\u2013 Wi\u0119c\u2026 Pani Profesor by\u0142a zafascynowana poezj\u0105 Apollinaire\u2019a<\/p>\n Przed ni\u0105 mieli\u015bmy tylko powierzchnie ziemi i m\u00f3rz\u2026<\/strong><\/span><\/p>\n To wolna parafraza, je\u015bli dobrze pamietam, z cyklu wierszy: Poems of Peace and War (1913\u20131916)<\/em><\/p>\n By\u0142 tam fragment, w kt\u00f3rym poeta opisywa\u0142 odblask s\u0142o\u0144ca na zamku karabinu. \u015awiat\u0142o, promie\u0144, blask… Panowie to widz\u0105?<\/p>\n Szczeg\u00f3lnego rodzaju lekcje j\u0119zyka polskiego, lekcje przysposobienia wojennego.<\/div>\n Pani profesor Helena Micha\u0142owska r\u00f3wnie gwa\u0142townie reagowa\u0142a, gdy kt\u00f3ry\u015b z nas u\u017cy\u0142 sformu\u0142owania wydaje mi si\u0119, \u017ce\u2026<\/em>. My, ch\u0142opcy tamtego pokolenia, po\u015br\u00f3d wszechobecnych wtedy gruz\u00f3w, bawili\u015bmy si\u0119 przecie\u017c w zabijanie Niemc\u00f3w, byli\u015bmy w jaki\u015b nask\u00f3rkowy spos\u00f3b wra\u017cliwi na wszystko, co by\u0142o i mog\u0142o by\u0107 zwi\u0105zane z przemoc\u0105, okrucie\u0144stwem, z obowi\u0105zkiem, patriotyzmem, z mundurem, rytua\u0142em\u2026<\/p>\n My. A pokolenia p\u00f3\u017aniejsze, obecne\u2026<\/p>\n Pami\u0119tam oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy wracali z misji w Iraku, ze Wzg\u00f3rz Golan, z Egiptu. Pami\u0119tam, jak zabiegali o przydzia\u0142. Pami\u0119tam te uroczyste po\u017cegnania i powitania uczestnik\u00f3w kolejnych misji.<\/p>\n – Ech\u2026 Pojecha\u0142oby si\u0119 na tak\u0105 wojn\u0119\u2026 – marzy\u0142 ten czy \u00f3w.<\/p>\n Do mikrofonu, przed kamer\u0105 pada\u0142y okr\u0105g\u0142e s\u0142owa o \u017co\u0142nierskim obowi\u0105zku, o s\u0142u\u017cbie, o solidarno\u015bci i pokoju, kt\u00f3rego strzec trzeba za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/p>\n Okaza\u0142o si\u0119, niebawem, \u017ce ceny na misjach by\u0142y r\u00f3\u017cne\u2026 Od zawsze.<\/p>\n Ot, taka Mutter Courage najlepszym tego przyk\u0142adem.<\/p>\n Anna Fierling, zwana Matk\u0105 Courage<\/strong> to w\u0119drowna handlarka, ci\u0105gn\u0119\u0142a sw\u00f3j w\u00f3z z towarami za \u017co\u0142nierzami<\/strong>. Jej \u017cycie i dzia\u0142ania by\u0142y silnie zwi\u0105zane z rynkow\u0105 <\/strong>kalkulacj\u0105<\/strong>: sprzedawa\u0142a \u017cywno\u015b\u0107, odzie\u017c, wyposa\u017cenie \u017co\u0142nierzom, coraz pod\u0105\u017caj\u0105c za frontem. Jej zysk zale\u017ca\u0142 od tego, jak daleko mog\u0142a pod\u0105\u017ca\u0107 za armi\u0105. Wojna by\u0142a dla niej szans\u0105 zarobku i przetrwania<\/strong>.<\/p>\n W tym sensie wojna to permanentna okazja rynkowa<\/strong> \u2014 ca\u0142y dramat pokazuje, \u017ce wojna mo\u017ce funkcjonowa\u0107 jako system ekonomiczny<\/strong>, w kt\u00f3rym jednostki staraj\u0105 si\u0119 przetrwa\u0107 przez handel.<\/p>\n \u2013 O, a to dla naszej Kasiuni, jak b\u0119dzie \u015blubowa\u0142a\u2026 Perlisty \u015bmiech, \u0142yk pliski z kieliszka umazanego czerwon\u0105 szmink\u0105 i b\u0142ysk radarowego oka na opuszczone g\u0119by s\u0142uchaczy. Polska matka Courage\u2026Czy r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od bohaterki Brechta, tej z okresu wojny trzydziestoletniej (1618\u20131648)?<\/p>\n Wojna. Czy mo\u017ce jednak Ekonomia. Co gro\u017aniejsze?<\/p>\n Chyba dwa lata temu redakcja odrzuci\u0142a m\u00f3j tekst zako\u0144czony s\u0142owami: b\u0119dzie wojna. <\/em>W r\u0119kopisie doda\u0142em zdanie:<\/em> Ona ju\u017c tu jest.<\/em> Ale w egzemplarzu redakcyjnym \u2013 skre\u015bli\u0142em te s\u0142owa.<\/em> Ju\u017c od ponad roku w tej gazecie nie natrafi\u0142em na kwesti\u0119 ukrai\u0144sk\u0105. Przepraszam, mo\u017ce raz \u2013 chodzi\u0142o o tego dywersanta, kt\u00f3ry rzekomo wysadzi\u0142 ruroci\u0105g, i o dw\u00f3ch pijanych Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali pobici przez wsp\u00f3\u0142biesiadnik\u00f3w\u2026<\/p>\n Wojny w gazetach nie ma. Bo nie ma dziennikarzy. Ludzi, kt\u00f3rych zadaniem jest obna\u017ca\u0107, pozakazywa\u0107 to, co \u015bwiat chce utrzymywa\u0107 w ukryciu. Ale takim jawnym, \u015bwiadomy, cho\u0107 nie u\u015bwiadamianym. Wypartym. Potwierdzam. Patrz\u0119 wok\u00f3\u0142, wertuj\u0119 gazety. Telewizji ju\u017c od lat nie ogl\u0105dam. Nigdzie nie ma wojny. S\u0105 incydenty. Nawet gin\u0105 ludzie. P\u0142on\u0105 domy. Ale wojny nie ma. Bo nikt nie wie ju\u017c co s\u0142owo: wojna \u2013 znaczy!<\/p>\n Wi\u0119c dlaczego budz\u0119 si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej z wyra\u017anym zapachem dym\u00f3w znad Birkenau? Dzi\u015b, na przyk\u0142ad \u2013 o drugiej w nocy. Zerwa\u0142em si\u0119 na r\u00f3wne nogi. Po chwili, uspokoiwszy oddech, usiad\u0142em w ciemnym pokoju na fotelu, kt\u00f3ry od trzech albo pi\u0119ciu lat zamierzam sklei\u0107. Nawet klej kupi\u0142em.<\/p>\n Wtedy, z drugiego ko\u0144ca domu, dobieg\u0142a moich zmys\u0142\u00f3w wibracja\u2026 Oczywi\u015bcie, odruchowo poszed\u0142em do kuchni. Ju\u017c w korytarzu wibracja zamieni\u0142a si\u0119 w d\u017awi\u0119k. Czujka wody\u2026 Wczoraj wymienia\u0142em filtry. I pociek\u0142o. Na szcz\u0119\u015bcie \u2013 ostrze\u017cenie dotar\u0142o w por\u0119. Wojna za\u017cegnana.<\/p>\n O \u015bnie nie by\u0142o ju\u017c mowy.<\/p>\n Na wyprzeda\u017cy w sklepie spo\u017cywczym kupi\u0142em George\u2019a Orwella \u2013 Moja wojna<\/em>. Nigdy wcze\u015bniej o takiej porze nie czyta\u0142em \u017cadnej ksi\u0105\u017cki-pami\u0119tnika wojennego. Zrazu – podkre\u015bli\u0142em jedno zdanie, po chwili kolejne, wreszcie zaczyna\u0142em zaznacza\u0107 ca\u0142e akapity. To, co czytam \u2013 to stan ducha i \u015bwiata z roku 1940? To ja \u017cyj\u0119 w roku 1940? Dzi\u015b nie jest pierwszy stycznia 2026 roku?<\/p>\n Pami\u0119tam rozmow\u0119 z ojcem. – <\/em>Ale oni, obok\u2026 Zgasi\u0142em lampk\u0119, pod policzkiem poczu\u0142em ob\u015blizg\u0142\u0105, mokr\u0105 glin\u0119 okopu. Wolno prostowa\u0142em cia\u0142o. Z pewnym skr\u0119powaniem si\u0119gn\u0105\u0142em po po\u0142\u0119 ko\u0142dry. Zrazu niepewnie, ale przykry\u0142em si\u0119. Lekko dr\u017c\u0105c\u0105 d\u0142oni\u0105 przetar\u0142em twarz\u2026 Nie zmaza\u0142em jej. By\u0142a wyra\u017ana, szorstka porannym zarostem. Przez szpar\u0119 w okiennej zas\u0142onie wskoczy\u0142 do sypialni promie\u0144 ulicznej lampy. Sz\u00f3sta rano. Uliczne o\u015bwietlenie jest w\u0142\u0105czane z atomow\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105, tak jak gasz\u0105 je o 23.00.<\/p>\n Usn\u0105\u0142em szybko.<\/p>\n Jak to na wojnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Porannik p\u00f3\u0142nocny \u2013 p\u00f3\u0142nocny poranek<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":36645,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[421,85],"tags":[420,354],"class_list":["post-36643","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porannik-polnocny","category-post","tag-ojciec","tag-wojna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36643"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36814,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36643\/revisions\/36814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Wzrok naszej polonistki zamienia\u0142 si\u0119 w tym momencie w bro\u0144 laserow\u0105. Dematerializowa\u0142 ucznia, kt\u00f3ry odpowied\u017a na pytanie tak w\u0142a\u015bnie rozpoczyna\u0142. Byli\u015bmy (\u2013 panowie rozumiej\u0105\u2026) uczniowie Technikum Mechaniczno-Energetycznego przy Racibora w Szczecinie, zafascynowani nowinkami technicznymi i konkursem M\u0142odzi Mi\u0142o\u015bnicy Melpomeny<\/em>. Mieli\u015bmy i musieli\u015bmy by\u0107 „bezb\u0142\u0119dni”. Jak \u017co\u0142nierze.<\/p>\n\n
Na kiksy w rodzaju \u201ez du\u017cej litery\u201d<\/em> \u2013 nie zwraca\u0142a uwagi. Unosi\u0142a jedynie praw\u0105 r\u0119k\u0119 do g\u00f3ry, d\u0142o\u0144 obraca\u0142a o sto osiemdziesi\u0105t stopni, prezentuj\u0105c symbolicznie ogrom naszej niekompetencji. Wolno sz\u0142a w stron\u0119 tablicy, z lew\u0105 r\u0119k\u0105 za\u0142o\u017con\u0105 z ty\u0142u i wzrokiem wpatrzonym w pod\u0142og\u0119. D\u0142o\u0144 wolno opada\u0142a w d\u00f3\u0142, w takim tempie, w jakim ucze\u0144 siada\u0142 niepysznie w swojej \u0142awce. Poprawia\u0142a nas tylko jeden raz:
\u2013 Du\u017c\u0105 liter\u0105, panowie rozumiej\u0105?<\/em>
Drugi raz b\u0142\u0119d\u00f3w nie pope\u0142niali\u015bmy. Dlaczego? Nie wiem. Ale podejrzewam, \u017ce dzia\u0142a\u0142 tu instynkt samozachowawczy. Reakcja pani Profesor na recydyw\u0119 mog\u0142aby by\u0107 por\u00f3wnywalna z atakiem napalmowym. Wiedzieli\u015bmy, \u017ce to bro\u0144 straszna. Ale film Coppoli pokaza\u0142 i naznaczy\u0142 nas wszystkich traum\u0105 napalmu dopiero w 1979 roku, w filmie Apocalypse Now<\/em>.<\/p>\n
Pani pu\u0142kownikowa wyj\u0119\u0142a ze szkatu\u0142y z\u0142oty naszyjnik. P\u00f3\u017aniej bransolety, per\u0142y, sama na palcu nosi\u0142a<\/em> pi\u0119kny brylant. To za t\u0119 roz\u0142\u0105k\u0119 i t\u0119sknot\u0119 go dosta\u0142a.
\n\u2013 A, takie tam, drobiazgi m\u00f3j Rysio przywi\u00f3z\u0142. Na pami\u0105tk\u0119. Ale genera\u0142owa W., ta dopiero ma. Tych pami\u0105tek<\/em>\u2026 Jak Rysio zostanie genera\u0142em to i ja b\u0119d\u0119 dro\u017cej t\u0119skni\u0142a.<\/p>\n
\n\u2013 Zwariowa\u0142e\u015b? \u2013 patrzyli\u015bmy sobie w oczy, cho\u0107 rozmowa odbywa\u0142a si\u0119 telefonicznie.
\n\u2013 Nie ja, ty.<\/p>\n
\u2013 A spanie?
\u2013 By\u0142em tak zm\u0119czony, \u017ce k\u0142ad\u0142em si\u0119 tam, gdzie upad\u0142em. Niekiedy rano okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce spad\u0142 \u015bnieg, albo towarzysz obok mnie zmar\u0142 w nocy. Meldowa\u0142o si\u0119 dow\u00f3dcy albo, je\u015bli obok by\u0142 kto \u017cywy – chwyta\u0142o si\u0119 szcz\u0119\u015bliwca<\/em> za przemoczony szynel i nios\u0142o w miejsce wydzielone dla trup\u00f3w. Byli tacy, kt\u00f3rzy nie budzili si\u0119 ju\u017c od kilku dni. To znaczy \u2013 umarli\u2026 Nie by\u0142o czasu, aby si\u0119 nimi zajmowa\u0107. My\u015bli by\u0142y ukierunkowane na inne rzeczy\u2026
\u2013 Jakie?
\u2013 Co<\/em> w<\/em> d<\/em>omu? Jak dzieci? Mia\u0142e\u015b zdj\u0119cie albo list, kt\u00f3ry si\u0119 czyta\u0142o ju\u017c ze sto razy.<\/em><\/p>\n
\u2013 Im nic ju\u017c nie pomog\u0142o. A ty musia\u0142e\u015b szuka\u0107 w g\u0142owie \u015bcian, o kt\u00f3re si\u0119 oprzesz, za kt\u00f3rymi si\u0119 skryjesz. Tak\u0105 \u015bciana by\u0142o wspomnienie Matki\u2026 gospodarstwo\u2026 dziewczyna\u2026
\u2013 Armaty?
\u2013 Bomby, mo\u017adzierze. Orkiestra gra\u0142a nieprzerwanie. Ale organizm chcia\u0142 spa\u0107. Nie pami\u0119tam, aby kiedykolwiek obudzi\u0142o mnie strzelanie czy wybuchy. Skowronek te\u017c nikogo nie budzi. Usypia. Wojna taka w\u0142a\u015bnie by\u0142a\u2026<\/p>\n