<\/p>\n
Marek Koszur – Studio Ba\u0142tyk – \u00a0Anchorage – alaska\u0144ska Gdynia<\/strong><\/p>\n W\u0142a\u015bciwie to nie mo\u017cna o tym ameryka\u0144skim mie\u015bcie powiedzie\u0107 jednego: \u017ce wyros\u0142o na piaszczystym morskim brzegu jak nasza Gdynia. W Anchorage s\u0105 ska\u0142y. Niewielki kawa\u0142ek zupe\u0142nie p\u0142askiego terenu, jakby odepchni\u0119ty od stromej i gigantycznej \u015bciany wiecznie o\u015bnie\u017conych g\u00f3r zosta\u0142 przez kilkadziesi\u0105t ostatnich lat zabudowany setkami domostw. Niegdy\u015b sta\u0142 tu drewniany hus, kt\u00f3ry dawa\u0142 schronienie traperowi ws\u0142uchuj\u0105cemu si\u0119 w muzyk\u0119 Bia\u0142ej Ciszy… Od tych granit\u00f3w do Zatoki Cooka, w najwy\u017cszym miejscu, jest mo\u017ce kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w.<\/p>\n Drug\u0105 cech\u0105 odr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 Anchorage od Gdyni jest fakt, \u017ce to alaska\u0144skie miasto jest portem zamarzaj\u0105cym, a wi\u0119c dost\u0119pnym dla \u017ceglugi tylko od wiosny do jesieni.<\/p>\n Co wi\u0119c \u0142\u0105czy te dwie tak odleg\u0142e od siebie osady?<\/p>\n Wielki entuzjazm jaki towarzyszy\u0142 ich powstaniu. I tempo.<\/p>\n M\u00f3wi si\u0119, \u017ce Anchorage wyros\u0142o na gor\u0105czce… \u0142ososi.<\/p>\n Dzi\u015b (1979 – podkr. M.K.) wiadomo powszechnie, \u017ce skarbem najcenniejszym tej ziemi s\u0105 ryby. Doch\u00f3d z od\u0142owu \u0142ososi trzykrotnie przewy\u017cszy\u0142 zyski z eksploatacji teren\u00f3w zawieraj\u0105cych drogocenny kruszec.<\/p>\n Wa\u017cn\u0105 pozycj\u0105 w bud\u017cecie s\u0105 tak\u017ce\u00a0 us\u0142ugi turystyczne oraz \u0142owieckie. W sezonie \u015bci\u0105gaj\u0105 tu rzesze bogatych my\u015bliwych, kt\u00f3rzy p\u0142ac\u0105 s\u0142one kwoty za prawo od\u0142owu 3 (s\u0142ownie: trzech) \u0142ososi lub odstrza\u0142u jelenia. Dla sta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Alaski sezon turystyczny trwa ca\u0142y rok. Wielu z nich zainwestowa\u0142o ogromne pieni\u0105dze w kupno du\u017cych \u0142odzi motorowych lub samolot\u00f3w, kt\u00f3rymi wo\u017c\u0105 \u0142owc\u00f3w i poszukiwaczy przyg\u00f3d do odleg\u0142ych zak\u0105tk\u00f3w krainy.<\/p>\n Na mapie \u015bwiata nazwa Anchorage ma jeszcze jedno istotne znaczenie. To najwi\u0119kszy lotniczy port tranzytowy na trasie Europa – Ameryka – Azja. W\u0142a\u015bnie ponad biegunem p\u00f3\u0142nocnym wiedzie najkr\u00f3tsza droga z Pary\u017ca i Londynu do Tokio i Seulu. Lotnisko krajowe w Anchorage w niczym nie ust\u0119puje mi\u0119dzynarodowemu dworcowi lotniczemu. Ogromne budowle wype\u0142nione s\u0105 pasa\u017cerami przez kilkana\u015bcie godzin na dob\u0119. Tylko w nocy jest troch\u0119 spokojniej. W\u00f3wczas l\u0105duj\u0105 tu samoloty transportowe i czarterowe, m.in. z polskimi rybakami.<\/p>\n Samoloty… Niewiele jest przesady w stwierdzeniu, \u017ce na Alasce jest ich wi\u0119cej ni\u017c samochod\u00f3w. W centrum miasta znajduje si\u0119 ogromne lotnisko-parking dla prywatnych maszyn. Na tafli pobliskiego jeziora zatrzymuj\u0105 si\u0119 wodnop\u0142atowce. Wiele z nich pozostawiono w krzakach, gdy nagle chwyci\u0142 mr\u00f3z ubieg\u0142ej jesieni. Sporo samolocik\u00f3w tkwi na jeziorze podtrzymywanych grub\u0105 tafl\u0105 lodu.<\/p>\n Awionetki, niczym wielkie wa\u017cki skacz\u0105 z jednego kra\u0144ca miasta na drugi. A lata si\u0119 tam na zakupy, do znajomych, po dzieci ze szko\u0142y oraz na przyj\u0119cia. Obok drewnianych w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci domk\u00f3w, w krzakach i kar\u0142owatych zaro\u015blach gara\u017cuj\u0105 samoloty wszelkich typ\u00f3w i konstrukcji. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce co czwarta rodzina alaska\u0144ska dysponuje awionetk\u0105, a co drugi obywatel posiada uprawnienia pilota. Samoloty mo\u017cna te\u017c kupowa\u0107 w supersamie. Wiele modeli kosztuje mniej od samochodu.<\/p>\n Ponad maszynami sportowymi i prywatnymi nieustannie ko\u0142uj\u0105 nad miastem wielkie boeningi. Na podej\u015bciu do pas\u00f3w lotniska wisz\u0105 na ogonach niecierpliwie daj\u0105c pierwsze\u0144stwo startuj\u0105cym maszynom.<\/p>\n Ruch lotniczy wzrasta tu z ka\u017cdym dniem. Alaska bowiem nie ma rozwini\u0119tego w\u0142asnego przemys\u0142u. Prawie wszystko trzeba tu dowie\u015b\u0107. Skromne d\u0142ugo\u015bci linii kolejowych oraz ograniczenia w ruchu \u017ceglugowym zmuszaj\u0105 miejscowych handlowc\u00f3w do korzystania z us\u0142ug lotniczych. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce ka\u017cdy towar na Alasce jest du\u017co dro\u017cszy od kupowanego w innym stanie Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Ale wysokie ceny odstraszaj\u0105 jedynie turyst\u00f3w i przejezdnych. Stali mieszka\u0144cy Alaski, posiadaj\u0105cy prac\u0119 (a z t\u0105 jest coraz trudniej) zarabiaj\u0105 wi\u0119cej ni\u017c w Kalifornii i Chicago. Uznano bowiem, \u017ce warunki \u017cycia oraz zatrudnienia na Alasce odbiegaj\u0105 od sytuacji pracownik\u00f3w w innych regionach Stan\u00f3w Zjednoczonych. Przyje\u017cd\u017caj\u0105cy tu m\u0142odzi, kt\u00f3rzy pragn\u0105 szybciej si\u0119 dorobi\u0107, prze\u017cy\u0107 przygod\u0119 – a ta towarzyszy tutaj ludziom na co dzie\u0144 – i wr\u00f3ci\u0107 w rodzime strony \u2013 nie zawiod\u0105 si\u0119. Jednak, jak twierdz\u0105 Alaskijczycy, ten traperski model dorobkiewicza jest ju\u017c przesz\u0142o\u015bci\u0105. Prawie ka\u017cdy z kim rozmawia\u0142em musia\u0142 gdzie\u015b wtr\u0105ci\u0107 to sakramentalne: I like Alaska. Powiedzenie to sta\u0142o si\u0119 has\u0142em rozpoznawczym, s\u0142owem-kluczem najtrafniej charakteryzuj\u0105cym Alaskijczyk\u00f3w. Wspania\u0142y klimat, przepi\u0119kne krajobrazy, prostota \u017cycia i przestrze\u0144 nakazuj\u0105 ludziom pozostawa\u0107 tu na sta\u0142e.<\/p>\n Dotyczy to tak\u017ce tych ze s\u0142owia\u0144sk\u0105 dusz\u0105. W Anchorage, mie\u015bcie 200 tysi\u0119cznym mieszka p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca Polak\u00f3w lub obywateli polskiego pochodzenia. Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 potomkowie tych, kt\u00f3rzy wyemigrowali za ocean w poszukiwaniu lepszego \u015bwiata i ta\u0144szego kawa\u0142ka chleba. Ich synowie, jakby wiedzeni atawistycznym p\u0119dem nie mogli osi\u0105\u015b\u0107 tam, gdzie swe domostwa za\u0142o\u017cyli ich ojcowie. Wielu ruszy\u0142o dalej, w \u015bwiat. Niekt\u00f3rzy dotarli na Alask\u0119.<\/p>\n Dan Zantek jest w polskiej spo\u0142eczno\u015bci Anchorage postaci\u0105 bodaj najbardziej barwn\u0105. Nigdy nie by\u0142 w Polsce. J\u0119zyka ojczystego uczy\u0142a go matka, kt\u00f3ra po przybyciu do Ameryki pozna\u0142a g\u00f3rala spod Bielska. Urodzi\u0142a mu kilku syn\u00f3w i przekaza\u0142a im wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do dalekich, ojczystych stron.<\/p>\n – Co pon m\u00f3wie\u0142, to jo nie wsysko zrozumio\u0142. Powiedz jescek roz – cz\u0119sto powtarza\u0142 Dan swoim spokojnym, u\u015bmiechni\u0119tym g\u0142osem.<\/p>\n Jego imi\u0119 nosi klub, kt\u00f3ry odwiedzaj\u0105 wszyscy Polacy. Dan cz\u0119sto grywa tam na guzikowej harmonii. Doskonale interpretuje polsk\u0105 muzyk\u0119 ludow\u0105, kt\u00f3rej nigdy – jak twierdzi – nie s\u0142ysza\u0142 w wykonaniu muzyk\u00f3w z kraju ojca.<\/p>\n Dan Zantek jest prezydentem du\u017cej firmy, kt\u00f3ra m.in. prowadzi rozleg\u0142e interesy morskie z Polsk\u0105 i pa\u0144stwami azjatyckimi. Od chwili, gdy na Alasce pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze jednostki rybackie pod bia\u0142o-czerwon\u0105 bander\u0105, Zantek rozpocz\u0105\u0142 ich agencyjn\u0105 obs\u0142ug\u0119. Obecnie szykuje „wielk\u0105 bomb\u0119”. Zarobi\u0107 ma na tym interesie ka\u017cdy z partner\u00f3w. Jak „bomba” p\u00f3jdzie w g\u00f3r\u0119 – przyjedzie do Polski.<\/p>\n W jego domu – liczne pami\u0105tki. Najcenniejsza, to powsta\u0144czy sztandar. Przywi\u00f3z\u0142 go do Stan\u00f3w ojciec Dana. Synowi przekaza\u0142 wielki szacunek, jakim zawsze w ich rodzinie darzy\u0142o si\u0119 \u015blady polsko\u015bci. Jest tam tak\u017ce orze\u0142 z wyhaftowan\u0105 dat\u0105: 1939.<\/p>\n – Zoboc, takiego or\u0142a moja zona mi zrobi\u0142a 20 rok\u00f3w dawno tymu- powiedzia\u0142, gdy po d\u0142u\u017cszej chwili nieobecno\u015bci wr\u00f3ci\u0142 do pokoju w jasnoczerwonym swetrze z bia\u0142ym or\u0142em na piersiach.<\/p>\n Polskie barwy narodowe i god\u0142o kaza\u0142 umie\u015bci\u0107 na naczyniach kuchennych i wazonach. Ma wiele lalek w polskich strojach ludowych.<\/p>\n Jo, tak mozem jecha\u0107 do Warsawa!<\/p>\n I pojechali\u015bmy. Restauracja o tej nazwie dzia\u0142a ju\u017c od kilku lat. Niewiele spo\u0142eczno\u015bci mniejszo\u015bciowych na Alasce otrzyma\u0142o zezwolenie na prowadzenie w\u0142asnego narodowego w charakterze lokalu. Stan Borucki zabiega\u0142 o utworzenie restauracji przez kilka lat. Dzi\u015b serwuje si\u0119 tam najbardziej polskie potrawy. O miejsca przy stolikach cz\u0119sto trudno, bo Amerykanie szybko docenili walory smakowe bigosu i pierog\u00f3w.<\/p>\n W klubie polskim najwi\u0119kszym dla mnie zaskoczeniem by\u0142y komplety podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych, oczywi\u015bcie naszych. Dzieci biegaj\u0105ce po korytarzu rozmawia\u0142y po polsku. W\u0142a\u015bnie ko\u0144czy\u0142a si\u0119 przerwa przed kolejn\u0105 lekcj\u0105 ojczystego j\u0119zyka.<\/p>\n W gabinecie Stana Boruckiego fotografia Ojca \u015awi\u0119tego z wielkim futrem bia\u0142ego nied\u017awiedzia. To trofeum polska spo\u0142eczno\u015b\u0107 Alaski podarowa\u0142a Janowi Paw\u0142owi II, kt\u00f3ry od razu zdecydowa\u0142, \u017ce ta pami\u0105tka znajdzie swoje miejsce w jego sypialni.<\/p>\n – Tutaj wszyscy coraz wi\u0119cej wiedz\u0105 o Polsce – powiedzia\u0142 S. Borucki.- Ostatnio upowa\u017cnili\u015bmy naszych przedstawicieli we w\u0142adzach stanowych i lokalnych, by popierali polskie interesy rybackie na Alasce. Wierzymy, \u017ce to dobry interes dla obu stron.<\/p>\n Opini\u0119 t\u0119 potwierdzi\u0142 gubernator stanu Alaska, Steve Cowper, gdy zapyta\u0142em go o perspektywy rybackiej kooperacji. Doda\u0142, \u017ce jeszcze w tym roku przewiduje si\u0119 wyjazd kilkudziesi\u0119cioosobowej grupy biznesman\u00f3w z Alaski do Polski, by szuka\u0107 nowych form wsp\u00f3\u0142pracy w r\u00f3\u017cnych dziedzinach.<\/p>\n Z tarasu hotelu \u201eSheraton\u201d rozci\u0105ga si\u0119 wspania\u0142y widok. Gubernator nie zd\u0105\u017cy\u0142 opowiedzie\u0107 o planach rozwojowych miasta.<\/p>\n O rozmow\u0119 poprosili go Eskimosi, pewnie go\u015bcie hotelowi, kt\u00f3rzy<\/p>\n nie mogli nie skorzysta\u0107 z przypadkowego spotkania z gubernatorem. A mieli\u015bmy jeszcze – sa\u0142ek tuk – wypi\u0107 po\u017cegnalnego drinka w\u2026 najd\u0142u\u017cszym barze na \u015bwiecie. W informatorach turystycznych o Anchorage okre\u015bla si\u0119 tym mianem jedn\u0105 z ulic miasta, przy kt\u00f3rej znajduje si\u0119 ponad 150 bar\u00f3w serwuj\u0105cych napoje alkoholowe. Nieopodal zorganizowano l\u0105dowisko balon\u00f3w. Przy sprzyjaj\u0105cej pogodzie stanowi\u0105 one jedn\u0105 z najwi\u0119kszych atrakcji miasta. Po tragicznych do\u015bwiadczeniach z 1964 roku, kiedy to Alask\u0119 nawiedzi\u0142o silne trz\u0119sienie ziemi, zlikwidowano kolejki linowe dowo\u017c\u0105ce narciarzy na pobliskie szczyty. Dzi\u015b komunikacj\u0119 t\u0119 zapewniaj\u0105 kolorowe jak t\u0119cza balony.<\/p>\n W obawie przed wielkimi skutkami mo\u017cliwych jeszcze wstrz\u0105s\u00f3w postanowiono nie budowa\u0107 w Anchorage wielkiego „city\u201d.<\/p>\n Domki maj\u0105 lekk\u0105 konstrukcj\u0119 drewnian\u0105, s\u0105 oddalone od siebie na bezpieczn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107. \u015aciany niczym z pergaminu, ale jak doskonale izoluj\u0105 przed wp\u0142ywami atmosferycznymi. Tylko w centrum postawiono kilka wielokondygnacyjnych obiekt\u00f3w, ale z zachowaniem wszelkich regu\u0142 budownictwa w rejonach aktywnych pod wzgl\u0119dem tektonicznym.<\/p>\n Nie ma wi\u0119c w Anchorage szk\u0142a i aluminium. Kr\u00f3luje drewno, a najpopularniejszy obecnie styl architektoniczny to stylizacja na domki traperskie. W najbardziej, z pozoru, obskurnych szopach mieszcz\u0105 si\u0119 lokale, kt\u00f3re odwiedzaj\u0105 gromadnie m\u0142odzi ludzie. Pod jednym dachem rozlokowa\u0142o si\u0119 po kilkana\u015bcie lokali i restauracji. Tu graj\u0105 country, tam rozdziera powietrze graj\u0105ca szafa ze starymi p\u0142ytami, a na drugim kra\u0144cu trwa video dyskoteka z zestawem kompaktowym. Prawie ka\u017cdy m\u0142ody cz\u0142owiek w\u0119druje po tej szopie z butelk\u0105 meksyka\u0144skiego piwa okraszonego plastrem cytryny. Smakuje wybornie!<\/p>\n Anchorage – to miasto ludzi m\u0142odych. Gubernator pewnie za kilka lat b\u0119dzie uroczy\u015bcie obchodzi\u0142 czterdzieste urodziny.<\/p>\n – M\u0142odzie\u017c, to nasza podstawa – powiedzia\u0142. I pewnie ma racj\u0119. Znakiem rozpoznawczym alaska\u0144skich nastolatk\u00f3w s\u0105 wymy\u015blne koszulki, czapki i brelociki z napisem: „I like Alaska”. Tego w\u0142a\u015bnie zazdro\u015bci\u0142em im najbardziej, wr\u0119cz ostentacyjnej dumy, \u017ce s\u0105 obywatelami „wielkiej krainy”, jak do dzi\u015b jeszcze m\u00f3wi\u0105 o Alasce powtarzaj\u0105c s\u0142owa Czukcz\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n x\/ sa\u0142ak tuk – jedyne brzydkie s\u0142owo jakiego u\u017cywaj\u0105 Eskimosi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Marek Koszur – Studio Ba\u0142tyk – \u00a0Anchorage – alaska\u0144ska Gdynia W\u0142a\u015bciwie to nie mo\u017cna o tym ameryka\u0144skim mie\u015bcie powiedzie\u0107 jednego: \u017ce wyros\u0142o na piaszczystym morskim brzegu jak nasza Gdynia. W Anchorage s\u0105 ska\u0142y. Niewielki kawa\u0142ek zupe\u0142nie p\u0142askiego terenu, jakby odepchni\u0119ty od stromej i gigantycznej \u015bciany wiecznie o\u015bnie\u017conych g\u00f3r zosta\u0142 przez kilkadziesi\u0105t ostatnich lat zabudowany […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":7887,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[150,112],"tags":[113,148,149,133],"class_list":["post-5072","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-alaska","category-kronika-morska","tag-alaska","tag-dan-zantek","tag-gryf","tag-rybacy-dalekomorscy"],"yoast_head":"\n