowozie wysy\u0142am relacj\u0119 do amplifikatorni przy Wojska Polskiego. S\u0142u\u017cby mia\u0142y wtedy urz\u0105dzenia \u0142\u0105czno\u015bci na wysokim poziomie i dobrej jako\u015bci. Koledzy z nocnej zmiany w rozg\u0142o\u015bni mogli nagra\u0107 moj\u0105 wypowied\u017a i \u201epo kablu\u201d przes\u0142a\u0107 j\u0105 do Warszawy.<\/p>\n<p>Oko\u0142o pi\u0105tej, je\u015bli dobrze pami\u0119tam, wyjecha\u0142 nasz radiowy w\u00f3z transmisyjny.<\/p>\n<p>Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej \u2013 ruszy\u0142a telewizja. Przez bram\u0119 stoczni przejechali\u015bmy niemal bez zatrzymywania. Wszyscy kieruj\u0105 ruchem r\u0119ki w stron\u0119 \u015bwietlicy.<\/p>\n<p>Mam pods\u0142uch Studia Ba\u0142tyk i Sygna\u0142\u00f3w. W studiu w Szczecinie \u2013 chyba Kazimierz Tomczyk. W Warszawie \u2013 pewnie Tadeusz Sznuk. Uzgadniamy szczeg\u00f3\u0142y moich wej\u015b\u0107 na obie anteny. B\u0119d\u0105 po\u0142\u0105czne. No i do tego dojd\u0105 Koszalin i Gda\u0144sk. Nie, nie ma scenariusza uroczystego podpisania porozumienia. W s\u0142uchawkach mam \u201ezwrotn\u0105\u201d z rozg\u0142o\u015bni. Rozmawiam z realizatorem \u201epoza anten\u0105\u201d.<\/p>\n<p>&#8211; Tak, mikrofon trzymaj mi ca\u0142y czas otwarty \u2013 prosz\u0119 realizatora w studiu \u2013 Jak b\u0119d\u0119 si\u0119 chcia\u0142 odezwa\u0107 \u2013 zrobi\u0119 g\u0142\u0119bszy wdech. Us\u0142yszysz.<\/p>\n<p>Nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce emocje b\u0119d\u0105 tak du\u017ce. Sala wype\u0142niona po brzegi. Niemal grobowa cisza. Zwyci\u0119\u017cyli\u015bmy \u2013 krzycz\u0105 ich oczy! Ale nikt nie wie, co jest osi\u0105gni\u0119ciem najwi\u0119kszym, a co pora\u017ck\u0105? To wszystko dzia\u0142o si\u0119 tak szybko, cho\u0107 prawie dwa tygodnie. Ostatnie noce \u2013 to u\u017c by\u0142 pe\u0142ny \u017cywio\u0142. Nie by\u0142o miejsca na jakikolwiek uzgodniony wcze\u015bniej scenariusz. Nie by\u0142 potrzebny. Bo wszyscy przestrzegali regu\u0142, ka\u017cdy zna\u0142 swoje miejsce, jak w tym staropolskim porzekadle: m\u0105drej g\u0142owie, do\u015b\u0107 po s\u0142owie\u2026<\/p>\n<p>Robotnicy i politycy, eksperci jednej i drugiej strony. I wpatrzone w nich setki par oczu za\u0142\u00f3g kilkuset strajkuj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w pracy na Pomorzu Zachodnim i tysi\u0105ce w ca\u0142ym kraju.<em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Jakiej bym si\u0142y wyobra\u017ani nie u\u017cy\u0142, jak nie dociska\u0142 jej kolanem czy mocnym s\u0142owem \u2013 tamten obraz w \u017caden spos\u00f3b nie da si\u0119 przykry\u0107 sytuacjami z obecnych nocnych posiedze\u0144 komisji sejmowych czy senackich. Tam duma i godno\u015b\u0107, tu \u2013 s\u0142oma z but\u00f3w i chamstwo.<\/p>\n<p>Tam &#8211; g\u0142\u0119bokie przekonanie i zaufanie, mimo, \u017ce powodem ca\u0142ego zdarzenia by\u0142a w\u0142a\u015bnie ca\u0142kowita utrata zaufania ludzi wobec w\u0142adzy. Tu i teraz \u2013 nie ma granicy w poni\u017caniu i upokarzaniu si\u0119 wzajemnym, w arogancji w\u0142adzy\u2026 Obu zreszt\u0105 stron.<\/p>\n<p>Arogancja w\u0142adzy&#8230;<\/p>\n<p>Wtedy, czterdzie\u015bci lat temu pada\u0142y te same s\u0142owa.<\/p>\n<div class=\"sc_infobox sc_infobox_style_regular sc_infobox_iconed no\" data-animation=\"animated bounceIn normal\" style=\"color:#000000;\">P.s. Publikuj\u0119 te nagrania bez ci\u0119\u0107, skr\u00f3t\u00f3w czy przemilcze\u0144. Chyba troch\u0119 rozumiem, dlaczego w\u0142a\u015bnie dziennikarz radiowy zosta\u0142 wtedy skierowany do grona wypracowuj\u0105cego porozumienie szczeci\u0144skie. Reporter z gazety \u2013 wszystko notuje, przetwarza i daje syntez\u0119. Kamera telewizyjna \u2013 usztywnia, eliminuje pewn\u0105 intymno\u015b\u0107, naturalno\u015b\u0107 rozmowy. A mikrofon radiowca \u2013 zapisuje beznami\u0119tnie\u2026 histori\u0119.<\/p>\n<p>Tak By\u0142o.<\/p>\n<p>Wystarczy pos\u0142ucha\u0107. <em><\/div><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>My\u015bla\u0142em &#8211; mo\u017ce to jaka\u015b ch\u0142opska przebieg\u0142a zawzi\u0119to\u015b\u0107, cz\u0119sto mylona z zawzi\u0119t\u0105 przebieg\u0142o\u015bci\u0105? Bo w czym tkwi\u0142a skuteczno\u015b\u0107 negocjacyjna strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w? Si\u0142a i masowo\u015b\u0107 ruchu &#8211; robi\u0142y wra\u017cenie, ale to j\u0119zyk, nadaj\u0105cy kszta\u0142t nowym idea\u0142om by\u0142 ich broni\u0105 najskuteczniejsz\u0105. S\u0142ucham moich reporterskich nagra\u0144 sprzed ponad czterdziestu lat i nie dowierzam, jakim wtedy j\u0119zykiem ludzie nie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":6649,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[135,85,285],"tags":[284,187,283],"class_list":["post-6646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-datownik","category-post","category-sierpien-1980","tag-sierpien-1980","tag-stocznia","tag-strajk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6646"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11971,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6646\/revisions\/11971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}