{"id":14549,"date":"2024-09-07T19:19:29","date_gmt":"2024-09-07T17:19:29","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=14549"},"modified":"2024-09-07T19:19:29","modified_gmt":"2024-09-07T17:19:29","slug":"szczecin-morska-stolica-marsa-cz-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2024\/09\/07\/szczecin-morska-stolica-marsa-cz-2\/","title":{"rendered":"Szczecin \u2013 morska stolica Marsa cz. 2"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\n
W tytule tych rozwa\u017ca\u0144 nie ma cienia przesady.<\/strong><\/div>\n<\/div>\n
\n
Stettin nigdy nie by\u0142 miastem morskim.<\/span><\/div>\n
Szczecin nigdy nim si\u0119 nie stanie.<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n
\n
Literatura przedmiotu jest sk\u0105pa, by nie powiedzie\u0107 \u2013 \u017cadna. O ile mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o znamionach morsko\u015bci Stettina, to nadu\u017cyciem b\u0119dzie u\u017cywanie tego okre\u015blenia w stosunku do Szczecina.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
STETTIN I SZCZECIN TO BY\u0141Y MIASTA PORTOWE.<\/strong><\/div>\n
<\/div>\n
\n
Nie b\u0119d\u0119 odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do lat Hanzy, bo nie ma takiej potrzeby.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
By\u0142 to zwi\u0105zek kupc\u00f3w i miast handlowych Europy. Z morzem tyle mia\u0142 wsp\u00f3lnego, \u017ce droga wodna by\u0142a powszechnie dost\u0119pna, tania i rzeczywi\u015bcie efektywna. Ale Hanza \u2013 czy wnosi\u0142a elementy morskie w spos\u00f3b naturalny i na trwale do kultury spo\u0142eczno\u015bci miast zwi\u0105zkowych? Owszem, powstawa\u0142y rze\u017aby, nazwy ulic, ornamentyka budynk\u00f3w \u2013 ale czy to s\u0105 komponenty kultury morskiej?<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
W istocie, ukazuj\u0105cy si\u0119 w latach 1946-49 tygodnik \u201eSzczecin\u201d nosi\u0142 podtytu\u0142: \u201eTygodnik miasta morskiego\u201d. Czyli \u2013 jakiego?<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Aby m\u00f3wi\u0107 o morsko\u015bci, nale\u017ca\u0142oby poszuka\u0107 \u015blad\u00f3w i dowod\u00f3w w dorobku kulturowym mieszka\u0144c\u00f3w obu, czyli jednego miasta. <\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
W ich tw\u00f3rczo\u015bci i my\u015bli, w stygmatyzowaniu tego miasta regu\u0142ami \u017cycia z elementem rytua\u0142u morskiego, zwyczaju czy tradycji. Noszenie marynarskiej czapeczki nie jest przejawem kultury morskiej.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Nie mam na my\u015bli rybak\u00f3w, bo ci skupieni byli w licznych wioskach i miejscowo\u015bciach lez\u0105cych nad wodami. Oni tworzyli zupe\u0142nie inn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Po 1945 roku, na mocy uzgodnie\u0144 w Poczdamie, Polska otrzyma\u0142a postulowany przez Narodow\u0105 Demokracj\u0119 pe\u0142ny dost\u0119p do ba\u0142tyckiego brzegu od Gda\u0144ska po Szczecin. To by\u0142 nasz warunek, aby kraj m\u00f3g\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 poziom europejskiego rozwoju po zniszczeniach wojennych.<\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
Te by\u0142y ogromne.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Propagandy\u015bci s\u0142usznie wykorzystali swoisty kult morza zrodzony w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym, jak zauwa\u017ca w swojej znakomitej pracy Jan Musekamp, Mi\u0119dzy Stettinem a Szczecinem. Solidarno\u015b\u0107 skupi\u0142a wok\u00f3\u0142 swoich idei dziesi\u0119\u0107 milion\u00f3w Polak\u00f3w. Liga Morska i Kolonialna \u2013 w 1939 roku liczy\u0142a milion cz\u0142onk\u00f3w.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
Na tym entuzjazmie, na romantyzmie i wizji otwartego morza, statk\u00f3w p\u0142yn\u0105cych w daleki \u015bwiat, \u015bci\u0105gano do zrujnowanego Szczecina wielu ochotnik\u00f3w.<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n
\n
\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
Z uczestnikami spotkania w Ksi\u0105\u017cnicy wspominali\u015bmy ich ojc\u00f3w.<\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
– Tak, oni nic nie umieli. Ale byli zafascynowani.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Przypomnia\u0142em moje reporta\u017ce z pierwszymi pilotami portu szczeci\u0144skiego, z nurkami, kt\u00f3rzy oczyszczali kana\u0142y portowe, z mechanikami, czu\u0142ymowcami. Eh\u2026<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Ci ludzie mieli o wszystkim poj\u0119cie, tylko nie o okr\u0119townictwie, \u017cegludze czy nawigacji.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Nauczyli si\u0119 rzemios\u0142a. Ale arty\u015bci w tych zawodach pojawili si\u0119 o wiele p\u00f3\u017aniej. Na kr\u00f3tko, niestety.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Po tegorocznej wystawie ze zbior\u00f3w szczeci\u0144skich kolekcjoner\u00f3w, po\u015bwi\u0119conej Szczecinowi w przedwojennym malarstwie, zada\u0142em pytanie pani Renacie Zdero, kuratorce ekspozycji.<\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
– Temat morski dominuje w malarstwie stettinskim. A w czy w takim samym stopniu byli sprawami morza zainspirowani malarze powojennego Szczecina?<\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
– To trudne pytanie. Ale, nie. Pawe\u0142 Ba\u0142akirew pr\u00f3bowa\u0142 malowa\u0107 zrujnowany Szczecin. Tak\u017ce jego nadmorskie dzielnice. Ne, malarze gdzie indziej szukali inspiracji i temat\u00f3w.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
A literaci, poeci?<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Tw\u00f3rcy \u201emorsko\u015bci\u201d, a wi\u0119c pierwiastka morskiego w kulturze? M\u00f3wi\u0142o si\u0119: \u201eduszy morskiej\u201d.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
Kto pami\u0119ta, kto czyta\u0142, kto ma szczeci\u0144skie ksi\u0105\u017cki o szczeci\u0144skiej morsko\u015bci, napisane przez szczeci\u0144skich autor\u00f3w? A, s\u0142usznie \u2013 czy takie utwory w og\u00f3le powsta\u0142y?<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Od kilku miesi\u0119cy dokumentuj\u0119 ten temat. Wyniki ankiet s\u0105 druzgoc\u0105ce. Ale te\u017c racj\u0119 mia\u0142a przed laty (nie odwa\u017c\u0119 si\u0119 wymieni\u0107 daty) moja redakcyjna kole\u017canka, red. Halina Lizi\u0144czyk, kt\u00f3ra chyba w Almanachu, redagowanym przez Hann\u0119 Niedba\u0142, a po\u015bwi\u0119conym szczeci\u0144skiemu \u015brodowisku literackiemu napisa\u0142a wprost i jednoznacznie \u2013 tw\u00f3rcy szczeci\u0144scy, maryni\u015bci, spe\u0142niali zadania, jakie przed nimi stawia\u0142y w\u0142adze regionu. By\u0142em cz\u0142onkiem tej marynistycznej organizacji. <\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n
Wyspowiadam si\u0119.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
Nikt nie opublikowa\u0142by ksi\u0105\u017cki krytykuj\u0105cej prac\u0119 na statku rybackim czy ukazuj\u0105cej ciemne strony zawodu marynarskiego. Morze musia\u0142o by\u0107 barwne, poci\u0105gaj\u0105ce, gwarantuj\u0105ce spe\u0142nienie marze\u0144\u2026.<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Pora, aby przyjrze\u0107 si\u0119 krytycznie tamtym (u)tworom literackim, kt\u00f3rych na p\u00f3\u0142kach bibliotek nie u\u015bwiadczysz. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ukaza\u0142a si\u0119 jeden raz. Miejska Biblioteka podj\u0119\u0142a nie tak dawno trud digitalizacji tych ostatnich egzemplarzy. B\u0119d\u0105 (s\u0105) dost\u0119pne w jednym komputerze w mie\u015bcie. A co b\u0119dzie, jak kto\u015b zapomni has\u0142o do tego komputera?<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n

A CO W KWESTII MORSKO\u015aCI MIASTA ROBI\u0104 W\u0141ADZE REGIONU?<\/span><\/h2>\n
<\/div>\n
\n
Brawo. Wszystkie odpowiedzi s\u0105 w\u0142a\u015bciwe. Nic. Cho\u0107 twierdz\u0105, \u017ce wr\u0119cz przeciwnie. I te\u017c maj\u0105 racj\u0119, tyle, \u017ce wrzucaj\u0105 miliony z\u0142otych w odm\u0119ty pe\u0142ne mielizn pseudo wychowania morskiego i jarmarcznych sztuczek z wod\u0105 w tle. Osobny, powa\u017cny, okrutny temat.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n

ZLOTY \u017bAGLOWC\u00d3W PE\u0141NI\u0104 FUNKCJ\u0118 PLASTRA WSTYDU.<\/span><\/h2>\n
\n
Gdyby przeprowadzi\u0107 badania socjologiczne z zakresu poziomu zadowolenia z uczestnictwa w zlocie \u017caglowc\u00f3w i wyst\u0119pie cyrku \u2013 wyniki mog\u0142yby by\u0107 zaskakuj\u0105ce. Bo obie imprezy zaspakajaj\u0105 t\u0119 sam\u0105 potrzeb\u0119 uczestnictwa, ale nie oddzia\u0142ywaj\u0105 na nas swoj\u0105 tre\u015bci\u0105. Jeste\u015bmy w kwestii zlotu zap\u00f3\u017anieni, jak powiedzia\u0142by Conrad w stosunku do Zachodu o 70-80 lat!<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Gdyby Szczecin, jak by\u0142o to w 1947 roku mia\u0142 przy Wa\u0142ach Chrobrego \u201eDar Pomorza\u201d z wypisan\u0105 na rufie nazw\u0105 portu macierzystego \u201eSzczecin\u201d (tak by\u0142o, tak by\u0142o!), gdyby na tym statku nieustannie p\u0142ywali szczecinianie, gdyby to by\u0142o miejsce ekskluzywne i ekstraordynaryjne, nasz miejski salon \u2013 wtedy m\u00f3g\u0142bym poczu\u0107, \u017ce wreszcie kto\u015b zrozumia\u0142, na czym polega budowanie klimatu morsko\u015bci. Nie element\u00f3w morskich, kt\u00f3re zostan\u0105 w\u0142\u0105czone do wsp\u00f3\u0142czesnego dorobku kulturowego regionu. <\/span><\/div>\n
<\/div>\n
Gdyby przy tym samym nabrze\u017cu nieustannie uwija\u0142y si\u0119 jachty, \u0142odzie, statki spacerowe. Gdyby oddanie cum i wyp\u0142yniecie sta\u0142o si\u0119 konkurencj\u0105 dla wizyt w galeriach i pasa\u017cach handlowych, mo\u017ce by\u0142by to kierunek sprawiaj\u0105cy, \u017ce\u2026 pop\u0142yniemy! \u017be \u017ceglujemy, regatujemy, odpoczywamy z d\u0142oni\u0105 na rudlu \u2013 tak, mo\u017ce tu zacz\u0119\u0142aby si\u0119 rodzi\u0107 namiastka nadziei.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
\n
Gdyby wreszcie radio zacz\u0119\u0142o nadawa\u0107 komunikaty ostrzegawcze, \u017ce na torze wodnym mamy dwugodzinny korek statk\u00f3w wycieczkowych zd\u0105\u017caj\u0105cych do \u015awinouj\u015bcia, poczu\u0142bym si\u0119 zupe\u0142nie dobrze.<\/span><\/div>\n<\/div>\n
cdn<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tytule tych rozwa\u017ca\u0144 nie ma cienia przesady. Stettin nigdy nie by\u0142 miastem morskim. Szczecin nigdy nim si\u0119 nie stanie. Literatura przedmiotu jest sk\u0105pa, by nie powiedzie\u0107 \u2013 \u017cadna. O ile mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o znamionach morsko\u015bci Stettina, to nadu\u017cyciem b\u0119dzie u\u017cywanie tego okre\u015blenia w stosunku do Szczecina. STETTIN I SZCZECIN TO BY\u0141Y MIASTA PORTOWE. Nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":14550,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[183,85,84],"tags":[185,232],"class_list":["post-14549","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-miasta-z-morza","category-post","category-wpis","tag-kultury-morskie","tag-morze-w-kulturze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14549"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14551,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14549\/revisions\/14551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}