{"id":47814,"date":"2026-10-03T16:39:37","date_gmt":"2026-10-03T14:39:37","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=47814"},"modified":"2026-10-03T17:08:57","modified_gmt":"2026-10-03T15:08:57","slug":"rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/","title":{"rendered":"Rzeczpospolita Polska
Gal\u00e1pagos
Cz\u0119\u015b\u0107 01"},"content":{"rendered":"

RZECZPOSPOLITA POLSKA \u2013 GAL\u00c1PAGOS (cz. 1.)<\/h2>\n

O Polsce, kt\u00f3ra szuka\u0142a kolonii, topi\u0105c palec w oceanach szkolnego globusa<\/p>\n

SZAFA<\/h2>\n

Pani dr Jadwiga Titz-Kosko podesz\u0142a do rega\u0142u wype\u0142nionego ksi\u0105\u017ckami a\u017c po sufit. Otworzy\u0142a jedn\u0105 z bocznych szafek i wyj\u0119\u0142a z niej opas\u0142\u0105 teczk\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie po\u0142o\u017cy\u0142a na stoliku.<\/p>\n

By\u0142a to moja kolejna, nie pami\u0119tam ju\u017c kt\u00f3ra, wizyta w tej sopockiej willi. Latem 1978 roku gabinet kapitana by\u0142 taki sam jak we wrze\u015bniu 1939 roku. Na biurku kilka ksi\u0105\u017cek, fotografia pa\u0144stwa Kosk\u00f3w wykonana w tym w\u0142a\u015bnie pokoju, docisk do papier\u00f3w, pi\u00f3ro wieczne Pelikana, kilka zeszyt\u00f3w, a z prawej strony stos gazet. Wszystkie z lata 1939 roku. Od dnia, w kt\u00f3rym Stanis\u0142aw Kosko po raz ostatni wyszed\u0142 z domu, by jako dow\u00f3dca zmobilizowanego statku \u017ceglugi przybrze\u017cnej ORP Gdynia wyp\u0142yn\u0105\u0107 na wody Zatoki Puckiej. Statek zosta\u0142 zbombardowany 2 wrze\u015bnia. Kosko, ci\u0119\u017cko ranny, zmar\u0142 kilka dni p\u00f3\u017aniej w gdy\u0144skim szpitalu.<\/p>\n

\u2013 Prosz\u0119 pana, od tamtych dni min\u0119\u0142o ju\u017c ponad czterdzie\u015bci lat, wi\u0119c mog\u0119 panu opowiedzie\u0107 o Gal\u00e1pagos. Nie narusz\u0119 ju\u017c chyba \u017cadnej tajemnicy ani poufno\u015bci, jak\u0105 t\u0119 spraw\u0119 otaczano.<\/p>\n

Gal\u00e1pagos? Hm\u2026<\/p>\n

Przegl\u0105dam teczk\u0119. W niej listy, zdj\u0119cia, odr\u0119czne notatki, wycinki, kartki zapisane r\u00f3\u017cnymi charakterami pisma. Nie wszystko od razu uk\u0142ada si\u0119 w spraw\u0119. Najpierw s\u0105 tylko \u015blady: nazwiska, daty, porty, dopiski na marginesach, kr\u00f3tkie meldunki z rejsu. Dopiero po kolejnych kartkach wida\u0107, \u017ce nie chodzi\u0142o o zwyk\u0142\u0105 dokumentacj\u0119 jednego z etap\u00f3w podr\u00f3\u017cy Daru Pomorza dooko\u0142a \u015bwiata. Te materia\u0142y mia\u0142y prowadzi\u0107 do sformu\u0142owania wniosku o kupno archipelagu Gal\u00e1pagos dla Rzeczypospolitej Polskiej. A przynajmniej \u2013 o wydzier\u017cawienie tych wysp na dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t dziewi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Archipelag Gal\u00e1pagos z albumu Stanis\u0142awa Koski.<\/p><\/div>\n

Na jednym z list\u00f3w pani Titz-Kosko rozpozna\u0142a charakter pisma kapitana Konstantego Maciejewicza, legendarnego \u201eMacaja\u201d, komendanta Daru Pomorza. List by\u0142 datowany na 23 listopada 1936 roku i pisany z pok\u0142adu \u017caglowca przy Gal\u00e1pagos. Dopisek by\u0142 kr\u00f3tki i brzmia\u0142 niemal urz\u0119dowo: \u201eW sprawie Gal\u00e1pagos \u2013 b\u0119dziemy stara\u0107 si\u0119 zado\u015b\u0107uczyni\u0107 pro\u015bbie Pana i zbiera\u0107 materia\u0142\u201d.<\/p>\n

\u201eW sprawie Gal\u00e1pagos\u201d\u2026 Tak zaczyna si\u0119 historia, kt\u00f3ra brzmi jak \u017cart dopiero wtedy, gdy wiemy, jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142a. Je\u015bli jednak zapomnie\u0107 na chwil\u0119 o ko\u0144cu, je\u015bli cofn\u0105\u0107 si\u0119 do Polski lat trzydziestych, do Gdyni rosn\u0105cej na piasku, do szkolnego \u017caglowca, do Ligi Morskiej i Kolonialnej, do prelekcji, map, mundur\u00f3w, bander i marze\u0144 o dalekich rejsach oceanicznych, kt\u00f3re mia\u0142y zamieni\u0107 si\u0119 w sta\u0142e, regularne po\u0142\u0105czenie morskie Polski ze \u015bwiatem, sprawa przestaje by\u0107 tylko grotesk\u0105. Staje si\u0119 dokumentem pewnej wizji. Na owe czasy romantycznej i mo\u017ce awanturniczej z polskiego punktu widzenia, ale groteskowej w wymiarze graczy polityki \u015bwiatowej.<\/p>\n

Dwaj kapitanowie, Stanis\u0142aw Kosko i Konstanty Maciejewicz, nie byli fantastami z kawiarni.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Koperta \u201elistu z Gal\u00e1pagos, kt\u00f3ry mia\u0142 nie dotrze\u0107 do adresata\u201d. Zdj\u0119cie z albumu Stanis\u0142awa Koski.<\/p><\/div>\n

A propos kawiarni. Do grona przyjaci\u00f3\u0142 kapitana Koski nale\u017ca\u0142 Stanis\u0142aw Maria Sali\u0144ski \u2013 pisarz i kapitan \u017ceglugi wielkiej. By\u0142o to tu\u017c przed wyruszeniem Daru w najs\u0142awniejsz\u0105 podr\u00f3\u017c. Kosko, jeszcze pracownik ministerstwa, spieszy\u0142 gdzie\u015b wczesnym popo\u0142udniem warszawskim Nowym \u015awiatem, niemal potr\u0105caj\u0105c przechodni\u00f3w. Sali\u0144ski wypatrzy\u0142 go w t\u0142umie i zwr\u00f3ci\u0142 na niego uwag\u0119 Konstantemu Ildefonsowi Ga\u0142czy\u0144skiemu.<\/p>\n

\u2013 To Sta\u015b Kosko, m\u00f3j przyjaciel.<\/p>\n

Jak potem wspomina\u0142, od razu zrobi\u0142o mu si\u0119 przykro, \u017ce wobec Ga\u0142czy\u0144skiego skwitowa\u0142 tak nijak\u0105 informacj\u0105 jednego z najbardziej nadzwyczajnych ludzi, jakich pozna\u0142 w Polsce. Opowiedzia\u0142 wi\u0119c w kilku s\u0142owach o kapitanie i po chwili Ga\u0142czy\u0144ski got\u00f3w by\u0142 biec za nieznajomym marynarzem.<\/p>\n

Kiedy zn\u00f3w siedzieli w kawiarni, Sali\u0144ski opowiedzia\u0142 poecie \u201esiostrzan\u0105\u201d anegdot\u0119. Gdy wyp\u0142yn\u0105\u0142 w daleki rejs, jego ukochana, zaniepokojona brakiem listu, posz\u0142a do ministerstwa, by uzyska\u0107 informacje o statku. Pyta\u0142a napotykanych urz\u0119dnik\u00f3w. Dopiero m\u0142ody, bardzo uprzejmy oficer udzieli\u0142 jej wiadomo\u015bci, ale zapyta\u0142, dlaczego dama tak interesuje si\u0119 tym statkiem. Odpowiedzia\u0142a, \u017ce na jego pok\u0142adzie p\u0142ywa pan Sali\u0144ski, jej brat. Kosko dobrze wiedzia\u0142, \u017ce przyjaciel nie ma siostry, ale nie da\u0142 nic po sobie pozna\u0107. Pokiwa\u0142 tylko g\u0142ow\u0105.<\/p>\n

\u2013 Ach, ci bracia!<\/p>\n

Po powrocie Sali\u0144skiego z rejsu by\u0142o sporo \u015bmiechu. Przez d\u0142ugi czas przyjaciele pytali si\u0119 nawzajem o zdrowie szanownej siostry. Anegdota bardzo spodoba\u0142a si\u0119 Ga\u0142czy\u0144skiemu, kt\u00f3ry nie bacz\u0105c na kawiarnian\u0105 cisz\u0119, wzni\u00f3s\u0142 toast:<\/p>\n

\u2013 Niech \u017cyje kapitan \u017ceglugi wielkiej, Stanis\u0142aw Kosko!<\/p>\n

Po latach, po bardzo wielu latach, ci dwaj marzyciele spotkali si\u0119 \u201eoko w oko\u201d. Kilka godzin po podniesieniu bandery statek K.I. Ga\u0142czy\u0144ski wyrusza\u0142 w rejs do Ameryki Po\u0142udniowej. Tu\u017c obok, przy nabrze\u017cu portu gdy\u0144skiego, sta\u0142 inny statek \u2013 Kapitan Kosko. Natalia Ga\u0142czy\u0144ska wsp\u00f3lnie ze Stanis\u0142awem Mari\u0105 Sali\u0144skim zeszli z pok\u0142adu nowoczesnej jednostki i z perspektywy portowego nabrze\u017ca przygl\u0105dali si\u0119 temu spotkaniu nieznaj\u0105cych si\u0119 przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n

Ale Kosko nie by\u0142 tylko bohaterem anegdot i toast\u00f3w. Maciejewicz dowodzi\u0142 Darem Pomorza. Kosko, jego ucze\u0144, a niebawem zwierzchnik w Pa\u0144stwowej Szkole Morskiej, nale\u017ca\u0142 do pokolenia, kt\u00f3re odzyskanie przez Polsk\u0119 dost\u0119pu do morza potraktowa\u0142o nie jako kwesti\u0119 geograficzn\u0105, lecz jako zadanie pa\u0144stwowe. Morze nie mia\u0142o by\u0107 tylko wod\u0105 przy brzegu. Mia\u0142o urzeczywistni\u0107 wizj\u0119 statk\u00f3w p\u0142ywaj\u0105cych pod polsk\u0105 bander\u0105.<\/p>\n

Pani Jadwiga Titz-Kosko m\u00f3wi\u0142a o swoim Stasiu z oczywist\u0105 lojalno\u015bci\u0105. Ma\u0142y Sia\u015b \u2013 tak nazywano Kosk\u0119. Du\u017cy Sia\u015b \u2013 to by\u0142 brat pani Jadwigi, jego przyjaciel z kijowskiego Soko\u0142a. M\u00f3wi\u0142a o pokoleniu polskich Kolumb\u00f3w morskich, kt\u00f3rych determinacja, aby wspiera\u0107 ide\u0119 morsk\u0105 w Polsce, dzi\u015b mo\u017ce by\u0107 trudna do zrozumienia. Byli fanatykami \u017ceglugi, okr\u0119townictwa, handlu morskiego i kolonii. Nie wstydzili si\u0119 tego s\u0142owa. W 1930 roku Liga Morska i Rzeczna zmieni\u0142a nazw\u0119 na Lig\u0119 Morsk\u0105 i Kolonialn\u0105. A s\u0142owo \u201ekolonia\u201d sta\u0142o si\u0119 oficjalnym marzeniem, jakby by\u0142o to naturalne przed\u0142u\u017cenie idei polskiego morza.<\/p>\n

Stanis\u0142aw Kosko my\u015bla\u0142 o \u015bwiecie nie tylko jako kapitan. Pracuj\u0105c w Departamencie Morskim Ministerstwa Przemys\u0142u i Handlu, studiowa\u0142 nauki polityczne. Pod wp\u0142ywem \u017cony szykowa\u0142 si\u0119 do s\u0142u\u017cby dyplomatycznej. Chcia\u0142 wyjecha\u0107 jako przedstawiciel pa\u0144stwa. Jako konsul, dyplomata, cz\u0142owiek z upowa\u017cnieniami.<\/p>\n

Ale czy na\u2026 Gal\u00e1pagos?<\/p>\n

BECZKA<\/h2>\n

W rejsie dooko\u0142a \u015bwiata Dar Pomorza wchodzi\u0142 do port\u00f3w s\u0142awnych i ogromnych, witany przez oficjeli, fotografowany, opisywany w prasie. Sensacj\u0105 bywa\u0142 sam widok polskiej bandery w miejscach, gdzie dot\u0105d naszych statk\u00f3w nigdy nie widywano. W Japonii, w Szanghaju, w portach \u015bwiatowego handlu polski \u017caglowiec by\u0142 wydarzeniem.<\/p>\n

Gal\u00e1pagos nie mia\u0142y tej skali. Nie by\u0142o tam kilometrowych nabrze\u017cy, gmach\u00f3w admiralicji, biur konsularnych ani portowego \u017cycia. Nie znalaz\u0142em w listach i notatkach \u015bladu, aby przed rejsem Kosko szczeg\u00f3lnie interesowa\u0142 si\u0119 tym archipelagiem.<\/p>\n

Wi\u0119c co si\u0119 tam wydarzy\u0142o? Zauroczenie?<\/p>\n

Pani Titz-Kosko, pokazuj\u0105c mi list z Gal\u00e1pagos, zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na jego styl, na narracj\u0119.<\/p>\n

\u2013 Ten zdawkowy ton, te du\u017ce litery, ta rozwlek\u0142o\u015b\u0107 zda\u0144\u2026 By\u0142o to nietypowe dla Stacha. Zwykle pisa\u0142 maczkiem, ciasno, oszcz\u0119dnie, tak by zmie\u015bci\u0107 jak najwi\u0119cej tre\u015bci. Zapyta\u0142am go o to. Nie odpowiedzia\u0142 wprost, ale widzia\u0142am, \u017ce na has\u0142o \u201eGal\u00e1pagos\u201d my\u015blami przenosi\u0142 si\u0119 w tamte strony. By\u0142 zafascynowany tym miejscem.<\/p>\n

\u201eTutejsza poczta jest jedn\u0105 z najbardziej oryginalnych na \u015bwiecie\u201d \u2013 czytam w li\u015bcie kapitana Koski do \u017cony. \u2013 \u201eNiby jest, a w\u0142a\u015bciwie nie ma. Obowi\u0105zki poczmistrza spe\u0142nia major kawalerii ekwadorskiej, kt\u00f3ry jednocze\u015bnie jest szefem policji, w\u0142adzy politycznej i kapitanem portu. Znaczk\u00f3w na miejscu nie ma \u2013 tu list tylko podobno stempluj\u0105. Raz na kilka tygodni przychodzi statek, kt\u00f3ry obje\u017cd\u017ca wyspy i zabiera poczt\u0119 do Guayaquil, gdzie dopiero robi si\u0119 z ni\u0105 jaki taki porz\u0105dek\u201d.<\/p>\n

Tadeusz Meissner w ksi\u0105\u017cce Dooko\u0142a \u015bwiata na \u201eDarze Pomorza\u201d opisywa\u0142 Post Office Bay jako cz\u0119\u015b\u0107 dawnego obyczaju morskiego. W epoce \u017caglowych statk\u00f3w wielorybniczych zatoka by\u0142a cz\u0119sto odwiedzana przez marynarzy. Ci, kt\u00f3rzy po op\u0142yni\u0119ciu Hornu przybywali na podzwrotnikowy Pacyfik, zostawiali na Floreanie listy. Wracaj\u0105cy z po\u0142ow\u00f3w do Europy albo na wschodnie wybrze\u017ce Ameryki P\u00f3\u0142nocnej zabierali je ze sob\u0105. \u201eCa\u0142ym wi\u0119c urz\u0119dem pocztowym by\u0142a zwyk\u0142a drewniana beczka z malutkimi drzwiczkami, ustawiona na niewysokim s\u0142upku\u201d. Meissner dodawa\u0142, \u017ce \u201eani jeden z list\u00f3w w\u0142o\u017conych do beczki nie zagin\u0105\u0142\u201d.<\/p>\n

Stanis\u0142aw Kosko w Przez trzy oceany zapisa\u0142: \u201ePrzez klap\u0119 w beczce wydobyli\u015bmy paczk\u0119 list\u00f3w do nadania w Honolulu. Na ich miejsce w\u0142o\u017cyli\u015bmy nasze listy, ciekawi, czy dojd\u0105 do adresat\u00f3w, kiedy i jak\u0105 drog\u0105\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Stanis\u0142aw Kosko przy beczce pocztowej \u2013 rekonstrukcja dawnego \u201eurz\u0119du pocztowego\u201d.<\/p>\n

ZATOKA ROZBITK\u00d3W<\/h2>\n

Dar Pomorza w grudniu 1934 roku stan\u0105\u0142 przy San Crist\u00f3bal, zwanej tak\u017ce Chatham. Wej\u015bcie do zatoki prowadzi\u0142o mi\u0119dzy ska\u0142ami, rafami i wrakiem.<\/p>\n

Zn\u00f3w zagl\u0105dam do ksi\u0105\u017cki Stanis\u0142awa Kosko Przez trzy oceany (pisownia oryginalna): \u201eOstro\u017cnie, zmieniaj\u0105c cz\u0119sto bieg motoru, lawirowa\u0142 statek pomi\u0119dzy stercz\u0105cemi z wody stromemi ska\u0142ami a rafami, ciemniej\u0105cemi pod powierzchni\u0105 morza. Zatoka Rozbitk\u00f3w (Wrack Bay), gdzie mieli\u015bmy stan\u0105\u0107 na kotwicy, nie bez podstawy otrzyma\u0142a sw\u0105 ma\u0142o zach\u0119caj\u0105c\u0105 nazw\u0119. Zdarzy\u0142 si\u0119 tu niejeden wypadek. I teraz, o jakie\u015b 200 metr\u00f3w w prawo, min\u0119li\u015bmy, stercz\u0105ce z wody, kikuty maszt\u00f3w norweskiego statku, kt\u00f3ry zaton\u0105\u0142 przed 9-ciu miesi\u0105cami. Niema tu \u017cadnych znak\u00f3w ostrzegawczych, mapy s\u0105 niedok\u0142adne, a na ca\u0142ym archipelagu istnieje tylko jedno \u015bwiat\u0142o, z grub\u0105 przesad\u0105 zwane latarni\u0105 morsk\u0105 \u2013 tu w\u0142a\u015bnie we Wrack Bay. Prawda, \u017ce i ruch statk\u00f3w jest niewielki \u2013 nie maj\u0105 tu co robi\u0107\u201d.<\/p>\n

Ostatnie zdanie \u2013 \u201enie maj\u0105 tu co robi\u0107\u201d \u2013 trzeba zapami\u0119ta\u0107. Je\u015bli Gal\u00e1pagos stan\u0105 si\u0119 za chwil\u0119 spraw\u0105 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c epizod podr\u00f3\u017cy, punktem wyj\u015bcia do formu\u0142owania kolonialnej wizji by\u0142y ska\u0142y, rafy, niedok\u0142adne mapy, wrak, jedno \u015bwiat\u0142o i zatoka, kt\u00f3rej nazwa ostrzega\u0142a przed zbyt pewnym wej\u015bciem.<\/p>\n

Dalej Stanis\u0142aw Kosko: \u201ePierwsze swe kroki kieruj\u0105 do urz\u0105dzenia, kt\u00f3rem Chatham chlubi si\u0119 w pierwszym rz\u0119dzie: do swej latarni morskiej\u201d. By\u0142 tam \u201estary, dziurawy i kiepsko zbity pomost\u201d, dalej \u201ena krzywo osadzony s\u0142up\u201d, a na nim \u201eniewielka klatka szklanej, naftowej latarni\u201d. Uczniowie Daru komentowali rzecz dosadnie: Kosko pisa\u0142, \u017ce ich wyrazy podziwu i krytyki by\u0142y \u201ena tyle niedwuznaczne\u201d, i\u017c miejscowi mogli zrozumie\u0107 ich sens bez znajomo\u015bci j\u0119zyka polskiego.<\/p>\n

Pierwszy obraz Gal\u00e1pagos: wielka nazwa i ma\u0142a latarnia. Archipelag Darwina, a przy brzegu pomost ledwie trzymaj\u0105cy si\u0119 nad wod\u0105. Zatoka Rozbitk\u00f3w, kikuty maszt\u00f3w, brak znak\u00f3w nawigacyjnych i \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re samo wymaga\u0142o o\u015bwietlenia.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Wybrze\u017ce Gal\u00e1pagos. Fotografia z albumu Stanis\u0142awa Koski.<\/p><\/div>\n

Najwi\u0119ksza osada na San Crist\u00f3bal, Progresso, liczy\u0142a zaledwie trzystu kilkudziesi\u0119ciu mieszka\u0144c\u00f3w. Ca\u0142y archipelag \u2013 mniej ni\u017c p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca. Biali stanowili nieliczn\u0105 mniejszo\u015b\u0107; reszt\u0119 Kosko opisywa\u0142 j\u0119zykiem epoki jako miesza\u0144c\u00f3w i ekwadorskich Indian. Dodawa\u0142, \u017ce miejscowej ludno\u015bci Gal\u00e1pagos nigdy nie mia\u0142y, przynajmniej nie znaleziono \u017cadnych \u015blad\u00f3w, kt\u00f3re by mog\u0142y o tym \u015bwiadczy\u0107.<\/p>\n

Do Progresso by\u0142o siedem kilometr\u00f3w. Droga prowadzi\u0142a pod g\u00f3r\u0119, przez zaro\u015bla niskich, popielatych drzewek. Mi\u0119dzy nimi trafia\u0142y si\u0119 dzika bawe\u0142na, kordia i agawy. Kwiaty bawe\u0142ny przypomina\u0142y orchidee, kordia kwit\u0142a \u201emn\u00f3stwem d\u0142ugich, r\u00f3\u017cowych dzwoneczk\u00f3w\u201d, agawy stercza\u0142y suchymi \u0142odygami.<\/p>\n

Wracam do listu kapitana do \u017cony: \u201eKorzystaj\u0105c z kilku godzin czasu, poszli\u015bmy wczoraj do jedynego wi\u0119kszego osiedla wysp, do osady Progresso. Takiej n\u0119dzy nie ma nawet na najgorszej polskiej wsi\u201d. A zaraz potem dodawa\u0142: \u201ePo drodze jednak s\u0105 pi\u0119kne kwiaty\u201d. Zerwa\u0142 bukiety dla \u017cony i jej matki, d\u017awiga\u0142 je siedem kilometr\u00f3w do statku, pok\u0142u\u0142 si\u0119 przy tym o agaw\u0119 \u201ejak mo\u017cna si\u0119 pok\u0142u\u0107 i podrapa\u0107 siadaj\u0105c z rozmachu na du\u017cego je\u017ca\u201d, ale w kabinie kwiaty \u201eo\u017cy\u0142y\u201d i sta\u0142y przed fotografiami obu pa\u0144.<\/p>\n

N\u0119dza i kwiaty. To zestawienie wraca w ca\u0142ym galapagoskim epizodzie Daru Pomorza. Wyspy wymyka\u0142y si\u0119 prostym obrazom raju i gotowej kolonii. By\u0142y raczej miejscem o mrocznej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a>

W g\u0142\u0119bi jednej z wysp Gal\u00e1pagos. Fotografia z albumu Stanis\u0142awa Koski.<\/p><\/div>\n

Tadeusz Meissner pisa\u0142: \u201eW\u0142a\u015bcicielem wyspy Chatham, niemal udzielnym ksi\u0119ciem i panem wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Progresso by\u0142 jeszcze do niedawna Manuel Augusto Cobos. Dawna bowiem kolonja karna w Progresso zmieni\u0142a si\u0119 z biegiem czasu w intratne przedsi\u0119biorstwo. Powsta\u0142a tam du\u017ca plantacja trzciny cukrowej, kawy, kukurydzy, bawe\u0142ny, jarzyn, owoc\u00f3w i zb\u00f3\u017c, a tak\u017ce spora cukrownia. Statek, nazwany \u00abCobos\u00bb 4 razy do roku zabiera\u0142 produkty plantacji do Guayaquil, g\u0142\u00f3wnego morskiego portu Ekwadoru. Dzi\u015b wyspa Chatham nie jest ju\u017c ksi\u0119stwem udzielnym senora Cobosa, a z dawnej cukrowni pozosta\u0142y tylko ruiny mur\u00f3w i maszyn\u201d.<\/p>\n

Stanis\u0142aw Kosko uzupe\u0142ni\u0142 t\u0119 histori\u0119:<\/p>\n

\u201eSe\u00f1or Cobos wiele mia\u0142 k\u0142opot\u00f3w z pupilami, ale w nagrod\u0119 za to rz\u0105d ekwadorski darowa\u0142 mu tereny ca\u0142ej wyspy. Z czasem kolonj\u0119 karn\u0105 zlikwidowano, a na jej miejscu powsta\u0142a plantacja, na kt\u00f3rej pracowali przewa\u017cnie dawni zes\u0142a\u0144cy i ich dzieci. (\u2026) Przed kilku laty stary Cobos zosta\u0142 podst\u0119pnie zamordowany, prawdopodobnie przez zemst\u0119. (\u2026) Opuszczone budynki cukrowni, ci\u0119\u017cki, murowany pi\u0119trowy dom rz\u0105dowy na wzg\u00f3rku, par\u0119 drewnianych budynk\u00f3w administracji i si\u0142y zbrojnej (pluton \u017co\u0142nierzy) przy placyku oraz trzy rz\u0119dy lu\u017ano stoj\u0105cych, do\u015b\u0107 niedbale skleconych cha\u0142up \u2013 to ca\u0142e Progresso. Szk\u00f3\u0142ka pocz\u0105tkowa, sklep z przedmiotami codziennego u\u017cytku. Wszystko stoi otworem, ukazuj\u0105c przechodniom swe bardzo ubogie i bardzo brudne wn\u0119trza. Sporo ogr\u00f3dk\u00f3w z wysokiem ogrodzeniem, a w nich dynie, cebula i kwitn\u0105ce r\u00f3\u017ce\u201d.<\/p><\/blockquote>\n

Fryderyk Kulleschitz w swojej relacji z wok\u00f3\u0142ziemskiego rejsu Daru Pomorza \u015bledzi\u0142 na Gal\u00e1pagos awanturnicze i osiedle\u0144cze losy ludzi \u017c\u0105dnych przygody. Opisa\u0142 dzieje Niemca Weymana, kt\u00f3ry zaszy\u0142 si\u0119 g\u0142\u0119boko w interiorze i \u201ezapomnia\u0142 o ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d. Zanim zbudowa\u0142 lichy domek, mieszka\u0142 w jaskini. Jak cz\u0142owiek pierwotny.<\/p>\n

Ale najg\u0142o\u015bniejsza by\u0142a wtedy historia \u201ecesarzowej\u201d Wysp Zaczarowanych. \u201eEl Universo\u201d wydrukowa\u0142 sensacyjny artyku\u0142 o dziejach baronowej Eloizy Bousquet de Wagner Wehrborn, kt\u00f3ra osiedli\u0142a si\u0119 na Floreanie. Artyku\u0142 o \u201eemperatrice wysp zaczarowanych\u201d, \u201eislas encantadas\u201d, zaczyna\u0142 si\u0119 od zdania godnego dziewi\u0119tnastowiecznej powie\u015bci przygodowej: \u201eNa samotnym archipelagu Kolumba, kt\u00f3rego szczyty wbijaj\u0105 si\u0119 ostrym klinem w chmury, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 wyspami, wymarzonemi w opowie\u015bciach Edgara Poe, kt\u00f3re przywodz\u0105 na pami\u0119\u0107 opowiadania Gulliwera, fantazje Jules Verne\u2019a, zamek d\u2019If Aleksandra Dumasa, dzieje Robinsona i Pi\u0119taszka \u2013 rozegra\u0142 si\u0119 ponury dramat. Tajemnica spowija splot niesamowitych, zagadkowych wypadk\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Dalej by\u0142a \u201epi\u0119kna kobieta, \u015bwiatowa arystokratka\u201d, kt\u00f3ra przyby\u0142a na Florean\u0119 \u201ew towarzystwie dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn\u201d. Wkr\u00f3tce mieszka\u0144cy archipelagu przezwali j\u0105 \u201ecesarzow\u0105 Wysp \u017b\u00f3\u0142wich\u201d. Potem nast\u0119powa\u0142 opis fakt\u00f3w zwi\u0105zanych ze znikni\u0119ciem baronowej i Phillipsona oraz okoliczno\u015bci, w jakich znaleziono cia\u0142o Lorentza na s\u0105siedniej wyspie.<\/p>\n

Dziennik zapowiada\u0142, \u017ce wysy\u0142a specjalnego korespondenta, kt\u00f3ry zajmie si\u0119 \u201eroz\u015bwietleniem mrok\u00f3w, os\u0142aniaj\u0105cych t\u0119 zagadkow\u0105 spraw\u0119\u201d. Przy sposobno\u015bci \u2013 dodawa\u0142a redakcja \u2013 mia\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa na \u201ezapomniane, zgubione w niezmiernym obszarze w\u00f3d Pacyfiku wyspy, na \u017cycie ich mieszka\u0144c\u00f3w, warunki ekonomiczne oraz mo\u017cliwo\u015bci rozwoju, przypominaj\u0105c wszystkim t\u0119 wspania\u0142\u0105, ma\u0142o znan\u0105 prowincj\u0119 Republiki\u201d.<\/p>\n

Historia ta, jak pisa\u0142 Kulleschitz, trafi\u0142a podobno na \u0142amy ca\u0142ej prasy latynoameryka\u0144skiej i angielskiej. Dzieje awanturniczej kobiety stanowi\u0142y sensacj\u0119 wi\u0119ksz\u0105 od \u201eniezliczonych rewolucyj i przewrot\u00f3w\u201d, kt\u00f3re co par\u0119 miesi\u0119cy, \u201ez niezmiern\u0105 regularno\u015bci\u0105\u201d, wstrz\u0105sa\u0142y niezale\u017cnymi republikami Ameryki \u015arodkowej i Po\u0142udniowej.<\/p>\n

W Panamie zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do za\u0142ogi reporterka dziennika \u201ePanama\u2013America\u201d, wychodz\u0105cego po hiszpa\u0144sku i angielsku. Prosi\u0142a o przes\u0142anie radiodepesz\u0105 informacji zebranych na miejscu. \u201eRzekomo opuszczony m\u0105\u017c, szwedzki baron, mia\u0142 si\u0119 zjawi\u0107 w Ameryce w poszukiwaniu \u017cony\u201d. Dziennik pokry\u0142by koszty depeszy.<\/p>\n

O \u201ecesarzowej\u201d m\u00f3wiono z panami Gil i Aspiazu, kt\u00f3rych Dar Pomorza wzi\u0105\u0142 na pok\u0142ad jako rozbitk\u00f3w. Fregata sz\u0142a obok Albemarle, gdzie mieli zosta\u0107 wysadzeni. Zbli\u017ca\u0142a si\u0119 do Zatoki Pocztowej. Za beczk\u0105 sta\u0142 \u201eopuszczony, drewniany dom, niemal pa\u0142acyk\u201d.<\/p>\n

Pan Gil opowiada\u0142 o Norwegach: \u201eZ 86 rodzin norweskich, kt\u00f3re osiedli\u0142y si\u0119 na archipelagu w 1926 roku, pozosta\u0142a tylko Karin. Inni, nawet jej najbli\u017csza rodzina, zniech\u0119ceni samotno\u015bci\u0105, opu\u015bcili ju\u017c dawno wyspy, wracaj\u0105c do kraju rozgoryczeni, bez maj\u0105tku przywiezionego z sob\u0105. Norwegowie po przybyciu sprzedali zakupiony wsp\u00f3lnie statek. Sprzedawca jednak, kt\u00f3ry w imieniu ca\u0142ej gromady za\u0142atwia\u0142 t\u0119 transakcj\u0119, zagarn\u0105\u0142 pieni\u0105dze dla siebie i znikn\u0105\u0142\u201d.<\/p>\n

Ten dom nale\u017ca\u0142 do jednego z Norweg\u00f3w, kt\u00f3rzy \u201ez najwi\u0119kszym uporem, zaparciem si\u0119 usi\u0142owali wytrwa\u0107 na miejscu\u201d. Baronowa Bousquet obra\u0142a go po przybyciu na Florean\u0119 jako siedzib\u0119 i nada\u0142a mu nazw\u0119 \u201eel paradiso\u201d. P\u00f3\u017aniej przenios\u0142a si\u0119 z towarzyszami w g\u0142\u0105b wyspy, do groty dawnych pirat\u00f3w, flibustier\u00f3w, korsarzy, buccaneers i handlarzy niewolnikami, kt\u00f3rzy w ubieg\u0142ych wiekach szukali tam schronienia, urz\u0105dzaj\u0105c z wyspy wypady \u201ena wyspy Oceanji i przechodz\u0105ce statki\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Jedna z fotografii wykonanych podczas pobytu za\u0142ogi \u201eDaru Pomorza\u201d na Gal\u00e1pagos.<\/p><\/div>\n

GOT\u00d3WKA<\/h2>\n

Dotychczasowe pr\u00f3by europejskiej kolonizacji archipelagu rozbija\u0142y si\u0119 o brak got\u00f3wki albo wytrwa\u0142o\u015bci. To zdanie jest jednym z kluczy do polskiej koncepcji skolonizowania wysp. Drugim \u2013 najprostsze pytanie: co w\u0142a\u015bciwie mia\u0142o stamt\u0105d regularnie p\u0142yn\u0105\u0107 do \u015bwiata?<\/p>\n

A jednak w\u0142a\u015bnie ta niewiadoma mog\u0142a dzia\u0142a\u0107 na wyobra\u017ani\u0119. Kosko podawa\u0142 suche dane: sze\u015b\u0107 wi\u0119kszych wysp, dziesi\u0119\u0107 mniejszych, mn\u00f3stwo wysepek i ska\u0142, razem ponad siedem tysi\u0119cy kilometr\u00f3w kwadratowych, mniej wi\u0119cej tyle co archipelag Kanaryjski. Najwi\u0119ksza, Isabela, w\u00f3wczas Albemarle, mia\u0142a ponad sto trzydzie\u015bci kilometr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci i oko\u0142o czterdziestu szeroko\u015bci. Od Ekwadoru dzieli\u0142o Gal\u00e1pagos sze\u015b\u0107set mil, od Kana\u0142u Panamskiego dziewi\u0119\u0107set.<\/p>\n

Te liczby jeszcze niczego nie przes\u0105dza\u0142y, ale ju\u017c uk\u0142ada\u0142y si\u0119 w map\u0119 mo\u017cliwo\u015bci. Siedem tysi\u0119cy kilometr\u00f3w kwadratowych. Ma\u0142o ludzi. S\u0142aba infrastruktura. Po\u0142o\u017cenie na Pacyfiku. Blisko\u015b\u0107 Kana\u0142u Panamskiego liczona nie politycznie, lecz morsk\u0105 wyobra\u017ani\u0105. Wyspy \u201euwie\u0144czone licznemi sto\u017ckami wygas\u0142ych i rozsypuj\u0105cych si\u0119 krater\u00f3w\u201d, klimat \u0142agodniejszy ni\u017c nale\u017ca\u0142oby si\u0119 spodziewa\u0107 po r\u00f3wniku, bo ch\u0142odzony pr\u0105dem Humboldta. Bez cyklon\u00f3w, tajfun\u00f3w i huragan\u00f3w. Z p\u00f3\u0142nocnymi i po\u0142udniowymi zboczami r\u00f3\u017cni\u0105cymi si\u0119 tak silnie, \u017ce po jednej stronie by\u0142a bujna ro\u015blinno\u015b\u0107, po drugiej czarna, sp\u0119kana lawa, niskie, popielate drzewka i kaktusy.<\/p>\n

\"\"<\/a>

\u017b\u00f3\u0142w olbrzymi z Gal\u00e1pagos. Fotografia z albumu Stanis\u0142awa Koski.<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na pok\u0142adzie zacz\u0119\u0142o si\u0119 gadanie. Kiedy jedna z wypraw wr\u00f3ci\u0142a z trofeami \u2013 trzema wielkimi fokami i trzema flamingami, w tym jednym \u017cywym \u2013 \u201eopowiadaniom niema ko\u0144ca\u201d. Wieczorem, przy elektrycznych lampach, bosman i pierwszy oficer \u015bci\u0105gali sk\u00f3ry z ubitych fok. Ale nast\u0119pnego dnia trzeba by\u0142o odda\u0107 cumy\u2026<\/p>\n

Kosko pisa\u0142 z \u017calem: \u201eLedwie zd\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 jako tako zorjentowa\u0107 w bogatych mo\u017cliwo\u015bciach tych ciekawych wysp, gdy trzeba je po\u017cegna\u0107, prawdopodobnie ju\u017c na zawsze\u201d. I zaraz dodawa\u0142: \u201etak tu niejeden z oficer\u00f3w g\u0142o\u015bno rozmy\u015bla o osiedleniu si\u0119 na Gal\u00e1pagos\u201d.<\/p>\n

Kosko nie wymy\u015bli\u0142 tej pokusy samotnie. Na pok\u0142adzie rodzi\u0142a si\u0119 rozmowa: mo\u017ce zosta\u0107, mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107, mo\u017ce spr\u00f3bowa\u0107, mo\u017ce si\u0119 osiedli\u0107? Ko\u0144czy\u0142 fragment obrazem samotnego jachtu czekaj\u0105cego w zatoce na w\u0142a\u015bciciela i zdaniem: \u201eNa prawdziwego gospodarza czekaj\u0105 tak\u017ce samotne wyspy Gal\u00e1pagos\u201d.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie z takich zda\u0144 zaczyna\u0142 si\u0119 mira\u017c… Bo okre\u015blenie \u201eprawdziwy gospodarz\u201d w polskim uchu lat trzydziestych brzmia\u0142o stanowczo. Niemal jak wyzwanie: czy odleg\u0142e, s\u0142abo zagospodarowane wyspy mo\u017cna uczyni\u0107 naszymi?<\/p>\n

[c.d.n.]<\/p>\n

GALERIA \u2013 materia\u0142y dodatkowe<\/p>\n

\"\"<\/a>

Za\u0142oga \u201eDaru Pomorza\u201d przy beczce pocztowej na Gal\u00e1pagos. W czapce oficera \u2013 Tadeusz Meissner.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

RZECZPOSPOLITA POLSKA \u2013 GAL\u00c1PAGOS (cz. 1.) O Polsce, kt\u00f3ra szuka\u0142a kolonii, topi\u0105c palec w oceanach szkolnego globusa SZAFA Pani dr Jadwiga Titz-Kosko podesz\u0142a do rega\u0142u wype\u0142nionego ksi\u0105\u017ckami a\u017c po sufit. Otworzy\u0142a jedn\u0105 z bocznych szafek i wyj\u0119\u0142a z niej opas\u0142\u0105 teczk\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie po\u0142o\u017cy\u0142a na stoliku. By\u0142a to moja kolejna, nie pami\u0119tam ju\u017c kt\u00f3ra, wizyta […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":47855,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rs_blank_template":"","rs_page_bg_color":"","slide_template_v7":"","footnotes":""},"categories":[411,85,136,84],"tags":[117,120,251,419,116],"class_list":["post-47814","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-morze-org","category-post","category-publikacje-prasowe","category-wpis","tag-dar-pomorza","tag-jadwiga-titz-kosko","tag-konstanty-maciejewicz","tag-morze-org","tag-stanislaw-kosko"],"yoast_head":"\nRzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagosCz\u0119\u015b\u0107 01 - Marek Koszur<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagosCz\u0119\u015b\u0107 01 - Marek Koszur\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"RZECZPOSPOLITA POLSKA \u2013 GAL\u00c1PAGOS (cz. 1.) O Polsce, kt\u00f3ra szuka\u0142a kolonii, topi\u0105c palec w oceanach szkolnego globusa SZAFA Pani dr Jadwiga Titz-Kosko podesz\u0142a do rega\u0142u wype\u0142nionego ksi\u0105\u017ckami a\u017c po sufit. Otworzy\u0142a jedn\u0105 z bocznych szafek i wyj\u0119\u0142a z niej opas\u0142\u0105 teczk\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie po\u0142o\u017cy\u0142a na stoliku. By\u0142a to moja kolejna, nie pami\u0119tam ju\u017c kt\u00f3ra, wizyta […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Marek Koszur\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/marek.koszur\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-03T14:39:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-03T15:08:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2099\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marek Koszur\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marek Koszur\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marek Koszur\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7b14121b857c4d0757fcdfee081ace92\"},\"headline\":\"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagos Cz\u0119\u015b\u0107 01\",\"datePublished\":\"2026-10-03T14:39:37+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-03T15:08:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/\"},\"wordCount\":3513,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"Dar Pomorza\",\"Jadwiga Titz-Kosko\",\"Konstanty Maciejewicz\",\"MORZE.org\",\"Stanis\u0142aw Kosko\"],\"articleSection\":[\"morze.org\",\"Post\",\"Publikacje prasowe\",\"Wpis\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/\",\"name\":\"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagos Cz\u0119\u015b\u0107 01 - Marek Koszur\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2026-10-03T14:39:37+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-03T15:08:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":2099},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/2026\\\/10\\\/03\\\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagosCz\u0119\u015b\u0107 01\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/\",\"name\":\"Marek Koszur\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#organization\",\"name\":\"Marek Koszur\",\"url\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/marek-koszur-koszur_net-3.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/marek-koszur-koszur_net-3.jpg\",\"width\":1729,\"height\":1179,\"caption\":\"Marek Koszur\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/marek.koszur\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7b14121b857c4d0757fcdfee081ace92\",\"name\":\"Marek Koszur\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4bbcfc769b33e2aa8a1808111d73a706de3d36f4ccb0d3ba1fe3c65785cdee72?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4bbcfc769b33e2aa8a1808111d73a706de3d36f4ccb0d3ba1fe3c65785cdee72?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4bbcfc769b33e2aa8a1808111d73a706de3d36f4ccb0d3ba1fe3c65785cdee72?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Marek Koszur\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/koszur.net\",\"https:\\\/\\\/pl.wikipedia.org\\\/wiki\\\/Marek_Koszur\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/koszur.net\\\/index.php\\\/author\\\/marekk\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagosCz\u0119\u015b\u0107 01 - Marek Koszur","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagosCz\u0119\u015b\u0107 01 - Marek Koszur","og_description":"RZECZPOSPOLITA POLSKA \u2013 GAL\u00c1PAGOS (cz. 1.) O Polsce, kt\u00f3ra szuka\u0142a kolonii, topi\u0105c palec w oceanach szkolnego globusa SZAFA Pani dr Jadwiga Titz-Kosko podesz\u0142a do rega\u0142u wype\u0142nionego ksi\u0105\u017ckami a\u017c po sufit. Otworzy\u0142a jedn\u0105 z bocznych szafek i wyj\u0119\u0142a z niej opas\u0142\u0105 teczk\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie po\u0142o\u017cy\u0142a na stoliku. By\u0142a to moja kolejna, nie pami\u0119tam ju\u017c kt\u00f3ra, wizyta […]","og_url":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/","og_site_name":"Marek Koszur","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/marek.koszur\/","article_published_time":"2026-10-03T14:39:37+00:00","article_modified_time":"2026-10-03T15:08:57+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":2099,"url":"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Marek Koszur","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Marek Koszur","Szacowany czas czytania":"19 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/"},"author":{"name":"Marek Koszur","@id":"https:\/\/koszur.net\/#\/schema\/person\/7b14121b857c4d0757fcdfee081ace92"},"headline":"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagos Cz\u0119\u015b\u0107 01","datePublished":"2026-10-03T14:39:37+00:00","dateModified":"2026-10-03T15:08:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/"},"wordCount":3513,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg","keywords":["Dar Pomorza","Jadwiga Titz-Kosko","Konstanty Maciejewicz","MORZE.org","Stanis\u0142aw Kosko"],"articleSection":["morze.org","Post","Publikacje prasowe","Wpis"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/","url":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/","name":"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagos Cz\u0119\u015b\u0107 01 - Marek Koszur","isPartOf":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg","datePublished":"2026-10-03T14:39:37+00:00","dateModified":"2026-10-03T15:08:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#primaryimage","url":"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/morze-galapagos-cz-01-tytulowa-scaled.jpg","width":2560,"height":2099},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/10\/03\/rzeczpospolita-polska-galapagos-czesc-01\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/koszur.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rzeczpospolita Polska Gal\u00e1pagosCz\u0119\u015b\u0107 01"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/koszur.net\/#website","url":"https:\/\/koszur.net\/","name":"Marek Koszur","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/koszur.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/koszur.net\/#organization","name":"Marek Koszur","url":"https:\/\/koszur.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/koszur.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/marek-koszur-koszur_net-3.jpg","contentUrl":"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/marek-koszur-koszur_net-3.jpg","width":1729,"height":1179,"caption":"Marek Koszur"},"image":{"@id":"https:\/\/koszur.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/marek.koszur\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/koszur.net\/#\/schema\/person\/7b14121b857c4d0757fcdfee081ace92","name":"Marek Koszur","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4bbcfc769b33e2aa8a1808111d73a706de3d36f4ccb0d3ba1fe3c65785cdee72?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4bbcfc769b33e2aa8a1808111d73a706de3d36f4ccb0d3ba1fe3c65785cdee72?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4bbcfc769b33e2aa8a1808111d73a706de3d36f4ccb0d3ba1fe3c65785cdee72?s=96&d=mm&r=g","caption":"Marek Koszur"},"sameAs":["http:\/\/koszur.net","https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Marek_Koszur"],"url":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/author\/marekk\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47814","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47814"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47858,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47814\/revisions\/47858"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47855"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}