{"id":4915,"date":"2020-03-31T23:58:57","date_gmt":"2020-03-31T21:58:57","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=4915"},"modified":"2020-05-14T17:49:17","modified_gmt":"2020-05-14T15:49:17","slug":"niesromiazliwy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2020\/03\/31\/niesromiazliwy\/","title":{"rendered":"Niesromi\u0105\u017aliwy"},"content":{"rendered":"

Niesromi\u0105\u017aliwy<\/strong>, niesromny, niewstydliwy, bezwstydny, wyuzdany, cyniczny\u2026<\/p>\n

M\u00f3j ulubiony s\u0142ownik Arcta\u2026<\/p>\n

Tyle razy pada\u0142o dzi\u015b (31.03.2020 – zarz\u0105dzenie przez w\u0142adze niemal ca\u0142kowitego aresztu domowego jako najlepszego sposobu na pokonanie epidemii coronawirusa) w mediach s\u0142owo: cyniczny\u2026 w odniesieniu do prezentowanej przez t\u0119 sam\u0105 w\u0142adz\u0119, r\u00f3wnolegle innej oczywisto\u015bci: konieczno\u015bci udzia\u0142u w wyborach prezydenckich 10 maja. Wszystko zakazane w trosce o najwy\u017csze dobro obywatela, kt\u00f3ry w uznaniu owej troski powinien poprze\u0107 zatroskan\u0105 w\u0142adz\u0119\u2026 Schowaj si\u0119 do nory i sied\u017a, bo wok\u00f3\u0142 szaleje zaraza. Ale 10 maja \u2013 wyjd\u017a i wiwatuj, chwal pana swego i \u0142askawc\u0119. Wrzu\u0107 karteczk\u0119 do urny i szybko wracaj do nory. Bo \u2013 zaraza, rozumiesz.<\/p>\n

S\u0142ownik Arcta w cytowanej kolejno\u015bci ustawia trafno\u015b\u0107 okre\u015ble\u0144 opisuj\u0105cych dane zjawisko lub postaw\u0119.<\/p>\n

Wnosi\u0107 zatem powinni\u015bmy,\u00a0\u017ce niegdy\u015b ludzie nazywali niesmr\u0105\u017aliwym <\/strong>tego, o kim my m\u00f3wimy, \u017ce jest cyniczny. <\/strong>Czyli \u2013 jaki?<\/p>\n

Nie mam w tej chwili, poza dost\u0119pem do serwis\u00f3w informacyjnych i internetu, kt\u00f3ry jest \u017ca\u0142o\u015bnie ubogi w zasoby wiedzy tre\u015bciwej – mo\u017cliwo\u015bci przejrzenia podstawowej literatury z zakresu s\u0142owotw\u00f3rstwa, etymologii, historii j\u0119zyka polskiego, gramatyki historycznej i por\u00f3wnawczej, by prze\u015bledzi\u0107 ewolucj\u0119 przymiotnika: cyniczny.<\/p>\n

Wi\u0119c zacznijmy intuicyjnie i od ko\u0144ca\u2026<\/p>\n

Cynik, cyniczny \u2013 w obecnym, wsp\u00f3\u0142czesnym znaczeniu tego s\u0142owa nie ma ju\u017c \u015bladu po filozoficznym kontek\u015bcie postawy cynicznej. Takiej, kt\u00f3rej celem by\u0142o osi\u0105gni\u0119cie cnoty, najwy\u017cszego stopnia rozwoju, poprzez odci\u0119cie si\u0119 od wszelkich pokus i mia\u0142ko\u015bci \u015bwiata. Cyniczny to niemal umartwiony, ascetyczny, skoncentrowany, uduchowiony. Tak by\u0142o. Ale kr\u00f3tko. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce g\u0142osz\u0105c cnot\u0119 mo\u017cna nie\u017ale si\u0119 ob\u0142owi\u0107. Cynikiem nazywano wi\u0119c cz\u0142owieka, kt\u00f3ry odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do warto\u015bci najwy\u017cszych, do sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, idea\u0142\u00f3w i wzor\u00f3w moralnych \u2013 jest ich kompletnie wyzbyty. U\u017cywa podst\u0119pnie te has\u0142a, by osi\u0105ga\u0107 swoje cele, niecne, ma\u0142e, parszywe i szubrawcze. \u00a0Wpatrzony w twoje oczy, z r\u0119k\u0105 na sercu, rozdzieraj\u0105c koszul\u0119 \u2013 ok\u0142amie, zwiedzie, wydrwi i okradnie. Obedrze innych z ich zaufania, jakim go obdarzyli, w przekonaniu, \u017ce warto zawierzy\u0107, \u017ce przecie\u017c cz\u0142owiek nie jest zdolny do takich \u2013 ba! \u2013 rzeczy!<\/p>\n

Ciekawie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 ewolucyjne przemiany tej postawy, wyra\u017cane w \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142owach.<\/p>\n

Cyniczny, to kto\u015b, kto jest wyuzdany, pozbawiony wstydu. Ale – nie o ka\u017cdym powiemy, \u017ce jest r\u00f3wnocze\u015bnie niewstydliwy i bezwstydny. Oba wyrazy nacechowane s\u0105 innym \u0142adunkiem dezaprobaty wobec moralnej oceny postawy i post\u0119powania. Kto\u015b jest niewstydliwy, obyty ze sprawami wstydliwymi, znaj\u0105cy je, mo\u017ce nawet w spos\u00f3b refleksyjny i poznawczy. Bezwstydnym jest natomiast ten, kto manifestuje, wyra\u017ca na co dzie\u0144, g\u0142osi pogl\u0105dy, powszechnie uwa\u017cane za nieprzystaj\u0105ce, nieakceptowalne, naganne. To kto\u015b godny ukarania, skarcenia, napi\u0119tnowania. Bez moralnych hamulc\u00f3w. Oszust.<\/p>\n

Jak\u0105 drog\u0119 postawa cynizmu przesz\u0142a od opisuj\u0105cych j\u0105 u zarania cech konstytutywnych? Dlaczego, z jakiego powodu zacz\u0119to cynikiem nazywa\u0107 cz\u0142owieka wyuzdanego, bezwstydnego czy niewstydliwego? Innymi s\u0142owy: kobiet\u0119 zacz\u0119to nazywa\u0107 m\u0119\u017cczyzn\u0105, z przypisaniem jej wszystkich cech typowych dla p\u0142ci przeciwnej.<\/p>\n

Bez w\u0105tpienia jedn\u0105 z przes\u0142anek mog\u0142a by\u0107 pewnego rodzaju niech\u0119\u0107 do s\u0142ownictwa spoza j\u0119zyka literackiego, kulturalnego, nieprzystaj\u0105cego pewnym kr\u0119gom towarzyskim, kulturowym. Czy ksi\u0105dz dobrodziej powiedzia\u0142by do pana hrabiego, \u017ce starosta jest bezwstydny? \u017be \u2013 cyniczny \u2013 to ju\u017c brzmi jako\u015b lepiej\u2026 (po co m\u00f3wi\u0107 g\u0142upi, skoro mo\u017cna powiedzie\u0107 \u2013 niezbyt m\u0105dry).<\/p>\n

Ale te\u017c ucieczk\u0105 od dos\u0142owno\u015bci, od pierwotnego znaczenia s\u0142\u00f3w mo\u017ce by\u0107\u2026 przyzwolenie, akceptacja dla dominuj\u0105cych postaw. S\u0142owem – ewolucja postaw i ocen. Pod walec owej moralnej ewolucji trafiaj\u0105 te\u017c i s\u0142owa. Im wi\u0119cej z\u0142odziei, tym oni nadaj\u0105 ton ca\u0142ej populacji, wznosz\u0105 sw\u00f3j sztandar moralny nad wszystkie inne, bo liczebnie dominuj\u0105. Tworz\u0105 organizm pa\u0144stwowy a\u00a0 kodeks z\u0142odziejski przyjmuj\u0105 za konstytucj\u0119.<\/p>\n

Najbardziej w cytowanym ci\u0105gu, oddalone od siebie s\u0105 wyrazy: cyniczny i niesromi\u0105\u017aliwy, niesromny\u2026<\/p>\n

S\u0142ownik prof. Doroszewskiego notuje: sromny (\u2026) daw. wstydliwy, skromny. I przywo\u0142uje przyk\u0142ady zastosowania: Tysi\u0105c dziewek nubijskich \u015ble nigrycki ksi\u0105\u017c\u0119, sromne to a chutliwe, dzikie to a cudne. Kolejny przyk\u0142ad pochodzi od Tuwima: Patrz, jak\u0105 liczb\u0119 ten ma zazdro\u015bnych na \u015bwiecie filozof, a on s\u0142odki, a on sromny przeci\u0119.<\/p>\n

Profesor Doroszewski przywo\u0142uje jeszcze inne, tak\u017ce staropolskie, synonimiczne ale czy\u017c nie przeciwstawne okre\u015blenie na sromy – daw.<\/em>\u00a0\u00abwstyd, ha\u0144ba, nies\u0142awa\u00bb<\/p>\n

Jak si\u0119 w tym wszystkim rozezna\u0107? Kto pl\u0105cze nasz j\u0119zyk, po co, w jakim celu? Niegdy\u015b cnota, dzi\u015b sromota.<\/p>\n

Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce w tej jednej przynajmniej kwestii mamy jasno\u015b\u0107: nikt nam nie b\u0119dzie m\u00f3wi\u0107, \u017ce bia\u0142e jest\u2026<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niesromi\u0105\u017aliwy, niesromny, niewstydliwy, bezwstydny, wyuzdany, cyniczny\u2026 M\u00f3j ulubiony s\u0142ownik Arcta\u2026 Tyle razy pada\u0142o dzi\u015b (31.03.2020 – zarz\u0105dzenie przez w\u0142adze niemal ca\u0142kowitego aresztu domowego jako najlepszego sposobu na pokonanie epidemii coronawirusa) w mediach s\u0142owo: cyniczny\u2026 w odniesieniu do prezentowanej przez t\u0119 sam\u0105 w\u0142adz\u0119, r\u00f3wnolegle innej oczywisto\u015bci: konieczno\u015bci udzia\u0142u w wyborach prezydenckich 10 maja. Wszystko zakazane w […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":4916,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85,144],"tags":[238,236,237],"class_list":["post-4915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-post","category-przez-palce","tag-ewolucja","tag-jezyk","tag-spoleczenstwo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4915"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4926,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4915\/revisions\/4926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}