{"id":3068,"date":"2020-01-09T23:17:32","date_gmt":"2020-01-09T22:17:32","guid":{"rendered":"http:\/\/koszur.net\/?p=3068"},"modified":"2020-02-15T16:25:05","modified_gmt":"2020-02-15T15:25:05","slug":"zygmunt-fijas-o-ksiazkach-rybach-i-barylce-rumu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2020\/01\/09\/zygmunt-fijas-o-ksiazkach-rybach-i-barylce-rumu\/","title":{"rendered":"Zygmunt Fijas – O ksi\u0105\u017ckach, rybach i bary\u0142ce rumu…"},"content":{"rendered":"\n

Zygmunt Fijas<\/a> – O ksi\u0105\u017ckach, rybach i bary\u0142ce rumu\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z cyklu: Wiatr od morza Nr. 5, 29.8.1946<\/p>\n\n\n\n

Jestem w niema\u0142ym k\u0142opocie. Zosta\u0142em\nzaproszony do napisania felietonu o morzu, na kt\u00f3rym nie by\u0142em, po kt\u00f3rym nie\np\u0142ywa\u0142em i kt\u00f3rego pejza\u017ce znam tylko za po\u015brednictwem Jaxy.<\/p>\n\n\n\n

Kilkana\u015bcie lat temu przeczyta\u0142em\npewien romans morski i postanowi\u0142em porzuci\u0107 l\u0105d. P\u00f3\u017aniej, poniewa\u017c rodzice\nzabronili mi oddawa\u0107 si\u0119 lekturze tego rodzaju, jakoby ze wzgl\u0119du na m\u00f3j\nm\u0142odociany temperament, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by mnie pchn\u0105\u0107 na fa\u0142szywe tory, musia\u0142em\nromanse morskie zarzuci\u0107. Lecz pewnego dnia za cztery Hondurasy jedn\u0105 Gujan\u0119,\nwypo\u017cyczy\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra po przej\u015bciu przez cenzur\u0119 domow\u0105 okaza\u0142a si\u0119 nie \u201ePojat\u0105,\nc\u00f3rk\u0105 Lizdejki\u201d, jak oszuka\u0144czo wskazywa\u0142 tytu\u0142, lecz emocjonuj\u0105cym romansem\nmorskim z \u017cycia korsarzy. Ksi\u0105\u017ck\u0119 t\u0119 przeczyta\u0142em jednym tchem.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tam jak dzi\u015b bohatera tego utworu.\nBy\u0142 to bardzo pi\u0119kny m\u0119\u017cczyzna z czarn\u0105 jak smo\u0142a brod\u0105 i oczyma p\u0142on\u0105cymi jak\ndwa w\u0119gle. Czai\u0142 si\u0119 na niego z siekier\u0105 jaki\u015b drab z w\u0105sikiem kszta\u0142tu dw\u00f3ch\nszczoteczek do z\u0119b\u00f3w, lecz po samej minie owego zbira wida\u0107 by\u0142o, \u017ce taki\nn\u0119dzny szczur l\u0105dowy absolutnie zwyci\u0119\u017cy\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

I oczywi\u015bcie, nie zwyci\u0119\u017cy\u0142. Zosta\u0142\nzjedzony na tratwie ko\u0142o wyspy Galapagos, czerwony za\u015b korsarz, kt\u00f3ry jak si\u0119\nokaza\u0142o, by\u0142 nie\u015blubnym synem Sk\u00f3rzanego Garnuszka, wodza Inczu-Czeczuan\u00f3w, pokona\u0142\ncz\u0142owieka z w\u0105sem jak dwie szczoteczki do z\u0119b\u00f3w, sam za\u015b uratowa\u0142 si\u0119 wp\u0142aw i\nzgin\u0105\u0142 p\u00f3\u017aniej w walce z handlarzami skalp\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142a to opowie\u015b\u0107 z serii znalezionych w\nzakorkowanej butelce. Autorem jej by\u0142 zapewne jaki\u015b marynarz s\u0142odkowodny albo\njaki\u015b wybrakowany kucharz okr\u0119towy. Opowie\u015b\u0107 zosta\u0142a znaleziona w butelce odkorkowanej,\nale skutek jej by\u0142 piorunuj\u0105cy. Kilkana\u015bcie dziewcz\u0105t, zamierzaj\u0105cych wst\u0105pi\u0107 w\nzwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski z kilkunastu Czerwonymi Korsarzami, otrzyma\u0142o za\npo\u015brednictwem rynien listy zrywaj\u0105ce, kilkunastu za\u015b kandydat\u00f3w na pirat\u00f3w\npostanowi\u0142o po przeczytaniu tej ksi\u0105\u017cki zerwa\u0107 raz na zawsze z cywilizacj\u0105\nzezwalaj\u0105c\u0105 na handel skalpami.<\/p>\n\n\n\n

Potem w czasie palenia ognisk wszyscy\nwodzowie postanowili sp\u0119dzi\u0107 najbli\u017csze wakacje na wodach otwartych. Szereg\nbali, znalezionych w g\u0119stwinie nad rzek\u0105, to pierwszy krok na tej drodze.<\/p>\n\n\n\n

Pewnego dnia jednak ca\u0142y spisek\nodkryto, ca\u0142\u0105 nasz\u0105 podziemn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 marynarsk\u0105 jak najbezwstydniej zdekonspirowano,\ng\u0142\u00f3wny za\u015b herszt tej wyprawy, wzi\u0119ty w krzy\u017cowy ogie\u0144 klaps\u00f3w, pu\u015bci\u0142 farb\u0119.\nOdt\u0105d, za ka\u017cdym razem musieli\u015bmy przynosi\u0107 za\u015bwiadczenia, tycz\u0105ce si\u0119 naszych\nbytno\u015bci w szkole.<\/p>\n\n\n\n

Przyznam si\u0119 szczerze, i\u017c po tej\nwyprawie bardzo mi morze zbrzyd\u0142o. Nie mo\u017cna by\u0142o grywa\u0107 w pi\u0142k\u0119, ani nic.\nWreszcie odwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 zdecydowanie od kunsztu \u017ceglarskiego. Uwag\u0119 moj\u0105 zaj\u0119\u0142o\n\u017cycie murzyn\u00f3w nad jeziorem Czad, kt\u00f3re w ko\u0144cu ust\u0105pi\u0142o miejsca czysto l\u0105dowej\n– kryminalistyce. Ale gdzie\u015b na trzecim planie morze wci\u0105\u017c powiewa\u0142o \u201ebia\u0142ymi\nszyjami \u0142ab\u0119dzi, pruj\u0105cych kryszta\u0142y m\u00f3rz\u201d (a jak\u017ce!), \u0142opota\u0142o bia\u0142\u0105okrzyd\u0142ymi\n\u017caglami \u0142odzi bukowych Jana z Czarnolasu, albo chlupota\u0142o galarami Sebastiana\nKlonowicza.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c postanowi\u0142em wyjecha\u0107 do Gdyni\nstatkiem rzecznym, oczywi\u015bcie dla wi\u0119kszych wra\u017ce\u0144, ju\u017c obiecywa\u0142em sobie\nnagrodzi\u0107 z nawi\u0105zk\u0105 straty, jakie ponios\u0142em na skutek przebywania na suchym\nl\u0105dzie, gdy wybuch\u0142a wojna.<\/p>\n\n\n\n

Od tej chwili m\u00f3j kontakt z morzem\nurywa si\u0119. Jedynym \u0142\u0105cznikiem pomi\u0119dzy mn\u0105 a Ba\u0142tykiem, staje si\u0119 zakupiona w Toruniu\nmuszla z Gdyni. Le\u017ca\u0142a ona na komodzie, pomi\u0119dzy fotografi\u0105 jakiej\u015b chudej jak\n\u015bmier\u0107 postaci w stra\u017cackim he\u0142mie, a obrazkiem przedstawiaj\u0105cym kilka os\u00f3b na\npiasku. G\u0142os tej muszli, szczeg\u00f3lnie w wieczory zimowe, do z\u0142udzenia\nprzypomina\u0142 mi \u017ca\u0142obny poszum jesiennych wiatr\u00f3w. Zawsze zdawa\u0142o mi si\u0119, i\u017c tak\nwinien wygl\u0105da\u0107 \u017ca\u0142osny skwir morskich sosen, kiedy wybrze\u017ce pustoszeje i kiedy\nwichry poczynaj\u0105 sw\u00f3j jesienny koncert.<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z rybami warto wspomnie\u0107\njeszcze tak zwanego jazgarza. Ryba ta pojawia si\u0119 u nas w 1945-ym roku, staj\u0105c\nsi\u0119 powodem wielu przedwczesnych zgon\u00f3w. Przez ca\u0142e drugie p\u00f3\u0142rocze 1945 r.\nudawa\u0142a z powodzeniem sardynk\u0119, po czym wycofa\u0142a si\u0119 poza obr\u0119b sto\u0142\u00f3wek i ju\u017c wi\u0119cej\nnie pojawia\u0142a si\u0119 na naszym l\u0105dzie. Ryb\u0119, znan\u0105 przez Ptolemeusza, jak i\nPliniusza Starszego, opisywan\u0105 w \u201eHistoria naturalis\u201d przez tego ostatniego,\nodnajduj\u0105 uczeni coraz cz\u0119\u015bciej w stanie niestrawionym w zw\u0142okach wiking\u00f3w i\nkto wie, czy nie ona sta\u0142a si\u0119 powodem zgonu naszych pierwszych rodzic\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Mamy to u nas piklingi, uliki, mamy swebrzany i kie\u0142bie. P\u0142ywaj\u0105 z przer\u00f3\u017cnymi fl\u0105drami i u nas przer\u00f3\u017cne byczki w tomacie. Nie mamy jednak tego co wy tam macie, ludzie wybrze\u017ca. Nie mamy morza na lekarstwo. Wiemy, \u017ce to morze u was si\u0119 marnuje, \u017ce po prostu nie wiecie ju\u017c co macie z nim zrobi\u0107. Wiemy, \u017ce wybieraj\u0105c si\u0119 w g\u0142\u0105b sta\u0142ego l\u0105du zmieniacie po trzykro\u0107 swoje odzienie, poniewa\u017c cuchniecie jak kanadyjskie skunksy. Wiemy, \u017ce Zwi\u0105zek Zawodowy Kominiarzy Okr\u0119towych ma wam ufundowa\u0107 nagrod\u0119 morsk\u0105 za chodzenie po l\u0105dzie, od kt\u00f3rego zd\u0105\u017cyli\u015bcie si\u0119 odzwyczai\u0107, wiemy, \u017ce nie ma jeszcze w\u015br\u00f3d was bosmanmata naszej marynistyki Artura Marii Swinarskiego, a jest poeta Morski. \u017be maluj\u0105 was nasi znakomici maryni\u015bci Studnicki i Sza\u0142ecki, \u017ce ryj\u0105 was w glinie znani powszechnie rze\u017abiarze marynistyczni Karny i Wnuk. \u017be opiewaj\u0105 was majtkowie tej miary, co Lau i Barna\u015b. Wiemy, ile kilometr\u00f3w bie\u017c\u0105cej powierzchni morza oddali\u015bcie ju\u017c pod \u017ceglug\u0119. \u017be wszyscy wiecie, gdzie zosta\u0142y wrzucone pier\u015bcionki, kt\u00f3rych dotychczas nurkowie nie mog\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107, wszystko wiemy.<\/p>\n\n\n\n

Jednego tylko nie wiemy: kiedy znios\u0105\nzakaz wywo\u017cenia d\u00f3br poniemieckich w g\u0142\u0105b kraju. Wiemy bowiem, \u017ce ktokolwiek wybiera\nsi\u0119 na sta\u0142y pobyt nad morzem \u2013 kocha je, jest got\u00f3w na dnie jego lec. Ale, na\n25 000 bary\u0142ek irlandzkiego rumu! \u2013 my te\u017c kochamy morze!!! Te\u017c z wami chcemy\nna dnie jego lec. Dajcie\u017c wi\u0119c znak, kiedy b\u0119dzie wolno przewozi\u0107 baga\u017c\npodr\u00f3\u017cny, bo ju\u017c z niecierpliwo\u015bci nie mo\u017cemy \u201ewytrzyma\u0107\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\"Zygmunt<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zygmunt Fijas – O ksi\u0105\u017ckach, rybach i bary\u0142ce rumu\u2026 Z cyklu: Wiatr od morza Nr. 5, 29.8.1946 Jestem w niema\u0142ym k\u0142opocie. Zosta\u0142em zaproszony do napisania felietonu o morzu, na kt\u00f3rym nie by\u0142em, po kt\u00f3rym nie p\u0142ywa\u0142em i kt\u00f3rego pejza\u017ce znam tylko za po\u015brednictwem Jaxy. Kilkana\u015bcie lat temu przeczyta\u0142em pewien romans morski i postanowi\u0142em porzuci\u0107 l\u0105d. […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":3071,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85,110],"tags":[86,89],"class_list":["post-3068","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-post","category-radio-szczecin-poczatki","tag-polskie-radio-szczecin","tag-zygmunt-fijas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3068","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3068"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3068\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3072,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3068\/revisions\/3072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3071"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3068"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3068"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}