{"id":11791,"date":"2023-06-23T20:58:53","date_gmt":"2023-06-23T18:58:53","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=11791"},"modified":"2023-06-23T20:58:53","modified_gmt":"2023-06-23T18:58:53","slug":"opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2023\/06\/23\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03\/","title":{"rendered":"OPOWIE\u015a\u0106 O KANALE 7 \u2013 >>T\u0141UMACZE 03"},"content":{"rendered":"<p>Naszym najwi\u0119kszym \u201ewyczynem\u201d t\u0142umaczeniowym by\u0142a pierwsza w historii telewizji w Polsce transmisja fina\u0142u Super Bowl.<\/p>\n<p>No, b\u0105d\u017a tu m\u0105dry i komentuj t\u0119 imprez\u0119, transmitowan\u0105 na \u017cywo\u2026 w kraju, w kt\u00f3rym nie tylko zasad i regu\u0142 tej dyscypliny nikt nie zna\u0142, ale te\u017c s\u0142ownictwo z ni\u0105 zwi\u0105zane by\u0142o por\u00f3wnywalne ze znajomo\u015bci\u0105 hieroglif\u00f3w.<\/p>\n<p>Siedzieli\u015bmy z Piotrem Baranowskim i zastanawiali\u015bmy si\u0119, jak problem rozwi\u0105za\u0107. Problem, kt\u00f3rego \u2013 oczywi\u015bcie! \u2013 nie by\u0142o, bo co mia\u0142em powiedzie\u0107 szefowi redakcji sportowej w Warszawie? \u017be sprzedaj\u0119 mu transmisj\u0119 z dyscypliny, kt\u00f3ra mi\u0119dzy Odr\u0105 a Wis\u0142\u0105 jest r\u00f3wnie egzotyczna, jak krzesanie ognia przy pomocy dw\u00f3ch kawa\u0142k\u00f3w lodu na peryferiach Grenlandii?<\/p>\n<p>&#8211; Oczywi\u015bcie, dostanie pan transmisj\u0119 z pe\u0142nym, profesjonalnym komentarzem\u2026<br \/>\n&#8211; Ale, kto\u2026<br \/>\n&#8211; Mam fachowc\u00f3w &#8211; uci\u0105\u0142em w p\u00f3\u0142 zdania. &#8211; Spokojna g\u0142owa\u2026<\/p>\n<p>Powroty poci\u0105giem z Warszawy do Szczecina to by\u0142a zazwyczaj taka droga skaza\u0144ca na szafot. Nie do\u015b\u0107, \u017ce w poci\u0105gu niewiele wtedy mo\u017cna by\u0142o wymy\u015ble\u0107, poza ciep\u0142ym piwem i starymi kawa\u0142ami opowiadanymi przez znajomych wracaj\u0105cych z r\u00f3\u017cnych konferencji i narad, to w dodatku stukot k\u00f3\u0142 o \u0142\u0105czenia szyn ca\u0142kowicie wybija\u0142 z my\u015blenia. Nie by\u0142o telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych, nie by\u0142o internetu. By\u0142a przepastna otch\u0142a\u0144 w g\u0142owie \u2013 co\u015b, co nigdy mnie bardziej nie inspirowa\u0142o do wynajdywania rozwi\u0105za\u0144 nieszablonowych.<\/p>\n<p>&#8211; No przecie\u017c s\u0105 Polacy, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w Stanach, emocjonuj\u0105 si\u0119 tym sportem, musz\u0105 co\u015b o tej dyscyplinie wiedzie\u0107.<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce za ten Super Bowl i mn\u00f3stwo podobnych wybieg\u00f3w zawodowego przechery b\u0119d\u0119 w piekle mia\u0142 jakie\u015b punkty bonusowe\u2026 No, prosz\u0119\u2026<\/p>\n<p>I znale\u017ali\u015bmy takich fachowc\u00f3w-amator\u00f3w! Piotr siedzia\u0142 z nimi w studiu, a ja w moim gabinecie, na podgl\u0105dowym monitorze przekazuj\u0105cym obraz ze studia, s\u0142ucha\u0142em, jak panowie uzgadniali polskie nazewnictwo typowo ameryka\u0144skich termin\u00f3w.<\/p>\n<p>Np. przy\u0142o\u017cenie \u2013 to u nas wymy\u015blili\u015bmy ten termin! Ile podobnych? Piotr pewnie lepiej to pami\u0119ta.<\/p>\n<p>Tak by\u0142o ponad trzydzie\u015bci lat temu. U\u015bmiecham si\u0119\u2026 Czy z naszej strony by\u0142a to ekstrawagancja, nieodpowiedzialno\u015b\u0107 czy przebojowo\u015b\u0107? Wiedzia\u0142em jedno &#8211; musimy wykona\u0107 ten kolejny pierwszy krok, nawet je\u015bli nie b\u0119dzie do ko\u0144ca tak finezyjny jak potr\u00f3jny Rittberger.<\/p>\n<blockquote><p>Liczy\u0142o si\u0119 jedno &#8211; kolejna bariera niemo\u017cno\u015bci &#8211; za nami!<\/p><\/blockquote>\n<p>Warszawiacy byli t\u0105 transmisj\u0105 w r\u00f3wnym stopniu zaskoczeni co zachwyceni. Odnosi\u0142em wra\u017cenie, \u017ce podejrzewali jak\u0105\u015b mistyfikacj\u0119, profesjonaln\u0105 iluzj\u0119, do\u015b\u0107 udany telewizyjny show \u2013 ale to tylko dlatego, \u017ce sami kompletnie si\u0119 na Super Bowl nie znali, wi\u0119c nie mogli naszej roboty skrytykowa\u0107.<\/p>\n<hr \/>\n<p>Innym r\u00f3wnie ekscentrycznym momentem by\u0142o t\u0142umaczenie programu, kt\u00f3ry jako nieoczekiwany gratis dosta\u0142em od managementu Michaela Jacksona. Artysta lecia\u0142 na koncert chyba do Budapesztu. Ale l\u0105dowa\u0142 w Hamburgu. I ten moment mogli\u015bmy transmitowa\u0107. Wy\u0142\u0105cznie live, bez powt\u00f3rek. Warunki techniczne by\u0142y do\u015b\u0107 skomplikowane, ale gorsze by\u0142o to, \u017ce nie wiedzieli\u015bmy nic, co tam si\u0119 b\u0119dzie dzia\u0142o, jakie materia\u0142y zostan\u0105 zaprezentowane. Komentarz do obrazu mia\u0142 by\u0107 odbierany z innego satelity. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci, aby lektor lub komentator m\u00f3g\u0142 mie\u0107 w jednej s\u0142uchawce d\u017awi\u0119k oryginalny, a wi\u0119c g\u0142\u00f3wnie efekty z miejsca zdarzenia, w drugiej \u2013 komentarz, czyjkolwiek \u2013 Niemc\u00f3w, Brytyjczyk\u00f3w, Hiszpan\u00f3w.<\/p>\n<p>Nie by\u0142o te\u017c w Kanale 7 specjalisty od muzyki na tyle kompetentnego, by m\u00f3g\u0142 \u2013 jak si\u0119 to m\u00f3wi \u2013 za kapelusza wyci\u0105gn\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 wiedz\u0119 o Jacksonie. Wi\u0119c komentarz trzeba by\u0142o spreparowa\u0107 na podstawie wszelkich dost\u0119pnych informacji. Tak, wtedy, trzydzie\u015bci lat temu definiowali\u015bmy to, co dzi\u015b nazywa si\u0119 \u201esztuczn\u0105 inteligencj\u0105\u201d. Wpisujesz has\u0142o \u2013 i masz komentarz.<\/p>\n<p>Do pocz\u0105tku transmisji by\u0142o oko\u0142o 45-50 minut. Bieg z wie\u017cowca do starego studia przy Niedzia\u0142kowskiego.<\/p>\n<p>Uda\u0142o si\u0119 tam \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 kolejnych protegowanych pani Marii Okulicz, zdaje si\u0119, wtedy jeszcze student\u00f3w medycyny. Ka\u017cdy z nich mia\u0142 w s\u0142uchawkach komentarze innych stacji. Ja trzyma\u0142em mikrofon. We tr\u00f3jk\u0119 stanowili\u015bmy najprawdopodobniej najmniej kompetentn\u0105 pod wzgl\u0119dem merytorycznym ekip\u0119 komentator\u00f3w. O muzyce Jacksona wiedzieli\u015bmy tylko tyle, \u017ce jest!<\/p>\n<p>Stali\u015bmy w pokoju aparatury, wpatrzeni w male\u0144ki monitor studyjny. Trzy \u015bciany pe\u0142ne urz\u0105dze\u0144 &#8211; szum, mrugaj\u0105ce lampki, silna koncentracja pola elektromagnetycznego. Trzy, dwa, czarna dziura i\u2026 jest! Kamera pokazuje trap przystawiony do kad\u0142uba samolotu. Artysta wychodzi, wita swoich fan\u00f3w. No przecie\u017c nie b\u0119d\u0119 opowiada\u0142, co widz\u0119! A nic innego nie mam do powiedzenia. Koledzy t\u0142umacze, naprzemiennie, podrzucali mi ka\u017cdy do drugiego ucha, jaka\u015b informacj\u0119 wyrwan\u0105 z przekaz\u00f3w obcoj\u0119zycznych. Z tych zazwyczaj r\u00f3wnowa\u017cnik\u00f3w zda\u0144 musia\u0142em budowa\u0107 narracj\u0119, fabu\u0142\u0119, kreowa\u0107 nastr\u00f3j i zagrzewa\u0107 widz\u00f3w do wieczornej transmisji koncertu.<\/p>\n<p>Przekaz trwa\u0142 chyba czterdzie\u015bci minut. Emitowany by\u0142 tylko w Kanale 7.<\/p>\n<blockquote><p>Tak\u0105 telewizj\u0119 mia\u0142 Szczecin na pocz\u0105tku lat 90. XX wieku!<\/p><\/blockquote>\n<p>Nie, nie by\u0142o zawa\u0142u. W pewnym momencie, w sferze, w kt\u00f3rej ju\u017c si\u0119 orientujesz, <strong>kolejne nietypowe zadanie jest po prostu \u2013 nowym nietypowym zadaniem.<\/strong><\/p>\n\n\t\t<style type=\"text\/css\">\n\t\t\t#gallery-1 {\n\t\t\t\tmargin: auto;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-item {\n\t\t\t\tfloat: left;\n\t\t\t\tmargin-top: 10px;\n\t\t\t\ttext-align: center;\n\t\t\t\twidth: 50%;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 img {\n\t\t\t\tborder: 2px solid #cfcfcf;\n\t\t\t}\n\t\t\t#gallery-1 .gallery-caption {\n\t\t\t\tmargin-left: 0;\n\t\t\t}\n\t\t\t\/* see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php *\/\n\t\t<\/style>\n\t\t<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-11791 gallery-columns-2 gallery-size-full'><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"1920\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05.jpg 1920w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05-300x225.jpg 300w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05-768x576.jpg 768w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-05-650x488.jpg 650w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"1920\" height=\"1594\" src=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01.jpg 1920w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01-300x249.jpg 300w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01-1024x850.jpg 1024w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01-768x638.jpg 768w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01-1536x1275.jpg 1536w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-01-650x540.jpg 650w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-02.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"1440\" height=\"1920\" src=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-02.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-02.jpg 1440w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-02-225x300.jpg 225w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-02-768x1024.jpg 768w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-02-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-02-650x867.jpg 650w\" sizes=\"(max-width: 1440px) 100vw, 1440px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n\t\t\t<dt class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-04.jpg'><img decoding=\"async\" width=\"1440\" height=\"1920\" src=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-04.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-04.jpg 1440w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-04-225x300.jpg 225w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-04-768x1024.jpg 768w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-04-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-03-04-650x867.jpg 650w\" sizes=\"(max-width: 1440px) 100vw, 1440px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Wcze\u015bniej mieli\u015bmy podobny przypadek. Tu musz\u0119, jak kojot zawy\u0107 do ksi\u0119\u017cyca na melodi\u0119: O! Jakim dobrodziejstwem jest posiadanie w\u0142asnego kana\u0142u telewizyjnego.<\/p>\n<p>A by\u0142o tak\u2026 Przerzucaj\u0105c rano gazety, s\u0142uchaj\u0105c radia i klikaj\u0105c w pilot odbiornika satelitarnego natrafi\u0142em na wiadomo\u015b\u0107, \u017ce w San Francisco wyst\u0105pi\u0142o niezwykle silne trz\u0119sienie ziemi.<\/p>\n<p>Chyba odruchowo wcisn\u0105\u0142em na blacie telefonu kombinacj\u0119 klawiszy: memory +1.<\/p>\n<p>&#8211; Yes, Marek? \u2013 g\u0142os Bianki w jaki\u015b szczeg\u00f3lny spos\u00f3b dobrze mnie nastraja\u0142.\u00a0Zawsze konkretna, elegancko usposobiona (ciekawe okre\u015blenie), wyra\u017anie skierowana w stron\u0119: yes.<\/p>\n<p>&#8211; Musz\u0119 mie\u0107 t\u0119 transmisj\u0119, natychmiast.<\/p>\n<p>Londyn nigdy nie dyskutowa\u0142. To, \u017ce rozmawiali\u015bmy jak mono organizmy, jak dwa pantofelki (ciekawe, nie wiem, czy one m\u00f3wi\u0105?) by\u0142o normaln\u0105 praktyk\u0105. Na gie\u0142dzie, w kontroli lot\u00f3w czy w niekt\u00f3rych dzia\u0142ach telekomunikacji operatorzy porozumiewaj\u0105 si\u0119 kodem.<\/p>\n<p>W elektronicznej maszynie do pisania mia\u0142em przygotowane wzory pism (komputera wy\u0142\u0105cznie dla siebie chyba jeszcze wtedy nie mia\u0142em, cho\u0107 mo\u017ce\u2026). Kolejna kombinacja klawiszy \u2013 print \u2013 i na wydruku na termicznym papierze z gotowym tekstem wpisywa\u0142em koordynaty satelitarne i stawia\u0142em piecz\u0105tk\u0119. B\u0142yskawiczny faks do centrum satelitarnego pod Londynem, aby z najbardziej wysuni\u0119tego na wsch\u00f3d Intelsata odblokowano nam transponder przekazuj\u0105cy transmisj\u0119 z San Francisco.<\/p>\n<p>Akcja trwa\u0142a nie d\u0142u\u017cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 minut.<\/p>\n<p>&#8211; Mamy ich! \u2013 us\u0142ysza\u0142em g\u0142os Marka Drobnego lub Mietka Jasickiego.<\/p>\n<p>Nieoceniona Maria Okulicz, chyba przy stoliku w w\u0119\u017ale komunikacyjnym na XIII pi\u0119trze, ze s\u0142uchawkami i mikrofonem w r\u0119ce\u2026 Trzy, dwa \u2013 szybkie wyciemnienie obrazu emitowanego w\u0142a\u015bnie jakiego\u015b filmu lub teledysku na antenie Kana\u0142u 7 i\u2026 jeste\u015bmy na \u017cywo, transmitujemy to co daje ameryka\u0144ska, a za ni\u0105 \u015bwiatowa telewizja. T\u0142umaczenie a vista. Liczy\u0142 si\u0119 efekt. Magnetowid rejestrowa\u0142 obraz. Z tego zapisu ju\u017c klei\u0142em materia\u0142 dla Warszawy dla Andrzeja Zaporowskiego do wieczornego, og\u00f3lnopolskiego programu \u201e10 minut\u201d.<\/p>\n<blockquote><p>Dla przypomnienia \u2013 gdyby kto\u015b z Pa\u0144stwa nie zauwa\u017cy\u0142 tego faktu &#8211; to wszystko robili\u015bmy w Kanale 7 Telewizji Szczecin. Najmniejszej stacji w Polsce, z ofert\u0105 programow\u0105 w niczym nie ust\u0119puj\u0105c\u0105 najlepszym stacjom z ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p><\/blockquote>\n<p>Nie inaczej by\u0142o podczas transmisji koncert\u00f3w. Ale to osobny rozdzia\u0142 i o nich \u2013 niebawem.<\/p>\n<hr \/>\n<p>Zatem &#8211; w tamtym czasie, na zlecenie Kana\u0142u 7 Telewizji Szczecin kilkudziesi\u0119ciu t\u0142umaczy opracowywa\u0142o wersje j\u0119zykowe. Poza tekstami \u2013 t\u0142umacze przygotowywali kilku zdaniowe om\u00f3wienia ka\u017cdego programu. Tak, tu by\u0142em nieub\u0142agany, cho\u0107 spod pod\u0142ogi co i rusz dobiega\u0142 pomruk, \u017ce za darmo, \u017ce to poza umow\u0105 lub \u017ce szkoda czasu. Nie. Nasz program musia\u0142 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od wszystkich innych tak\u017ce bardzo rzeczowym i profesjonalnym marketingiem, jakkolwiek w odniesieniu do tamtych czas\u00f3w s\u0142owo to zabrzmi.<\/p>\n<p>Magda Jasi\u0144ska, jako sekretarz programu, osoba o wiele bardziej w pewnych kwestiach skuteczna ode mnie \u2013 wysy\u0142a\u0142a codziennie te notki go G\u0142osu i Kuriera, do tygodnik\u00f3w publikuj\u0105cych programy telewizyjne lokuj\u0105c Si\u00f3demk\u0119 w kolumnach recenzji i zapowiedzi obok ofert najwi\u0119kszych stacji odbieranych w Polsce.<\/p>\n<p>Tak jak szybko kabl\u00f3wkowy interes telewizyjny eksplodowa\u0142, tak gro\u017aba katastrofy nadci\u0105ga\u0142a z pr\u0119dko\u015bci\u0105 tajfunu. Opracowywanie list dialogowych soap oper sta\u0142o si\u0119 koszmarem. A kabl\u00f3wki uwielbia\u0142y te tasiemce. Honoraria dla t\u0142umaczy przesta\u0142y gra\u0107 rol\u0119 pierwszoplanow\u0105, a by\u0142y ca\u0142kiem godne. Nikt nie chcia\u0142 anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w prac\u0119 \u2013 jak mawiali \u2013 skrajnie monotonn\u0105, wyja\u0142awiaj\u0105c\u0105? Te dialogi w gruncie rzeczy niczym nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od codziennych rozm\u00f3w ludzi bez wzgl\u0119du na szeroko\u015b\u0107 czy d\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzn\u0105. By\u0142y zwyczajne, \u017cyciowe, niekiedy o. niczym ale wyzwalaj\u0105ce ogromne emocje, a przez to tak bardzo atrakcyjne? \u017be nie by\u0142a to literatura \u2013 zgoda. \u017be t\u0142umacz nie musia\u0142 wykazywa\u0107 si\u0119 swoj\u0105 erudycj\u0105, finezj\u0105 czy bogactwem j\u0119zyka \u2013 tak\u017ce prawda. Wtedy jednak, poza dostarczeniem widzom tego, co im si\u0119 rzeczywi\u015bcie podoba\u0142o \u2013 liczy\u0142a si\u0119 przede wszystkim kasa. Aby realizowa\u0107 ambitne, na wysokim artystycznie poziomie programy, trzeba by\u0142o mie\u0107 \u015brodki. I to wcale nie ma\u0142e. Mogli\u015bmy je tylko zarobi\u0107.<\/p>\n<p>Ale pojawi\u0142 si\u0119 kolejny problem, kt\u00f3ry jak przys\u0142owiowe ziarnko piasku m\u00f3g\u0142 zatrzyma\u0107 tak precyzyjn\u0105 maszynk\u0119, rozsadzi\u0107 idealny algorytm. Te zaci\u0119cia, jak podziemne gejzery, wyskakiwa\u0142y z ca\u0142ym impetem nad powierzchni\u0119 t\u0142umaczeniowej atmosfery.<\/p>\n<p>Bezpo\u015brednim powodem by\u0142y, oczywi\u015bcie, pieni\u0105dze.<\/p>\n<blockquote><p>Nic ludzi nie zespala tak mocno jak mamona. Ale te\u017c tylko pieni\u0105dze s\u0105 w stanie por\u00f3\u017cni\u0107 ludzi na \u015bmier\u0107 i \u017cycie.<\/p><\/blockquote>\n<p>Honoraria z tytu\u0142u t\u0142umaczenia wersji j\u0119zykowych by\u0142y godne &#8211; ani za niskie, ani za wysokie. By\u0142y wyp\u0142acane systematycznie i suma miesi\u0119czna zale\u017ca\u0142a od ilo\u015bci przet\u0142umaczonych film\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 wi\u0119c wy\u015bcig: kto przet\u0142umaczy wi\u0119cej? Pierwsze, a nawet drugie okr\u0105\u017cenie tej rywalizacji up\u0142ywa\u0142o w zaci\u0119tej, ale jeszcze zdrowej atmosferze. Na kolejnym, jeden z t\u0142umaczy zauwa\u017cy\u0142, \u017ce dostaje do opracowania filmy naukowe, specjalistyczne, a inny \u201etrzaska\u201d proste dialogi:<\/p>\n<p>&#8211; Cze\u015b\u0107,<br \/>\n&#8211; Cze\u015b\u0107.<br \/>\n&#8211; I co tam?<br \/>\n&#8211; Pomalutku.<br \/>\n&#8211; No to cze\u015b\u0107.<br \/>\n&#8211; No, trzymaj si\u0119.<\/p>\n<p>Linijki, znaki, strony, wydruk, spinacz i odcinek odhaczony. Cennik oparty by\u0142 o czas trwania odcinka. W jednym odcinku tekst mie\u015bci\u0142 si\u0119 na dziesi\u0119ciu stronach, w innym \u2013 na trzech.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, t\u0119 kryminogenn\u0105 sytuacj\u0119 tworzy\u0142a telewizja. Bo musia\u0142a codziennie mie\u0107 co\u015b nowego dla swoich widz\u00f3w. Powt\u00f3rka programu zazwyczaj powodowa\u0142a ucieczk\u0119 widza do innego kana\u0142u. Wi\u0119c liczy\u0142y si\u0119 premiery. Ale wym\u00f3g licencyjny, tak zreszt\u0105 przeze mnie zawsze egzekwowany od w\u0142a\u015bcicieli praw zak\u0142ada\u0142 powt\u00f3rk\u0119 program\u00f3w. Mieli\u015bmy wtedy ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 emisji, a koszty za powt\u00f3rkowe nadanie by\u0142y na poziomie sta\u0142ych koszt\u00f3w technicznych.<\/p>\n<p>Ale \u2013 tu oddajmy w najwy\u017cszym stopniu szacunek i sprawiedliwo\u015b\u0107, \u017ce jako\u015b\u0107 opracowa\u0144 nieustannie ros\u0142a. Pojawia\u0142y si\u0119 opracowania wr\u0119cz brawurowe.<\/p>\n<p>Niby nic, niby tak zwyk\u0142a, pospolita Hiacynta, jej m\u0105\u017c Ryszard, brat Powolniak\u2026 Pewnie ka\u017cdy t\u0142umacz opracowa\u0142by teksty do serialu \u201eCo ludzie powiedz\u0105\u201d bardzo profesjonalnie, ale nikt nie zrobi\u0142by tego tak brawurowo, jak pani Maria Okulicz.<\/p>\n<p>Owe pieni\u0105dze\u2026. W 1994 roku uchwalono ustaw\u0119 o prawie autorskim. Zapisano w nim, jak\u0105 czynno\u015b\u0107 i prac\u0119 intelektualn\u0105 uzna\u0107 nale\u017cy za kwalifikuj\u0105c\u0105 si\u0119 do ochrony ze strony instytucji zbiorowego zarz\u0105dzania prawami autorskimi. Ka\u017cda powt\u00f3rka programu czy filmu, w kt\u00f3rym wersja j\u0119zykowa by\u0142a chroniona prawem autorskim, by\u0142a odnotowywana w ZAiKSie, a ten wpisywa\u0142 autorowi polskiej wersji j\u0119zykowej dodatkowe, poka\u017ane honoraria w wysoko\u015bci \u015brednio astronomicznej, bodaj 80% za pierwsz\u0105, 60% za drug\u0105 itd. powt\u00f3rk\u0119 serialu.<\/p>\n<p>Specjalnie u\u017cy\u0142em w zdaniu powy\u017cej terminu: autor polskiej wersji j\u0119zykowej. Nie t\u0142umacz, nie sam redaktor, ale wszyscy razem, wsp\u00f3lnie z konsultantem byli \u2013 powtarzam \u2013 autorami polskiej wersji j\u0119zykowej. Przez kr\u00f3tki czas dyskutowano tak\u017ce o lektorze. Wszak jego kwalifikacje mog\u0142y t\u0119 wersj\u0119 sprowadzi\u0107 do zwyk\u0142ego komunikatu, ale w przypadku niekt\u00f3rych lektor\u00f3w \u2013 \u015bwietny tekst, odpowiednio podany, stanowi\u0142 warto\u015b\u0107 sam\u0105 w sobie.<\/p>\n<p>Zatem &#8211; kto jest autorem polskiej wersji j\u0119zykowej filmu?<\/p>\n<p>Prawo, jakim by nie by\u0142o &#8211; jest prawem.<\/p>\n<p>Wielu z t\u0142umaczy postawi\u0142o spraw\u0119 na ostrzu no\u017ca: my jeste\u015bmy jedynymi \u201eautorami polskiej wersji j\u0119zykowej\u201d. Redaktorzy pokiwali g\u0142ow\u0105 i\u2026 upomnieli si\u0119 w ZAiKSie o swoje. I dostali! Ale mniej ni\u017c t\u0142umacze. Decydowa\u0142 o tym zamawiaj\u0105cy wersj\u0119 j\u0119zykow\u0105. W dokumentacji dla ZAiKSu telewizja okre\u015bla\u0142a: t\u0142umacz \u2013 80%, a redaktor \u2013 20%.<\/p>\n<p>Przez chwil\u0119 sytuacja wydawa\u0142a si\u0119 by\u0107 opanowana. Ale t\u0142umacze postanowili udowodni\u0107, \u017ce kaktusy pi\u0119knie kwitn\u0105 i \u2013 zaprotestowali: my, tylko my, wy\u0142\u0105cznie nam nale\u017cy si\u0119 sto procent repartycji. My jeste\u015bmy jedynymi autorami polskiej wersji j\u0119zykowej. I nikt nie b\u0119dzie w nasze teksty ingerowa\u0142, stylizowa\u0142 czy poprawia\u0142. Basta!<\/p>\n<p>&#8211; Ale kolego t\u0142umaczu, tu pan strzeli\u0142 taki kleks j\u0119zykowy, tu nie przet\u0142umaczy\u0142 pan jednego zdania, tam trzeba by\u0142o skr\u00f3ci\u0107\u2026<\/p>\n<p>&#8211; Nie! To s\u0105 drobiazgi wynikaj\u0105ce z normalnej procedury opracowania, kt\u00f3re jest czynno\u015bci\u0105 techniczn\u0105. Tw\u00f3rc\u0105 jestem ja \u2013 t\u0142umacz.<\/p>\n<p>Ruszy\u0142y pisma, gro\u017aby, szanta\u017c i pogr\u00f3\u017cki. Bardzo niemi\u0142a atmosfera, na szcz\u0119\u015bcie \u2013 podkre\u015blam &#8211; podgrzewa\u0142o j\u0105 kilku t\u0142umaczy.<\/p>\n<p>Telewizja nie pozostawa\u0142a bierna w tym sporze. Wprowadzono instytucj\u0119 zapisan\u0105 w formule: wersja polska na podstawie t\u0142umaczenia pana XYZ. Czyli \u2013 t\u0142umacz stawa\u0142 si\u0119 autorem przek\u0142adu technicznego, a list\u0119 dialogow\u0105 pisa\u0142 redaktor opracowania.<\/p>\n<p>Mury Jerozolimy nie upad\u0142y same z siebie. Nasz\u0105 zwarto\u015b\u0107 i wyj\u0105tkowy klimat wsp\u00f3\u0142pracy pr\u00f3bowa\u0142o ostatecznie wysadzi\u0107 w powietrze dw\u00f3ch, trzech najbardziej aktywnych t\u0142umaczy. Nie mia\u0142em innego wyj\u015bcia. Antena \u2013 jak od zawsze mnie uczono \u2013 jest najwa\u017cniejsza. Zaprosi\u0142em do wsp\u00f3\u0142pracy studia, kt\u00f3re za cen\u0119 otrzymania zlecenia na opracowanie serialu z\u0142o\u017conego z 300 odcink\u00f3w nie robi\u0142y \u017cadnych problem\u00f3w z podzia\u0142em koszt\u00f3w na poszczeg\u00f3lnych wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w wersji j\u0119zykowej. To by\u0142a ich wewn\u0119trzna sprawa.<\/p>\n<p>Szeptanka, jak mawiano o jednog\u0142osowej lektorskiej wersji j\u0119zykowej by\u0142a w sumie najprostsz\u0105 form\u0105 j\u0119zykowego opracowania film\u00f3w.<\/p>\n<blockquote><p>I wtedy zamarzy\u0142 mi si\u0119 dubbing.<\/p><\/blockquote>\n<p>Pr\u00f3bowa\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej, ale kompletny brak porozumienia z dyrektorem stacji, kt\u00f3ry zupe\u0142nie nie rozumia\u0142 nowych technik, nie porywa\u0142a go technologia telewizyjna a tym bardziej &#8211; co? Dubbing? A kto, a za ile, a gdzie\u2026.<\/p>\n<p>Jacek Kami\u0144ski nigdy nie wykona\u0142 wysi\u0142ku intelektualnego, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 informatyka od komputerowca, kimkolwiek w jego terminologii byli owi specjali\u015bci. Podobnie by\u0142o z wprowadzeniem faxu do naszego sekretariatu. A kiedy do realizacji \u015amiechu warte w naszym studiu zaproponowa\u0142em ruchom\u0105 widowni\u0119-audytorium i zabra\u0142em go do Strasburga by w tamtejszej francuskiej stacji TV3 zobaczy\u0142, jak wygl\u0105da taki sk\u0142adany telewizyjny amfiteatr \u2013 po powrocie zastanawia\u0142 si\u0119 w swojej tonacji barytonowej.<\/p>\n<p>\u2013 A w naszym warsztacie nie mo\u017cna by\u0142oby takiego sk\u0142adanego siedziska zrobi\u0107? Wiesz, takie samo jak tam, rozk\u0142adane\u2026<br \/>\n&#8211; \u2026 z siedzeniami jak na stadionie Pogoni\u2026<br \/>\n&#8211; \u2026 no w\u0142a\u015bnie!\u2026<\/p>\n<p>W podobnych momentach osi\u0105gali\u015bmy \u201epe\u0142ne\u201d porozumienie.<\/p>\n<p>Poziom widowni stadionu sportowego to by\u0142 jaki\u015b pu\u0142ap.<\/p>\n<blockquote><p>M\u00f3j Bo\u017ce\u2026 Wszyscy\u015bmy p\u0119dzili na sz\u00f3stym biegu do przodu, a tu \u2013 jeden, razem z nami, ale na wstecznym! Ty\u0142em do przodu!<\/p><\/blockquote>\n<p>Audytorium kaskadowe nie powsta\u0142o.<\/p>\n<hr \/>\n<p>Ale o szeptankach, lektorach i dubbingu &#8211; niebawem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Naszym najwi\u0119kszym \u201ewyczynem\u201d t\u0142umaczeniowym by\u0142a pierwsza w historii telewizji w Polsce transmisja fina\u0142u Super Bowl. No, b\u0105d\u017a tu m\u0105dry i komentuj t\u0119 imprez\u0119, transmitowan\u0105 na \u017cywo\u2026 w kraju, w kt\u00f3rym nie tylko zasad i regu\u0142 tej dyscypliny nikt nie zna\u0142, ale te\u017c s\u0142ownictwo z ni\u0105 zwi\u0105zane by\u0142o por\u00f3wnywalne ze znajomo\u015bci\u0105 hieroglif\u00f3w. Siedzieli\u015bmy z Piotrem Baranowskim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":11795,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[388,84],"tags":[332],"class_list":["post-11791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kablowka","category-wpis","tag-kanal-7-tvp-szczecin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11791"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11798,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11791\/revisions\/11798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}