{"id":36799,"date":"2026-01-05T00:12:29","date_gmt":"2026-01-04T23:12:29","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=36799"},"modified":"2026-01-05T00:12:29","modified_gmt":"2026-01-04T23:12:29","slug":"sen-odchodzi-o-polnocy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2026\/01\/05\/sen-odchodzi-o-polnocy\/","title":{"rendered":"Sen odchodzi o p\u00f3\u0142nocy\u2026"},"content":{"rendered":"

04.01.2026<\/h1>\n

Z P\u00f3\u0142noc\u0105 targuj\u0119 si\u0119 o ka\u017cd\u0105 dodatkow\u0105 minut\u0119. Tam nie doczyta\u0142em, tu nie dopisa\u0142em, a jeszcze obiecywa\u0142em sobie wczoraj, \u017ce znajd\u0119 pi\u0119\u0107 minut, aby obejrze\u0107 fragment rekomendowanego filmu. Nie podoba mi si\u0119. Ale powinienem\u2026<\/p>\n

W tym momencie Ona wchodzi bezceremonialnie, jak ka\u017cda pijana sob\u0105 kobieta. I zaczyna – jak zegar – wybija\u0107 kolejne \u201esetki\u201d. Dziewi\u0119\u0107, jedena\u015bcie, dwana\u015bcie\u2026<\/p>\n

Kupi\u0119 – pomy\u015bla\u0142em – zegar, kt\u00f3ry o p\u00f3\u0142nocy wybija \u201esi\u0119\u201d dwadzie\u015bcia cztery razy. Wiem, nie ma takiego\u2026 To by\u0142by koniec czasu. Zegary maj\u0105 w zapasie ka\u017cdorazowo po dwana\u015bcie godzin. Dlatego nigdy nie wybij\u0105 kurantu: game over?<\/p>\n

———–<\/p>\n

Wi\u0119c tak Ona teraz wygl\u0105da… Siad\u0142a na skrzynce z butami, schowa\u0142a si\u0119 za po\u0142\u0119 mojej kurtki. S\u0142ysz\u0119 Jej bezg\u0142o\u015bny chichot.<\/p>\n

\u2013 Znowu ci si\u0119 plan nie powi\u00f3d\u0142? \u2013 z ironi\u0105, sam przed zasmuconym sob\u0105, konstatuj\u0119, \u017ce w meczu \u201eja przeciwko mnie\u201d zn\u00f3w wygra\u0142em\u2026<\/p>\n

Gasz\u0119 \u015bwiat\u0142o\u2026<\/p>\n

_______<\/p>\n

Ten sen by\u0142 zadziwiaj\u0105cy.<\/p>\n

Kobieta, kt\u00f3rej nie widzia\u0142em od p\u00f3\u0142 wieku\u2026 Le\u017celi\u015bmy obok siebie, ale na jakich\u015b schodach, kt\u00f3re nie mia\u0142y ko\u0144ca ani pocz\u0105tku. Le\u017celi\u015bmy w rejtanowskim nie\u0142adzie, pogubieni, jak aktor, kt\u00f3ry w tysi\u0119cznym spektaklu pomin\u0105\u0142 kluczow\u0105 sekwencj\u0119. Nie wie, co robi\u0107. Wr\u00f3ci\u0107, zagra\u0107 jeszcze raz?<\/p>\n

\u2013 A czy ty\u2026 – odezwa\u0142a si\u0119, jakby od niechcenia.<\/p>\n

W tym momencie kto\u015b wszed\u0142 na te schody. Wymienili\u015bmy pozdrowienia, jakie\u015b zdawkowe s\u0142owa. Ten kto\u015b wyszed\u0142. Gdy si\u0119 za nim drzwi zamkn\u0119\u0142y, u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce to by\u0142a przyjaci\u00f3\u0142ka kobiety le\u017c\u0105cej obok mnie, na schodach, H. Obie by\u0142y swoimi przeciwno\u015bciami. Jak si\u0119 pok\u0142\u00f3ci\u0142em z pierwsz\u0105, wzdycha\u0142em do drugiej. Potem nast\u0119powa\u0142a zmiana, a\u017c si\u0119 wreszcie o\u017ceni\u0142em. Z trzeci\u0105. Zupe\u0142nie niepotrzebnie.<\/p>\n

\u2013 A czy ty\u2026<\/p>\n

Sytuacja powtarza\u0142a si\u0119 ju\u017c pi\u0105ty, mo\u017ce sz\u00f3sty raz. Ruchliwe by\u0142y te schody. Wszystkich te kobiety zna\u0142em, ale ich imion ju\u017c nie pami\u0119ta\u0142em. One by\u0142y mi\u0142e, niekt\u00f3re nawet uprzejme. Ta wysoka blondynka chcia\u0142a mi nawet poda\u0107 r\u0119k\u0119, ale jako\u015b tak si\u0119 niezr\u0119cznie zrobi\u0142o. Przecie\u017c wtedy, nie tak si\u0119 rozstali\u015bmy…<\/p>\n

Nie wiem, jakie H. chcia\u0142a mi zada\u0107 pytanie. Pewnie wa\u017cne. Ona sama \u2013 teraz to ju\u017c wiem \u2013 by\u0142a emanacj\u0105 mojego niepokoju. Gorzej: konstrukcja pytania zdradza\u0142a, \u017ce w jego wyniku musia\u0142bym zaj\u0105\u0107 jakie\u015b stanowisko, podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, opowiedzie\u0107 si\u0119 po kt\u00f3rej\u015b ze stron.<\/p>\n

Zarz\u0105dzi\u0142em inwentaryzacj\u0119 my\u015bli. Kiedy nacisn\u0105\u0142em klamk\u0119 drzwi prowadz\u0105cych do magazynu strach\u00f3w, te j\u0119kn\u0119\u0142y ostrzegawczo. Tytanicznym wysi\u0142kiem uda\u0142o mi si\u0119 drzwi domkn\u0105\u0107 z powrotem. Ich m\u0142odopolskie p\u0142yciny (takie same, kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 mi ukradziono, ale kilka osta\u0142o si\u0119 i wisz\u0105 w pokoju obok) wybrzuszy\u0142y si\u0119, ukazuj\u0105c drobne p\u0119kni\u0119cia, mikroszczeliny, wr\u0119cz w\u0142\u00f3kna parciej\u0105cego pancerza, kt\u00f3ry chroni\u0142 mnie przede mn\u0105 samym.<\/p>\n

Gdybym o tym wszystkim wiedzia\u0142 wcze\u015bniej, opancerza\u0142bym si\u0119 z wi\u0119ksz\u0105 rozwag\u0105 dobieraj\u0105c bardziej szlachetne materia\u0142y.<\/p>\n

—-<\/p>\n

To jej pytanie…<\/p>\n

Spogl\u0105dam na lew\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 biurka. Wczoraj sam zapisa\u0142em r\u00f3\u017cnych ze trzydzie\u015bci. A musz\u0119 je notowa\u0107 szybko, bo pytania znikaj\u0105. Gin\u0105 pod naporem odpowiedzi, k\u0142amstw, dywagacji, rozwa\u017ca\u0144, kt\u00f3re same swoim si\u0119 pojawieniem wywo\u0142a\u0142y. Wcze\u015bniej o tym nie wiedzia\u0142em, \u017ce pytanie i odpowied\u017a to wykluczaj\u0105ce si\u0119 elementy<\/strong>. A najgorsze s\u0105 te najprostsze pytania. One kreuj\u0105 meandruj\u0105c\u0105 speleologi\u0119 intelektualn\u0105.<\/p>\n

\n

Nic nas nie potrafi rozbi\u0107 w py\u0142, jak proste pytanie.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W szufladzie mam tych kartek ca\u0142e w\u0119\u017cowisko\u2026 Niekt\u00f3re zapiski odczytuj\u0119 z trudem. O, tu musia\u0142em mocno przyciska\u0107 kulk\u0119 wk\u0142adu wypisanego d\u0142ugopisu, aby na kartce zostawi\u0107 \u015blad pytania.<\/p>\n

—–<\/p>\n

Zamiast pacierza \u2013 wczoraj ten fragment z Gajcego (\u201eWczorajszemu\u201d):<\/p>\n

Ufa\u0142e\u015b: na niebo jak na strun\u0119 mi\u0119kko z\u0142o\u017cysz d\u0142o\u0144,
muzyk\u0119 podasz ustom, utoczysz dotkni\u0119ciem,
\u0142ukiem wiersza wysokie ksi\u0119\u017cycowe t\u0142o
wprowadzisz w bezmiar dolin \u2013
Modlitw\u0119 nocnych cieni rozwiesisz jak wi\u0119cierz
na s\u0142odkich oczach dziewann i szumach topolich.<\/div>\n

Wi\u0119cierz\u2026 Kto nigdy w \u017cyciu nie u\u017cy\u0142 tego okre\u015blenia?<\/p>\n

A topole\u2026 to drzewa mojego dzieci\u0144stwa. Jak w Toskanii \u2013 cyprysy, tak dla mnie tutaj \u2013 topole. Jedyne drzewa, kt\u00f3re w \u017cyciu\u2026 \u015bci\u0105\u0142em. Do korzeni. Ale tylko raz. Je\u015bli si\u0119 podnios\u0142y \u2013 pozwala\u0142em im mnie zadziwia\u0107 si\u0142\u0105 nienawi\u015bci, jak\u0105 we mnie wobec siebie wywo\u0142ywa\u0142y. Najgorsze, \u017ce nie wiem \u2013 dlaczego? Bo pyli\u0142y? Rozpada\u0142y si\u0119 na szczapy?\u00a0 Ros\u0142y byle gdzie i nigdy nie pasowa\u0142y do krajobrazu? Zamiast tabliczki na drzwiach z nazwiskiem lokatora powinienem przybi\u0107 szyld: Archiwum w\u0105tpliwo\u015bci. <\/strong><\/p>\n

———-<\/p>\n

\u2013 A czy ty\u2026<\/p>\n

Mam wra\u017cenie, \u017ce to jest jaka\u015b zdradziecka prowokacja. Godna Ryszarda III.<\/p>\n

Nie wiedzia\u0142em, \u017ce m\u0142ody Ian McKellen zagra\u0142 t\u0119 rol\u0119 w filmie science fiction, kt\u00f3rego by\u0142 wsp\u00f3\u0142scenarzyst\u0105. Operetkowe, faszyzuj\u0105ce kr\u00f3lestwo, zblazowani dworzanie, kr\u00f3l (nie jak Bi\u0144czycki na wie\u015b\u0107 przekazan\u0105 mu przez Seweryna \u2013 genialna rola) z brytyjskim spokojem poch\u0142ania swoj\u0105 whisky. Wyrok \u015bmierci na brata? C\u00f3\u017c! W\u0142adzy, w imi\u0119 jej godno\u015bci, si\u0119 nie odmawia.<\/p>\n

Zadziwiaj\u0105ce\u2026 McKellen podobny do prezydenta, kt\u00f3ry o drugim \u0142otrze powiedzia\u0142 dzi\u015b: zabija za du\u017co ludzi\u2026<\/p>\n

Por\u00f3wnuj\u0119 nagrania, przewijam sceny.<\/p>\n

<\/p>\n

Kr\u00f3l Edward:<\/p>\n

\u201eKlarens nie \u017cyje? Przecie\u017c rozkaz by\u0142 cofni\u0119ty.\u201d<\/p>\n

Na co Gloster (Ryszard) \u2013 czyli Seweryn w tym spektaklu \u2013 odpowiada (w przek\u0142adzie Paszkowskiego):<\/p>\n

\u201eTak, panie, ale biedak ju\u017c by\u0142 nie \u017cy\u0142<\/strong>
Wskutek pierwszego waszego rozkazu:
Rozkaz ten poni\u00f3s\u0142 skrzydlaty Merkury,
Kiedy tymczasem z jego odwo\u0142aniem
Wys\u0142any zosta\u0142 jaki\u015b niedo\u0142\u0119ga,
Kt\u00f3ry w czas przyby\u0142 na pogrzeb.\u201d<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n

Szybkie wyroki, trafne wyroki\u2026 Nawet je\u015bli \u015bmiertelnie b\u0142\u0119dne.
Najgorsz\u0105 decyzj\u0105 jest brak decyzji. To najwi\u0119ksze zagro\u017cenie fundamentu w\u0142adzy.
A je\u015bli przy podejmowaniu decyzji jest okazja napi\u0107 si\u0119 whisky\u2026 Dopiero teraz zrozumia\u0142em: ten alkohol winno si\u0119 chyba tak w\u0142a\u015bnie pi\u0107 \u2013 jeden \u0142yk, jak szybka decyzja. Celny cios…
Musz\u0119 spr\u00f3bowa\u0107\u2026<\/p>\n

———–<\/p>\n

\u2013 A czy ty\u2026<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie, prowokacja! Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce Szekspir rzeczywi\u015bcie m\u00f3g\u0142by by\u0107 jedynym geniuszem po\u015br\u00f3d nas, gdyby nie uleg\u0142 prowokacji. Gdyby w swoich sztukach nie dawa\u0142 odpowiedzi, gdyby na zadawane sobie pytania nie rozpisywa\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144. G\u0142\u00f3wnie w naszych g\u0142owach.
Oczywi\u015bcie m\u00f3g\u0142by wybiera\u0107 wersje alternatywne. Jak ci wszyscy, kt\u00f3rzy po cichu marz\u0105 o innej \u201eMadame Butterfly\u201d \u2013 takiej, w kt\u00f3rej Cio-Cio-san nie umiera, tylko wiedzie bajkowe \u017cycie u boku porucznika Pinkertona. Wariant tch\u00f3rzliwy, nieprawdziwy, kompromisowy. Taki jak nasze ulubione sposoby ucieczki spod parali\u017cuj\u0105cego wzroku kobry zadaj\u0105cej pytanie:<\/p>\n

\u2013 A czy ty\u2026<\/p>\n

A ja? Czy naprawd\u0119 opar\u0142em si\u0119 prowokacji?<\/strong>
Czy szafowa\u0142em wyrokami tylko po to, by nie mno\u017cy\u0107 pyta\u0144?<\/strong>
Szekspirze, powiedz \u2013 dobrze post\u0105pi\u0142em?
(Milczy. Jak wszyscy.)<\/strong>
\nA krew, kt\u00f3ra si\u0119 tu, wok\u00f3\u0142 nas, rozla\u0142a \u2013 t\u0119 zmyjemy za chwil\u0119.<\/strong>
Hej, dalej\u017ce, s\u0142u\u017cba! Nie\u015bcie dzbany! Wod\u0119! Zanim kto\u015b zapyta\u2026<\/strong>
Pyta\u0107 nie b\u0119d\u0105. Milczenie jest najdok\u0142adniejsz\u0105 z odpowiedzi.<\/strong><\/p>\n

\u2013 A czy ty\u2026<\/p>\n

Spogl\u0105dam na le\u017c\u0105c\u0105 obok, na schodach, H. Wpatrzona w sufit, nerwowo zamykaj\u0105ca powieki. Z k\u0105cika lewego oka sp\u0142yn\u0119\u0142a \u0142za. Oddycha g\u0142\u0119boko, na granicy\u2026 znikni\u0119cia. K\u0105ciki jej ust zaczynaj\u0105 dr\u017ce\u0107, warga nap\u0142ywa krwi\u0105, a palce obu d\u0142oni, splecione na piersiach, bielej\u0105 z wysi\u0142ku, kt\u00f3ry z trudem pokonuje te kleszcze, jakimi siebie sam\u0105 domyka. Jak ten sezam pe\u0142en pyta\u0144, z kt\u00f3rych \u2013 to ju\u017c wiem \u2013 ka\u017cde zaczyna si\u0119 tak samo\u2026<\/p>\n

\u2013 A czy ty\u2026<\/p>\n

Kochamy si\u0119, nie bacz\u0105c na co chwil\u0119 wchodz\u0105ce tu postaci, kt\u00f3re z u\u015bmiechem lekkiego zmieszania spogl\u0105daj\u0105 na nas, le\u017c\u0105cych na schodach\u2026 Wyczuwam jakby powtarzaj\u0105cy si\u0119 refren, natr\u0119ctwo, przeszkod\u0119 prosz\u0105c\u0105 o jej usuni\u0119cie…<\/p>\n

———–<\/p>\n

Zn\u00f3w Gajcy:<\/p>\n

Ufa\u0142e\u015b: trzepot ptak\u00f3w rozsiejesz ziarnisty,
rozleg\u0142\u0105 piersi\u0105 ujmujesz horyzonty, w kt\u00f3rych \u015bwiat
p\u0142ywa ma\u0142y jak z dzieci\u0144stwa okr\u0119cik.<\/div>\n

On pisa\u0142 ten wiersz w Warszawie, ale na linii czasu \u2013 kr\u00f3tko po Dunkierce, tej samej, o kt\u00f3rej Orwell pisze, \u017ce od niej zacz\u0119\u0142a si\u0119 angielska rewolucja. \u017be te\u017c wcze\u015bniej na t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 nie trafi\u0142em\u2026 Przecie\u017c znam tamte wojenne historie. Rozmawia\u0142em z lud\u017ami, kt\u00f3rzy prze\u017cyli piek\u0142o ewakuacji. Mam do dzi\u015b ta\u015bmy z ich relacjami.<\/p>\n

Wtedy, gdy z tymi \u017co\u0142nierzami rozmawia\u0142em, wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce to postaci, ale nie ci sami, co przed ucieczk\u0105 \u2013 ludzie. Ewakuacja 338 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy na wysp\u0119 przed rozszala\u0142ym hitlerowskim terrorem okaza\u0142a si\u0119 pozornie nowym narodzeniem: duszy niepasuj\u0105cej do ocala\u0142ego cia\u0142a. Ich dusze umar\u0142y? Cia\u0142a prze\u017cy\u0142y. Psychika nie ma zdolno\u015bci do pe\u0142nej rekonstrukcji. Takie s\u0105 rozmiary \u2013 z pozoru tylko prostych \u2013 decyzji. Ale skutki zawsze o\u015bwietlaj\u0105 decyzje. Nawet te, kt\u00f3re, ratuj\u0105c \u017cycie, z ofiar buduj\u0105 drog\u0119 ocalenia.
Czy powiedzia\u0142em co\u015b niestosownego? Wyrazi\u0142em si\u0119 nazbyt kategorycznie? \u017be niby nie wypada tak ostro?<\/strong><\/p>\n

A ilu pad\u0142o? To pytanie nie ma ju\u017c \u017cadnego znaczenia?<\/p>\n

————<\/p>\n

Ale tamta opowie\u015b\u0107 jest ju\u017c zako\u0144czona. Wszystkie minione historie opar\u0142y si\u0119 o milczenie, nawet je\u015bli ten i \u00f3w pr\u00f3buje opowie\u015b\u0107 o faktach reinterpretowa\u0107. Z faktami si\u0119 nie dyskutuje. Z ich skutkami \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci. Fakt zamienia pytanie w ostateczn\u0105 odpowied\u017a.<\/p>\n

Ich miejsce wype\u0142ni\u0142y nowe kwestie. Bo \u2013 tak ju\u017c jeste\u015bmy skonstruowani \u2013 stan magazynu w\u0105tpliwo\u015bci i pyta\u0144 zawsze musi by\u0107 wype\u0142niony po brzegi. Nimi \u017cywi\u0105 si\u0119\u2026 szekspirzy. Mechanicy tego \u015bwiata.<\/p>\n

Ale\u2026 dlaczego? Dlaczego ten pancerz w\u0105tpliwo\u015bci i niesformu\u0142owanych pyta\u0144 to jaka\u015b cholerna, zatwardzia\u0142a przegroda. Mur. Bariera.
A co jest za ni\u0105?<\/p>\n

No przecie\u017c nie Shangri-La!<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

04.01.2026 Z P\u00f3\u0142noc\u0105 targuj\u0119 si\u0119 o ka\u017cd\u0105 dodatkow\u0105 minut\u0119. Tam nie doczyta\u0142em, tu nie dopisa\u0142em, a jeszcze obiecywa\u0142em sobie wczoraj, \u017ce znajd\u0119 pi\u0119\u0107 minut, aby obejrze\u0107 fragment rekomendowanego filmu. Nie podoba mi si\u0119. Ale powinienem\u2026 W tym momencie Ona wchodzi bezceremonialnie, jak ka\u017cda pijana sob\u0105 kobieta. I zaczyna – jak zegar – wybija\u0107 kolejne \u201esetki\u201d. […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":36805,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421,84],"tags":[297,422],"class_list":["post-36799","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porannik-polnocny","category-wpis","tag-sen","tag-szekspir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36799"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36799\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36808,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36799\/revisions\/36808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}