{"id":5080,"date":"2020-04-05T12:09:28","date_gmt":"2020-04-05T10:09:28","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=5080"},"modified":"2021-12-04T00:16:53","modified_gmt":"2021-12-03T23:16:53","slug":"bremerhaven-szkola-bez-zaglowca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2020\/04\/05\/bremerhaven-szkola-bez-zaglowca\/","title":{"rendered":"Bremerhaven – szko\u0142a bez \u017caglowca"},"content":{"rendered":"\r\n

Tekst i zdj\u0119cia:<\/span>\u00a0 Marek Koszur\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– Dlaczego? \u2013 prof. van Dicken powt\u00f3rzy\u0142 moje pytanie. – Po prostu, jeste\u015bmy za biedni!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

W pierwszej chwili by\u0142em sk\u0142onny uwierzy\u0107, \u017ce \u017ale zrozumia\u0142em odpowied\u017a pana rektora. Jak to – my\u015bla\u0142em – jeden z najbogatszych kraj\u00f3w \u015bwiata jest za biedny na zafundowanie szkole morskiej statku \u017caglowego?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Profesor van Dicken si\u0119gn\u0105\u0142 po dzbanek z gor\u0105c\u0105 kaw\u0105. Zacz\u0105\u0142 od zaprezentowania pogl\u0105du na przydatno\u015b\u0107 szkolenia pod \u017caglami dla zawodowych umiej\u0119tno\u015bci student\u00f3w, przysz\u0142ych oficer\u00f3w floty handlowej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– To jasne – m\u00f3wi\u0142 – \u017ce taka szko\u0142a na \u017caglowcu \u015bwietnie kszta\u0142ci charakter, uczy solidarno\u015bci w pracy, odpowiedzialno\u015bci, zbli\u017ca do siebie poszczeg\u00f3lnych cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi, dostarcza niezapomnianych wra\u017ce\u0144.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– Z ka\u017cdym jednak dniem – kontynuowa\u0142 profesor – coraz mniej, szczeg\u00f3lnie praktycznych umiej\u0119tno\u015bci zdobywanych pod \u017caglami jest przydatnych na nowoczesnych ekspresowcach, wype\u0142nionych automatyk\u0105 i elektronik\u0105, tych „robotach\u201d do przewo\u017cenia towar\u00f3w drog\u0105 morsk\u0105.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– W rybo\u0142\u00f3wstwie sytuacja jest podobna. Szko\u0142a Morska w Bremerhaven kszta\u0142ci kadry dla takiej nowoczesnej floty – te s\u0142owa rektor uczelni zaakcentowa\u0142. \u2013 Naszych s\u0142uchaczy szkolimy wy\u0142\u0105cznie na wsp\u00f3\u0142czesnych jednostkach.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– A nowa generacja statk\u00f3w \u017caglowych? Przecie\u017c one s\u0105 ju\u017c faktem, ba, maj\u0105 przed sob\u0105 wielk\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– Tak, tylko na tych jednostkach marynarze nie b\u0119d\u0105 ci\u0105ga\u0107 lin, szy\u0107 \u017cagli, wspina\u0107 si\u0119 po wantach, by w obawie przed nag\u0142ym sztormem zwin\u0105\u0107 te p\u0142\u00f3tna, napi\u0119te przez wiatr do granic wytrzyma\u0142o\u015bci! Je\u015bli zajdzie potrzeba – specjalne silniki zast\u0105pi\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy os\u0142oni\u0119ci przed zacinaj\u0105cym deszczem, w ciep\u0142ych pomieszczeniach b\u0119d\u0105 manipulowa\u0107 przy odpowiednich pulpitach sterowniczych. Czas tych wspania\u0142ych, bia\u0142ych \u017cagli na masztach klipr\u00f3w i fregat min\u0105\u0142. Bezpowrotnie! 0 tamtej epoce mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 z sentymentem, wspomina\u0107, nawet aran\u017cowa\u0107 sytuacje do z\u0142udzenia przypominaj\u0105ce rejsy „Cutty Sark”. Ale na to sta\u0107 tylko zamo\u017cnych. Ludzi bardzo bogatych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 innych potrzeb.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Szko\u0142a Morska w Bremerhaven nie nale\u017cy do uczelni biednych, zaniedbanych, cierpi\u0105cych na podstawowe k\u0142opoty zwi\u0105zane z realizacj\u0105 procesu dydaktycznego. Nowy gmach, wznosz\u0105cy si\u0119 tu\u017c obok wie\u017cy radarowej, morskiego muzeum i imponuj\u0105cego kompleksu wie\u017cowc\u00f3w „Columbus Center” wyposa\u017cono we wszystkie niezb\u0119dne pomoce naukowe. Przestronne sale, czysto\u015b\u0107, \u015bwiat\u0142o wpadaj\u0105ce do pomieszcze\u0144 przez setki metr\u00f3w kwadratowych szk\u0142a – wszystko to zach\u0119ca do nauki. No i ten widok… Miejsce spotkania Wezery z Morzem P\u00f3\u0142nocnym. Nieustanny ruch statk\u00f3w, \u0142odzi i jacht\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Szko\u0142a powsta\u0142a w 1879 roku. W\u00f3wczas, w miejscu, gdzie dzi\u015b wznosi si\u0119 Bremerhaven znajdowa\u0142a si\u0119 niewielka osada rybacka Geestem\u00fcnde. Ta skromna, ale o du\u017cych od pierwszych lat istnienia ambicjach uczelnia kszta\u0142ci\u0142a przede wszystkim nawigator\u00f3w. Po pi\u0119ciu latach od utworzenia szko\u0142y powo\u0142ano przy niej pierwsz\u0105 w Niemczech plac\u00f3wk\u0119 szkol\u0105c\u0105 mechanik\u00f3w statk\u00f3w parowych. Po przej\u0119ciu uczelni pod administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105 wzr\u00f3s\u0142 jej presti\u017c i znaczenie. Ju\u017c w 1911 roku wydano tam pierwsze dyplomy in\u017cynier\u00f3w – mechanik\u00f3w okr\u0119towych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– Dzi\u015b jest to plac\u00f3wka o trzech podstawowych kierunkach nauczania. Najnowszym, utworzonym w roku ubieg\u0142ym jest wydzia\u0142 przygotowuj\u0105cy specjalist\u00f3w komputerowego zarz\u0105dzania gospodark\u0105 morsk\u0105, ludzi, kt\u00f3rzy w oparciu o najnowsze osi\u0105gni\u0119cia analizy matematycznej organizowa\u0107 b\u0119d\u0105 prac\u0119 na morzu i jego styku z l\u0105dem. Spo\u015br\u00f3d wielu specjalno\u015bci szko\u0142y warto wspomnie\u0107 cho\u0107by o takich jak warunki klimatyzacyjne na statkach czy „domowe” wyposa\u017cenie wn\u0119trz okr\u0119towych. Absolwenci uczelni to tak\u017ce eksperci w sprawach ochrony morskiego \u015brodowiska. Nie wspominam o klasycznych zawodach zwi\u0105zanych z \u017ceglug\u0105 czy rybo\u0142\u00f3wstwem. Nie wspominam te\u017c o nowoczesnych specjalistycznych pracowniach, planetarium, symulatorach si\u0142owni okr\u0119towych. Dodam tylko, \u017ce pracuje tam 51 nauczycieli akademickich 41 wyk\u0142adowc\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych, \u017ce rocznie nauk\u0119 pobiera ok. 750 student\u00f3w, \u017ce w\u015br\u00f3d zaprzyja\u017anionych, podobnych plac\u00f3wek jest gdy\u0144ska WSM. Wreszcie i to, \u017ce celem uczelni jest taki rozw\u00f3j bazy, kt\u00f3ra umo\u017cliwi studiowanie 1400 osobom. Powiedzie\u0107 powinienem, \u017ce przygotowujemy fachowc\u00f3w wszystkich podstawowych dziedzin zwi\u0105zanych z upraw\u0105 morza. Tak\u017ce pracownik\u00f3w port\u00f3w i konstruktor\u00f3w okr\u0119towych.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

I tego „koncernu szkolnego” nie sta\u0107 na \u017caglowiec? Cho\u0107by dla owych „niezapomnianych wra\u017ce\u0144”? Profesor van Dicken u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119, gdy zn\u00f3w nawi\u0105za\u0142em do tego w\u0105tku rozmowy.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– Dobrze, kupi\u0107 mo\u017cna, stary, albo nowy. To nie problem. Ale eksploatacja! Paliwo! Konserwacja! Pensje sta\u0142ej za\u0142ogi sta\u0142ej. Prosz\u0119 pana, kogo na to sta\u0107?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Rzeczywi\u015bcie, znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 bud\u017cetu szko\u0142y poch\u0142aniaj\u0105 np. \u015bwiadczenia socjalne. Komfortowy jak na nasze warunki dom studenta, zaplecze biblioteczne, pe\u0142ny serwis urz\u0105dze\u0144 kserograficznych, reprodukcyjnych, etc. Poza wymienionymi przeszkodami finansowymi s\u0105 jeszcze inne – organizacyjne i… emocjonalne.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– Przecie\u017c trzeba by\u0142oby – argumentowa\u0142 profesor – stworzy\u0107 specjalny dzia\u0142 zajmuj\u0105cy si\u0119 organizacj\u0105 rejs\u00f3w, czuwaj\u0105cy nad warunkami bezpiecze\u0144stwa, aprowizacji, dbania o klas\u0119 statku – s\u0142owem, potrzebne by\u0142oby biuro armatorskie!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

To jasne, \u017ce by\u0142em przekonany. Ta argumentacja musi trafi\u0107 do najbardziej entuzjastycznych propagator\u00f3w „wielkich \u017cagli dla ma\u0142ych szk\u00f3\u0142”. \u017be kiedy\u015b szkolono m\u0142odych w\u0142a\u015bnie na \u017caglowcach?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– No bo nie by\u0142o innych statk\u00f3w \u2014 m\u00f3wi\u0142 prof. van Dicken.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Ja tymczasem zastanawia\u0142em si\u0119, dlaczego nie ripostuje mojego zainteresowania pytaniem o fenomen eksploatowania \u017caglowca przez nasz\u0105 szko\u0142\u0119 morsk\u0105?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Jeszcze jedna, sprawa. W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych wydarzy\u0142a si\u0119 jedna z najbardziej tragicznych morskich katastrof. Zaton\u0105\u0142 zachodnio niemiecki \u017caglowiec szkolny '\u2019Pamir”. Zgin\u0119\u0142o ponad 100 uczni\u00f3w. Ich dramat i tragedia rodzin s\u0105 \u017cywe do dzi\u015b… Nikt nie chce, by co\u015b podobnego si\u0119 ponownie wydarzy\u0142o.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Kiedy jednak dopijali\u015bmy drug\u0105 fili\u017cank\u0119 kawy prof. van Dicken powiedzia\u0142, \u017ce w gruncie rzeczy to jego szko\u0142a ma… \u017caglowiec. S\u0142ynny i stary, starszy od uczelni, szkuner „Gr\u00f6nland”. Na jego pok\u0142adzie, w 1868 roku wyruszy\u0142a pod dow\u00f3dztwem kpt. K. Koldweya, zorganizowana staraniem Bremy i Hamburga jedna z pierwszych niemieckich wypraw polarnych. Szkuner \u017ceglowa\u0142 dzielnie po morzach Arktyki, dociera\u0142 do brzeg\u00f3w Grenlandii, Islandii i Spitsbergenu. Dzi\u015b stanowi w\u0142asno\u015b\u0107 Muzeum Morskiego w Bremerhaven. Stoi jako pierwszy w starym kanale portowym, w\u015br\u00f3d innych historycznych jednostek. „Gr\u00f6nland” jest ci\u0105gle sprawny. Dowodzi nim jeden z wyk\u0142adowc\u00f3w szko\u0142y morskiej. Razem z nim p\u0142ywaj\u0105 na \u017caglowcu studenci. Szkuner jest niemal\u017ce bli\u017aniacz\u0105 jednostk\u0105 „Astarte”. Red. Hennig Goes, szef bremerhave\u0144skiej Gildii Kapitan\u00f3w i wielki przyjaciel starych jacht\u00f3w m\u00f3wi o „Astarte” – „Starsza Pani”.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

– Oba te statki potrzebuj\u0105 odpoczynku – gaw\u0119dzili\u015bmy p\u0142yn\u0105c na pok\u0142adzie „Astarte” na powitanie „Amerigo Vespucci”, kt\u00f3ry we wrze\u015bniu 1983 roku sk\u0142ada\u0142 oficjaln\u0105 wizyt\u0119 w tym porcie le\u017c\u0105cym u uj\u015bcia Wezery – Przed kilkoma tygodniami, 13 sierpnia gratulowali\u015bmy poczciwej staruszce z okazji 80 rocznicy urodzin. W 1903 roku wpisano j\u0105 do morskiego rejestru jako kuter HF 244.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Bremerhaven jest od 5 lat portem macierzystym „Astarte”. Tylko w 1983 roku odby\u0142a ponad 20 rejs\u00f3w pokonuj\u0105c ponad 5 tys. mil. Je\u015bli jednak tej zimy nie przejdzie gruntownego remontu w doku – przysz\u0142e sezony \u017ceglugowe mo\u017ce sp\u0119dzi\u0107 w portowym kanale.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

Dok\u0142adnie taki sam los mo\u017ce spotka\u0107 „Gr\u00f6nland” – kontynuowa\u0142 red. Goes. Obaj spogl\u0105dali\u015bmy na wyp\u0142owia\u0142e ju\u017c, czerwone i bardzo pocerowane \u017cagle. Kilku \u017ceglarzy wci\u0105ga\u0142o je na r\u0119cznie ciosany maszt. Drewniane obr\u0119cze, do kt\u00f3rych przyszyto \u017cagle uderza\u0142y o siebie jak kastaniety,<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

\u2019’Starsza Pani” przez dziesi\u0105tki lat nale\u017ca\u0142a do starej rybackiej rodziny K\u00fclper\u00f3w. Raz tylko, z powodu kolizji, przez 50 dni przebywa\u0142a w porcie. Pozosta\u0142y czas nieustannie \u017ceglowa\u0142a na odleg\u0142e \u0142owiska. W 1952 roku, wzbogacona o silnik, pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 jednostki badawczej Instytutu Rybackiego w Wilhelmshafen, Dzi\u015b jej za\u0142og\u0119 najcz\u0119\u015bciej stanowi\u0105 m\u0142odzi ludzie, uczniowie, kt\u00f3rzy tu zdobywaj\u0105 pierwsze \u017ceglarskie szlify. \u201eAstarte\u201d jest im bardzo potrzebna, mimo licznych wad – cieszy si\u0119 ich sympati\u0105. Jej morska kondycja jest uzale\u017cniona teraz od hojno\u015bci entuzjast\u00f3w starych \u017caglowc\u00f3w, firm i instytucji. Tylko bowiem za pieni\u0105dze pochodz\u0105ce z takich \u017ar\u00f3de\u0142 b\u0119dzie mo\u017cna podda\u0107 statek remontowi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

M\u00f3j rozm\u00f3wca pokiwa\u0142 g\u0142ow\u0105, jakby chcia\u0142 powiedzie\u0107 – trudna sprawa. Ludzie nie s\u0105 dzi\u015b skorzy do \u015bwiadczenia na takie cele. Ba, gdyby na pok\u0142adzie „Astarte” mo\u017cna by\u0142o zorganizowa\u0107 dyskotek\u0119 i dochodow\u0105 kawiarni\u0119 czy piwiarni\u0119, jak uczyniono to na „Seute Deern”, \u017caglowcu zacumowanym obok Muzeum Morskiego, to pewnie znale\u017aliby si\u0119 sponsorzy. W ko\u0144cu „Seute Deern” zarabia nie tylko na siebie. W znacznym stopniu powi\u0119ksza bud\u017cet swego w\u0142a\u015bciciela – muzeum.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n

„Gr\u00f6nland” i „Astarte” s\u0105 dzi\u015b ostatnimi na \u015bwiecie statkami w swojej klasie. Czy przetrwaj\u0105? Czy w tym bogatym kraju, gdzie starocie trac\u0105 na warto\u015bci, muzealne aparaty fotograficzne, radioodbiorniki zosta\u0142y ca\u0142kowicie przes\u0142oni\u0119te supernowoczesnymi urz\u0105dzeniami elektronicznymi znajd\u0105 si\u0119 \u015brodki na ratowanie \u015bwiadk\u00f3w morskiej \u015bwietno\u015bci bia\u0142ych \u017cagli? Niby nie nasza to sprawa – powie kto\u015b – niech si\u0119 k\u0142opocze red. Goes, kt\u00f3ry zreszt\u0105 cz\u0119sto pisze o tym, \u017ce te stare \u017caglowce s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 i dobrem spo\u0142ecznym, \u017ce powinny nale\u017ce\u0107 do ludzi m\u0142odych, kt\u00f3rym dostarcz\u0105 wielu jeszcze przyg\u00f3d i wspania\u0142ych morskich uniesie\u0144. Trawestuj\u0105c s\u0142owa poetki chcia\u0142oby si\u0119 m\u00f3wi\u0105c o \u015bwiecie ludzi morza powiedzie\u0107, \u017ce „bez \u017cagli mo\u017cna \u017cy\u0107, ale czy mo\u017cna owocowa\u0107”? Zdane na ludzk\u0105 \u0142ask\u0119 i nie \u0142ask\u0119 „powiernicy naszych marze\u0144” – jak pisa\u0142 Conrad – s\u0105 stare statki w\u0142asno\u015bci\u0105 wszystkich \u017ceglarskich narod\u00f3w, stanowi\u0105 jak\u017ce istotny element ci\u0105g\u0142o\u015bci kultury morskiej naszej cywilizacji.<\/p>\r\n