{"id":36913,"date":"2026-01-06T16:56:30","date_gmt":"2026-01-06T15:56:30","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=36913"},"modified":"2026-01-07T17:45:30","modified_gmt":"2026-01-07T16:45:30","slug":"miedzy-strachem-a-podziwem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/01\/06\/miedzy-strachem-a-podziwem\/","title":{"rendered":"Mi\u0119dzy strachem a podziwem\u2026"},"content":{"rendered":"

06.01.2026<\/h1>\n
Porannik p\u00f3\u0142nocny – odc. 04<\/div>\n
\n

Tytu\u0142. Tak, tytu\u0142 jest wa\u017cny.
Dzia\u0142a jak zderzenie ze ska\u0142\u0105 (mog\u0142em napisa\u0107: ze \u015bcian\u0105<\/em>) albo utoni\u0119cie w nico\u015bci.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Emocje tej (jak ka\u017cdej innej<\/em>) dyskusji osi\u0105gn\u0119\u0142y maksimum, na granicy bezradno\u015bci, kt\u00f3ra mie\u015bci si\u0119 w najwi\u0119kszym tomie najgrubszej encyklopedii pod tytu\u0142em: \u201enie wiem\u201d.<\/p>\n

Olo nie wierzy w UFO.
\u2013 Nie ma \u017cadnych kosmit\u00f3w.<\/p>\n

W Kosmos si\u0119 nie wybiera, bo to za wysoko. A on w\u0142a\u015bnie nie lubi wysoko\u015bci. Poza tym \u2013 nie istniej\u0105 przybysze. Nie, bo s\u0105 tylko rysowani albo \u201eudawani\u201d przez aktor\u00f3w.<\/p>\n

\u2013 To kto i przy u\u017cyciu jakich narz\u0119dzi wykopa\u0142 tunele pod piramidami w Egipcie? Te tunele nie prowadz\u0105 na drug\u0105 stron\u0119 \u015bwiata, lecz w przestrze\u0144 (ugryz\u0142em si\u0119 w j\u0119zyk) \u2013 czyli\u2026 w miejsce bez granic!?
\u2013 Czyli\u2026 w kosmos?
\u2013 Nie wiem, czym jest kosmos. Popatrz\u2026 Wszystko, co potrafisz nazwa\u0107, ma swoje fizyczne ograniczenie: wymiar, wag\u0119, temperatur\u0119. Ale nawet kosmos jest pewnie cz\u0119\u015bci\u0105 czego\u015b, co te\u017c jest elementem innego czego\u015b\u2026 a razem nale\u017c\u0105 do kolejnego innego\u2026
\u2013 Nie. Nie, bo kiedy \u015bwiat zosta\u0142 stworzony, to, to\u2026 \u2013 w s\u0142uchawce zaleg\u0142a cisza. \u2013 Mog\u0119 si\u0119 roz\u0142\u0105czy\u0107?<\/p>\n

\n

Nasze podr\u00f3\u017ce zawsze by\u0142y \u201ewyboiste\u201d. Moja pozycja w \u015bwiecie wnuka zmienia\u0142a si\u0119 od stanowiska banity poprzez ignoranta do urz\u0119du guru. Po emocjach dziecka widzia\u0142em, kt\u00f3re aspekty \u201e\u017cycia i jego przejaw\u00f3w\u201d \u2013 (ulubione powiedzonko, kt\u00f3rym kto\u015b, kiedy\u015b karmi\u0142 ojca Ola)<\/em> \u2013 trafiaj\u0105 na jego intelektualn\u0105 g\u0105bk\u0119 albo bibu\u0142\u0119, a kt\u00f3re odbijaj\u0105 si\u0119 z \u0142oskotem od wra\u017cliwo\u015bci, ale i emocji wype\u0142niaj\u0105cych zdziwienie \u015bwiatem (i jego przejawami \u2013 dodam, by pozosta\u0107 w rodzinnej konwencji<\/em>). Mo\u017ce nawet \u2013 a mo\u017ce przede wszystkim \u2013 od reakcji impulsywnych, wr\u0119cz samozachowawczych?<\/p>\n

\u2013 Co? \u2013 pytam Ola, gdy ten wpatruje si\u0119 w niebiesk\u0105 kresk\u0119 systemu nawigacji auta i meandruje w \u015bwiecie podzielonym lub zespalanym t\u0105 kresk\u0105. By\u0142 czas, gdy jeszcze nie zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 umo\u015bci\u0107 w swoim foteliku, a ju\u017c niecierpliwie prosi\u0142 o w\u0142\u0105czenia tej niebieskiej kreski, ukazuj\u0105cej drog\u0119, po kt\u00f3rej w ten weekend b\u0119dziemy pod\u0105\u017cali.<\/p>\n

\u2013 Patrzysz w t\u0119 kresk\u0119 jak pewien m\u00f3j kole\u017cka w\u2026 \u2013 celowo zawiesi\u0142em g\u0142os.
\u2013 A kto to? Masz kole\u017ck\u0119? Znam go? Co robi? Gdzie jest teraz, poka\u017cesz mi go?<\/p>\n

Seria pyta\u0144 wybrzmia\u0142a, bo akurat na ekranie pojawi\u0142a si\u0119 sekwencja \u201eobwarzankowego\u201d rozjazdu. G\u0142owa Ola delikatnie odchyli\u0142a si\u0119 w prawo, bo w t\u0119 stron\u0119 skr\u0119cali\u015bmy.<\/p>\n

\u2013 Ten m\u00f3j kole\u017cka ma dok\u0142adnie tyle samo lat co ty i ma te\u017c na imi\u0119 Olo. I pewnego dnia nie m\u00f3g\u0142 zasn\u0105\u0107.
\u2013 Co\u015b go bola\u0142o?
\u2013 Dusza.
\u2013 Dusza nie boli.
\u2013 Oj, i to mocno. Ale na ten jej b\u00f3l nie dzia\u0142aj\u0105 \u017cadne zastrzyki.
\u2013 Zastrzyk duszy? Dziadku, \u017cartujesz\u2026 Dusza nie ma cia\u0142a.
\u2013 No w\u0142a\u015bnie, dlatego, jakby kto\u015b chcia\u0142 jej da\u0107 zastrzyk w rami\u0119, to co?
\u2013 Lekarstwo by si\u0119 rozla\u0142o.
\u2013 To mo\u017ce tabletka?
\u2013 Dziadku, \u017cartujesz. Dusza nie ma \u017co\u0142\u0105dka\u2026
\u2013 A co ma dusza?<\/p>\n

Niebieska kreska na ekranie si\u0119 wyprostowa\u0142a. Pojawi\u0142 si\u0119 napis: \u201e72 km \u2013 jed\u017a prosto\u201d.<\/p>\n

Wracali\u015bmy znad morza zawsze p\u00f3\u017anym wieczorem. By\u0142em przekonany, \u017ce Olo u\u015bnie, zanim na dobre ruszymy w drog\u0119. W lusterku widzia\u0142em, jak \u015bwiat\u0142o mijanych latarni muska jego twarzyczk\u0119, kt\u00f3r\u0105 przez ca\u0142y dzie\u0144 rozcina\u0142y nadskakuj\u0105ce mu morskie fale. Bo przecie\u017c wiadomo \u2013 by\u0142 kr\u00f3lem i pogromc\u0105 rozbijaj\u0105cym fale.<\/p>\n

\u2013 Ten m\u00f3j kole\u017cka\u2026<\/p>\n

Nie zareagowa\u0142. By\u0142 ju\u017c w tym swoim (jak bardzo nie umiem tego stanu nazwa\u0107<\/em>) zamy\u015bleniu.<\/p>\n

\u2013 Nie m\u00f3g\u0142 usn\u0105\u0107, bo w\u0142a\u015bnie wia\u0142 wiatr, porusza\u0142 ga\u0142\u0119zie wielkiego drzewa, kt\u00f3re ros\u0142o tu\u017c przy oknie jego pokoju (byli\u015bmy akurat po lekturze pierwszych rozdzia\u0142\u00f3w \u201eDzieci z Bullerbyn\u201d<\/em>).
\u2013 Nie podoba mi si\u0119 ta ksi\u0105\u017cka. Jest nieprawdziwa. My si\u0119 nie bawimy z dziewczynami. Nie interesuje mnie ta, ta, ta historia.<\/p>\n

Nabzdycza\u0142 si\u0119, nakr\u0119ca\u0142, wygina\u0142\u2026 ale gdy zaczyna\u0142em czyta\u0107 kolejny rozdzia\u0142, Olo, cho\u0107 wdziewa\u0142 zbroj\u0119 buntownika, s\u0142ucha\u0142 opowie\u015bci w najwi\u0119kszym napi\u0119ciu. Szczeg\u00f3lnie tego fragmentu, gdy dzieci zbudowa\u0142y sobie sznurkow\u0105 kolejk\u0119 linow\u0105 mi\u0119dzy oknami s\u0105siaduj\u0105cych dom\u00f3w. O, to by\u0142 ch\u0142opczy\u0144ski konkret. A \u017ce dziewczyny pojawi\u0142y si\u0119 w tym systemie komunikacji listowej \u2013 trudno, wa\u017cniejsza by\u0142a in\u017cynierska konstrukcja ni\u017c obecno\u015b\u0107 kole\u017canek.<\/p>\n

\u2013 Ten kole\u017cka, m\u00f3j, m\u00f3wi\u0142em ci\u2026
\u2013 No to co z nim?
\u2013 No, nie m\u00f3g\u0142 usn\u0105\u0107, bo go te cienie ga\u0142\u0119zi o\u015bwietlanych ksi\u0119\u017cycem troch\u0119 denerwowa\u0142y.
\u2013 Ja te\u017c nie lubi\u0119 cieni ga\u0142\u0119zi.
\u2013 Ksi\u0119\u017cyc od razu to zauwa\u017cy\u0142. I\u2026
\u2013 I co? \u2013 poirytowany czekaniem na dalsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 opowie\u015bci, Olo kurczowo, wr\u0119cz z wysi\u0142kiem wpatrywa\u0142 si\u0119 w niebiesk\u0105 kresk\u0119 autonawigacji.
\u2013 I ksi\u0119\u017cyc postanowi\u0142, \u017ce\u2026
\u2013 Ksi\u0119\u017cyc nic nie mo\u017ce postanowi\u0107. Dziadku, ksi\u0119\u017cyc nie jest cz\u0142owiekiem. To jest kosmiczna kula. Nie wiadomo\u2026<\/p>\n

Jego zacietrzewienie s\u0142ab\u0142o do\u015b\u0107 szybko tym razem. Bo by\u0107 mo\u017ce by\u0142a to sprawka owego kole\u017cki, kt\u00f3ry przypadkowo nosi\u0142 takie samo imi\u0119\u2026<\/p>\n

\u2013 No wi\u0119c co ten tw\u00f3j kole\u017cka? Nie m\u00f3g\u0142 usn\u0105\u0107? Bo cienie go straszy\u0142y? A ksi\u0119\u017cyc\u2026
\u2013 Cienie strasz\u0105? – przerwa\u0142em gwa\u0142townie wyliczank\u0119. – A m\u00f3j cie\u0144 jest weso\u0142y.
\u2013 Bardziej stary, chcia\u0142e\u015b powiedzie\u0107. \u2013 Olo zacz\u0105\u0142 zachowywa\u0107 si\u0119 jak \u015brubka, kt\u00f3ra nie mo\u017ce si\u0119 zdecydowa\u0107: wkr\u0119ca\u0107 si\u0119, czy wykr\u0119ca\u0107.
\u2013 Nikt nie lubi cienia. Ty mo\u017ce lubisz, bo masz ma\u0142o koleg\u00f3w\u2026<\/p>\n

Zignorowa\u0142em t\u0119 uwag\u0119. Auto sun\u0119\u0142o po idealnej drodze, wiec mog\u0142em lekko \u015bciszy\u0107 g\u0142os.<\/p>\n

\u2013 W pokoju ch\u0142opca by\u0142o pianino\u2026
\u2013 Ja wol\u0119 gitar\u0119. Tata gra na gitarze, ja te\u017c mam gitar\u0119\u2026 W og\u00f3le gitara jest najlepsza.
\u2013 \u2026 ksi\u0119\u017cyc mrugn\u0105\u0142 do ch\u0142opca i swoim promieniem przeskoczy\u0142 na klawiatur\u0119.
\u2013 Ksi\u0119\u017cyc nie skacze, on p\u0142ynie po niebie\u2026
\u2013 \u2026 i wtedy, gdy \u015bwiat\u0142o ksi\u0119\u017cyca dotkn\u0119\u0142o klawisza, w pokoju pojawi\u0142 si\u0119 d\u017awi\u0119k\u2026
\u2013 D\u017awi\u0119k si\u0119 nie pojawia, tylko d\u017awi\u0119k si\u0119 wytwarza, bo to co\u015b, co jest w tym pianinie\u2026 Jak naci\u015bniesz w klawisz, to tam s\u0105 takie mechanizmy\u2026
\u2013 \u2026 i d\u017awi\u0119k znikn\u0105\u0142\u2026
\u2013 Bo\u2026 \u2013 Olo najwyra\u017aniej by\u0142 lekko skonfundowany. Zgubi\u0142 w\u0105tek swojego my\u015blenia, czy mo\u017ce zaciekawi\u0142a go moja narracja?<\/p>\n

Odg\u0142os kierunkowskazu podczas wyprzedzania pot\u0119\u017cnego tira wype\u0142ni\u0142 antrakt przed wyra\u017anie drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 opowie\u015bci o kole\u017cce. Gdy zn\u00f3w zjechali\u015bmy na prawy pas i przed nami nie by\u0142o innego auta, \u015bwiat\u0142a drogowe rozja\u015bni\u0142y pobocza drogi, nie niszcz\u0105c jednak pewnego klimatu, wsp\u00f3\u0142graj\u0105cego z opowie\u015bci\u0105, kt\u00f3ra chyba co\u015b b\u0119dzie mia\u0142a wsp\u00f3lnego z muzyk\u0105.<\/p>\n

\u2013 Ksi\u0119\u017cyc chyba polubi\u0142 tego mojego kole\u017ck\u0119, bo po chwili wys\u0142a\u0142 dwa promienie i one uderzy\u0142y delikatnie w dwa klawisze. I m\u00f3j kole\u017cka zauwa\u017cy\u0142, \u017ce dwa d\u017awi\u0119ki brzmi\u0105 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c jeden.
\u2013 No to jest oczywiste, bo\u2026
\u2013 Ty wolisz lody d\u2019oro i migda\u0142owe, a ja owoce le\u015bne i orzechy.<\/p>\n

Na buzi pojawi\u0142 si\u0119 ledwie dostrzegalny grymas zadowolenia. Lody by\u0142y warte ka\u017cdej wycieczki wzd\u0142u\u017c brzegu do samego mola. Wystarczy\u0142o rzuci\u0107 has\u0142o: \u201eOlo \u2013 molo?\u201d<\/p>\n

\u2013 Ale tylko dlatego ja takie wybieram, bo nie ma lod\u00f3w o smaku kiszonej kapusty i nie ma musztardowych. No, ewentualnie zaakceptowa\u0142bym lody musztardowe lub takie z chrzanem.<\/p>\n

Mina Ola wystarczy\u0142aby za ka\u017cdy komentarz. Nigdy nie dotar\u0142em do \u201ewiedzy\u201d, co w umys\u0142owo\u015bci takiego dziecka si\u0119 dzieje, gdy nieustannie jest bombardowany pociskami, kt\u00f3re tak bardzo nie wsp\u00f3\u0142graj\u0105 z jego wizj\u0105 \u015bwiata. I systemem\u2026 smak\u00f3w. Kiedy zbli\u017ca\u0142em si\u0119 do granicy wariant\u00f3w alternatywnych, Olo (ju\u017c nie pami\u0119tam, sk\u0105d znam to okre\u015blenie<\/em>) wci\u0105ga\u0142 powietrze, zdaj\u0105c si\u0119 m\u00f3wi\u0107: je\u015bli ja si\u0119 teraz nie rozp\u0119kn\u0119, to ja si\u0119 ju\u017c nigdy nie rozp\u0119kn\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Dziadku. N-i-e m-a t-a-k-i-c-h l-o-d-\u00f3w\u2026<\/p>\n

Kiedy tsunami lekko os\u0142ab\u0142o i Olo wraca\u0142 do \u015bledzenia niebieskiej kreski, podj\u0105\u0142em przerwan\u0105 opowie\u015b\u0107.<\/p>\n

\u2013 I wtedy jedna ga\u0142\u0105zka zauwa\u017cy\u0142a te dwa weso\u0142e promyki ksi\u0119\u017cyca i postanowi\u0142a si\u0119 z nimi zabawi\u0107 w skakanie po klawiszach. Ale poniewa\u017c ga\u0142\u0105zka nie by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 ksi\u0119\u017cyca, wi\u0119c nie mog\u0142a by\u0107 promieniem \u015bwiat\u0142a, to zosta\u0142a\u2026 cieniem. I ten cie\u0144 uderzy\u0142 w\u2026
\u2013 To proste. W czarny klawisz.
\u2013 I zacz\u0119\u0142a si\u0119 gonitwa. Najpierw powoli, jak smok oci\u0119\u017ca\u0142y\u2026
\u2013 To nie tak, dziadku\u2026 To lokomotywa\u2026
\u2013 \u2026 ruszy\u0142a muzyka ospale\u2026<\/p>\n

Olo nie zauwa\u017cy\u0142, \u017ce zamach na jego niezale\u017cno\u015b\u0107 by\u0142 wcze\u015bniej ukartowany. Bo w tym momencie wcisn\u0105\u0142em klawisz odtwarzacza muzyki. Na ekranie nawigacji pojawi\u0142 si\u0119 napis: \u201eMoonlight Sonata\u201d\u2026<\/p>\n

\u2013 \u2026 i ten ksi\u0119\u017cyc bardzo si\u0119 ucieszy\u0142, \u017ce ga\u0142\u0119zie drzewa postanowi\u0142y si\u0119 z nim pobawi\u0107. Bo tak mu troch\u0119 nudno ju\u017c by\u0142o. Zawsze musi \u015bwieci\u0107 wtedy, gdy wszyscy \u015bpi\u0105. A on jest taki samotny. Nie ma kole\u017ck\u00f3w, z kt\u00f3rymi m\u00f3g\u0142by poszale\u0107.
\u2013 S\u0105 komety. Albo meteory\u2026 \u2013 p\u00f3\u0142g\u0142osem, us\u0142u\u017cnie zaserwowa\u0142 Olo rozwi\u0105zanie dla tej jednak do\u015b\u0107 k\u0142opotliwej sytuacji.<\/p>\n

Muzyka nabiera\u0142a tempa, ale dalej pozostawa\u0142a w klimacie.<\/p>\n

\u2013 A spr\u00f3buj paluszkami \u201eudawa\u0107\u201d, \u017ce grasz na pianinie?
\u2013 Ja b\u0119d\u0119 gra\u0142 tylko na gitarze. Gitara jest najlepsza. M\u00f3j tata te\u017c gra na gitarze\u2026
\u2013 \u2026 ale teraz, tylko tak dla zabawy\u2026<\/p>\n

R\u0105czka Ola le\u017ca\u0142a na zarumienionej s\u0142o\u0144cem nodze. Zda\u0142o mi si\u0119, \u017ce jeden paluszek drgn\u0105\u0142. Olo milcza\u0142. Ale ja wiedzia\u0142em, \u017ce\u2026 gra.<\/p>\n

R\u00f3wne sto kilometr\u00f3w w jedn\u0105 stron\u0119 przemierzali\u015bmy przez lata, w ka\u017cdy weekend.<\/p>\n

Z muzyk\u0105 przyg\u00f3d mieli\u015bmy kilka. Olo, najwi\u0119kszy na \u015bwiecie ekspert od japo\u0144skiego j\u0119zyka kot\u00f3w, z kt\u00f3rymi porozumiewa si\u0119 od dawna w spos\u00f3b oczywi\u015bcie wirtuozerski, w kolejnej podr\u00f3\u017cy uleg\u0142 magii \u201eBolera\u201d. Nad pustyni\u0105 wsta\u0142o s\u0142o\u0144ce. Ma\u0142y kotek by\u0142 bardzo spragniony. Ale nigdzie nie by\u0142o ka\u0142u\u017cy ani miski z pompk\u0105 napowietrzaj\u0105c\u0105 orze\u017awiaj\u0105c\u0105 wod\u0119. Nie by\u0142o rzeki ani morza. I kotek poszed\u0142 szuka\u0107 wody. I idzie\u2026 tam, tata tam, ta ta ta ta ta ta tam\u2026 ta ta tam\u2026<\/p>\n

I na ko\u0144cu tej opowie\u015bci, gdy wraz z kotkiem na poszukiwanie wody wybra\u0142o si\u0119 ca\u0142e towarzystwo pustynno-sawannowe, gromada zwierz\u0105t dotar\u0142a na brzeg morza. A w morzu \u2013 fale. I ka\u017cda fala wo\u0142a\u0142a do zwierz\u0105t: no, rozbijajcie nas, skocznie, kto potrafi lepiej.
\u2013 Ja. Wiadomo\u2026 \u2013 p\u00f3\u0142g\u0142osem dopowiedzia\u0142 Olo.<\/p>\n

Historia z sonat\u0105 ksi\u0119\u017cycow\u0105 jest bardzo d\u0142uga. Jak sama sonata \u2013 w nastrojach odmienna. Olo dzi\u015b uwielbia jej cz\u0119\u015b\u0107 trzeci\u0105, gdy ksi\u0119\u017cycowe promienie i cienie drzew wezwa\u0142y na pomoc wszystkie le\u015bne zwierz\u0119ta, bo z\u0142odzieje ukradli czarne klawisze. I w trzeciej cz\u0119\u015bci trwa po\u015bcig przyjaci\u00f3\u0142 ch\u0142opca, kt\u00f3ry pokocha\u0142 gr\u0119 na fortepianie, za \u0142obuzami, zako\u0144czony wielkim laniem, jakie morskie fale sprawi\u0142y niegrzecznym z\u0142odziejom za ich niecny czyn. \u015acigaj\u0105cy bowiem \u0142obuz\u00f3w doprowadzili hultaj\u00f3w w\u0142a\u015bnie nad morski brzeg. Reszt\u0119 za\u0142atwi\u0142y fale.<\/p>\n

Samo wspomnienie fal i tych nurkowych skok\u00f3w\u2026 To dla Ola przebojowa muzyka.<\/p>\n

\n

Film dzisiejszy, pop\u00f3\u0142nocny? Sta\u0142 si\u0119 pretekstem do powy\u017cszego wspomnienia.<\/p>\n

By\u0142 tak prosty, jak tylko mo\u017ce by\u0107 profesjonalny materia\u0142 dokumentalny. Zrobiony przez zawodowca.<\/p>\n

To opowie\u015b\u0107 o Marcie Argerich i jej brazylijskim \u201erywalu\u201d, piani\u015bcie Arthurze Moreira Limie, podczas Konkursu Chopinowskiego w 1965 roku. Film mia\u0142 konstrukcj\u0119 klasycznej kanapki: chleb, mas\u0142o, ser, szynka, og\u00f3rek lub pomidor.<\/p>\n

Bana\u0142. A zarazem przysmak. Szczeg\u00f3lnie, gdy po kilku pierwszych zagryzieniach smaki zaczynaj\u0105 si\u0119 miesza\u0107, tworz\u0105c duchowe tiramisu\u2026 Ale z rumem\u2026 je\u015bli mo\u017cna. Takim prawdziwym, 85-procentowym.<\/p>\n

Kilka lat temu wpad\u0142a mi w r\u0119ce biografia pani Marty Argerich. Wielka artystka, ale czy nie za wcze\u015bnie na ju\u017c biografi\u0119?<\/p>\n

Serie, a mo\u017ce etapy jej muzycznych fascynacji, kt\u00f3re zawsze mia\u0142y zwi\u0105zek z wybitnymi indywidualno\u015bciami \u015bwiata muzyki (pianistami i dyrygentami) \u2013 by\u0107 mo\u017ce wyrasta\u0142y z przenikania muzycznych \u015bwiate\u0142 ksi\u0119\u017cyca i cieni konar\u00f3w, kt\u00f3re same bez siebie nie tworz\u0105 \u017cadnej magii.<\/p>\n

Film nie powsta\u0142 w Polsce. Nie zrealizowali go polscy autorzy. Ale bazowa\u0142 na nagraniach, kt\u00f3re w okresie najwi\u0119kszego znaczenia Konkursu Chopinowskiego (dla ca\u0142ego \u015bwiata od pocz\u0105tku lat 60. XX wieku) by\u0142y utrwalane na ta\u015bmach przez polskich technik\u00f3w i realizator\u00f3w d\u017awi\u0119ku. Japo\u0144skie JVC do dzi\u015b szczyci si\u0119 kolekcj\u0105 nagra\u0144 m\u0142odych wirtuoz\u00f3w, kt\u00f3rzy na pianistycznym rynku \u015bwiatowym zas\u0142yn\u0119li blaskiem i cieniem ksi\u0119\u017cyca, wirtuozeri\u0105 uchwycon\u0105 w analogowych nagraniach, dzi\u015b nieosi\u0105galnych nawet za cen\u0119 zaprzedania duszy\u2026 Ch\u0119tnych mo\u017ce i by\u0142oby wielu, ale \u2013 kupc\u00f3w dusz ju\u017c brak. Niechodliwy towar.<\/p>\n

Martha Argerich \u0142\u0105czy w sobie \u017cywio\u0142y emocji i bezdechu. Mimika jej twarzy, wtedy i dzi\u015b, jest jak Cerber chroni\u0105cy dost\u0119pu do jej muzycznych gejzer\u00f3w. Jej sztuka przeczy zasadzie: \u201echemiku m\u0142ody, wlewaj zawsze kwas do wody\u201d. Martha Argerich detonuje \u0142adunek j\u0105drowy na otwartej klawiaturze. Mo\u017ce Yuja Wang, a wcze\u015bniej Lang Lang, mo\u017ce Kissin, zagraliby nie tylko trzydziestodw\u00f3jki, a nawet stodwudziesto\u00f3semki. Wpatruj\u0119 si\u0119 w ekran. I widz\u0119… Kamera rejestruje\u2026 znikanie d\u0142oni pianistki, d\u0142oni, kt\u00f3re z pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a, ale te\u017c z nadzwyczajn\u0105 wyrazisto\u015bci\u0105 i dynamik\u0105 sypi\u0105 iskrami d\u017awi\u0119k\u00f3w, jakby to by\u0142 popis samego Hefajstosa.<\/p>\n

\u2013 No, koledzy, potrafi z was kt\u00f3ry tak miota\u0107 pi\u0119knem?
\u2013 Pi\u0119knem\u2026? Ogn\u2026 \u2013 szeptem chcia\u0142 koleg\u0119 poprawi\u0107 jeden z bog\u00f3w, ale zrozumia\u0142, \u017ce wyszed\u0142 przed szereg, przed czym zawsze ostrzega\u0142 ogniomistrz Kale\u0144: nigdy nie wychod\u017a przed starszego.<\/p>\n

Daniel Barenboim potwierdza: nigdy nie by\u0142em i nie b\u0119d\u0119 tak dobrym pianist\u0105. Blechacz nie kryje zachwytu i reaguje na\u0144 u\u015bmiechem podziwu.<\/p>\n

Musz\u0119 to powiedzie\u0107\u2026<\/p>\n

Dziennie rejestrowanych s\u0105 dziesi\u0105tki wspania\u0142ych wydarze\u0144 muzycznych. Technika telewizyjna wprost uskrzydli\u0142a realizator\u00f3w, kt\u00f3rzy \u2013 jak helikopter z oberwanym \u015bmig\u0142em \u2013 zaczynaj\u0105 wykonywa\u0107 kamerowe ekwilibrystyki, skoki, przejazdy, zbli\u017cenia, miksy; nie do\u015b\u0107, \u017ce nie zwa\u017caj\u0105c na muzyczne frazy, to jeszcze nie pod\u0105\u017caj\u0105c za nici\u0105 d\u017awi\u0119ku, wirtuozersko skr\u0119can\u0105 przez wrzeciono.<\/p>\n

Po dw\u00f3ch minutach takiego kociokwiku obraz\u00f3w, r\u0119ka sama si\u0119ga po przycisk, by WY\u0141\u0104CZY\u0106 obraz, kt\u00f3ry \u2013 jak wyrwy w drodze \u2013 nie pozwala p\u0142ynnie jecha\u0107 tras\u0105 znan\u0105 jako Route 66.<\/p>\n

Na polskich nagraniach archiwalnych mamy wszystko, co jest niezb\u0119dne przy filmowaniu muzyk\u00f3w: sta\u0142y kadr.<\/strong>
To w nim dzieje si\u0119 magia. Kadr nie mo\u017ce, jak pijany, szarpany zwidami \u0142azior, w\u0119drowa\u0107 przez przedmie\u015bcie w poszukiwaniu niedopitej butelki. O, jest jedna. \u0141yk, wdech. A, to nie by\u0142a whisky, to by\u0142 olej do sma\u017cenia frytek\u2026<\/p>\n

Ale nie by\u0142bym sob\u0105\u2026<\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie to nie wiem, dlaczego powsta\u0142 ten film. Ale chwa\u0142a decydentom, \u017ce dali na niego niema\u0142e fundusze. Bo realizator nie zdradzi\u0142, czy bardziej interesuje go muzyk, czy muzyka, wirtuozeria czy emocja.<\/p>\n

Gdybym mia\u0142 napisa\u0107 recenzj\u0119 tego filmu, zamkn\u0119\u0142aby si\u0119 ona w jednym zdaniu: do\u015b\u0107 du\u017co wra\u017ce\u0144, by skutecznie skr\u0119ci\u0107 sobie kark podczas rozwa\u017ca\u0144, czy sztuka rodzi wirtuozeri\u0119, czy wirtuozeria jest ojcem sztuki.<\/strong><\/p>\n

(Wiem, wiem\u2026 Matk\u0105).<\/p>\n

PS Kt\u00f3rego\u015b razu postanowili\u015bmy z Olem, \u017ce wr\u00f3cimy do domu ale przez drogi niemieckie. Auto wjecha\u0142o na prom. Ekran nawigacji nieustannie pokazywa\u0142 niebiesk\u0105 kresk\u0119.<\/p>\n

    \n
  • Dziadku, zobacz… P\u0142ydziemy!?<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    06.01.2026 Tytu\u0142. Tak, tytu\u0142 jest wa\u017cny.Dzia\u0142a jak zderzenie ze ska\u0142\u0105 (mog\u0142em napisa\u0107: ze \u015bcian\u0105) albo utoni\u0119cie w nico\u015bci. Emocje tej (jak ka\u017cdej innej) dyskusji osi\u0105gn\u0119\u0142y maksimum, na granicy bezradno\u015bci, kt\u00f3ra mie\u015bci si\u0119 w najwi\u0119kszym tomie najgrubszej encyklopedii pod tytu\u0142em: \u201enie wiem\u201d. Olo nie wierzy w UFO.\u2013 Nie ma \u017cadnych kosmit\u00f3w. W Kosmos si\u0119 nie wybiera, […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":36973,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421,85],"tags":[423,424,196,127,425],"class_list":["post-36913","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porannik-polnocny","category-post","tag-fale","tag-martha-argerich","tag-muzyka","tag-olo","tag-sonata-ksiezycowa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36913"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36923,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36913\/revisions\/36923"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}