{"id":11762,"date":"2023-06-21T19:15:15","date_gmt":"2023-06-21T17:15:15","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?p=11762"},"modified":"2023-06-22T06:43:44","modified_gmt":"2023-06-22T04:43:44","slug":"opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-02","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/2023\/06\/21\/opowiesc-o-kanale-7-tlumacze-02\/","title":{"rendered":"OPOWIE\u015a\u0106 O KANALE 7 \u2013 >>T\u0141UMACZE 02"},"content":{"rendered":"

Pan Cezary D\u0142ugosz, t\u0142umacz, nie mia\u0142 wej\u015bcia smoka.<\/p>\n

Skromny, wyciszony, wr\u0119cz onie\u015bmielony, z min\u0105 niemal\u017ce alumna, wys\u0142ucha\u0142 mojej pro\u015bby: ma t\u0142umaczy\u0107 listy dialogowe.<\/p>\n

– To \u017cadna filozofia! \u2013 \u0142ga\u0142em, buduj\u0105c przem\u00f3wienie, kt\u00f3re \u2013 gdyby je zmaterializowa\u0107 – swoim kszta\u0142tem przypomina\u0142oby chi\u0144sk\u0105 si\u00f3demk\u0119, oplecion\u0105 serpentynami figur retorycznych, zakl\u0119\u0107 i niedopowiedze\u0144! Nie zna\u0142em pana Cezarego, nie wiedzia\u0142em, czy jest strachliwy\u2026 Skoro wcze\u015bniej nie t\u0142umaczy\u0142 dla telewizji nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce przyjmuj\u0105c ofert\u0119 pracy – dobrowolnie, jak nie\u015bwiadomy stachanowiec zapisuje si\u0119 do kamienio\u0142om\u00f3w, a przynajmniej do roboty mog\u0105cej konkurowa\u0107 jedynie z fuch\u0105 bur\u0142aka.<\/p>\n

– No\u2026 no dobrze \u2013 powiedzia\u0142.<\/p>\n

– Jutro, przed jedenast\u0105, nie b\u0119dzie za wcze\u015bnie? Dwa odcinki.<\/p>\n

– Nie, nie\u2026 Przyjad\u0119 z tekstami.<\/p>\n

By\u0142em niezwykle zadowolony z przebiegu rozmowy, a pan D\u0142ugosz pewnie musia\u0142 by\u0107 zaskoczony moim entuzjazmem. Rozstali\u015bmy si\u0119 natychmiast, ja – gnany do kolejnego po\u017caru, a on z zadaniem, kt\u00f3re dla ka\u017cdego innego mog\u0142oby okaza\u0107 si\u0119 najbardziej kruchym lodem, po kt\u00f3rym kiedykolwiek st\u0105pa\u0142.<\/p>\n

Nie rozmawiali\u015bmy o technice przek\u0142adu, o zasadach spolszczenia a nie t\u0142umaczenia listy dialogowej, o tym, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 t\u0142umaczenie literackie tekstu od tworzenia listy dialogowej filmu. Najwa\u017cniejsze – jutro\u2026 dwa odcinki! Mign\u0105\u0142 mi jeszcze przed oczami, gdy sta\u0142 przed wej\u015bciem do windy ze skryptem hiszpa\u0144skim pod pach\u0105 i kaset\u0105 VHS z kopi\u0105 odcink\u00f3w serialu. Bywa\u0142o bowiem, \u017ce skrypty nie odpowiada\u0142y wersji emisyjnej filmu i cz\u0119sto trzeba by\u0142o je uzupe\u0142nia\u0107 lub modyfikowa\u0107.<\/p>\n

S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy nie przypuszczaj\u0105 nawet, \u017ce w jakiej\u015b dziedzinie niemal wszystko wiedz\u0105. Ale wcze\u015bniej nie mieli okazji, by t\u0119 natywn\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 wydoby\u0107 z zasob\u00f3w swojej omnipotencji. I takim cz\u0142owiekiem w sprawach t\u0142umaczenia list dialogowych film\u00f3w jest pan Cezary D\u0142ugosz.<\/p><\/blockquote>\n

T\u0142umacze\u2026<\/p>\n

Ilu ich przewin\u0119\u0142o si\u0119 przez nasz\u0105 redakcj\u0119 w ci\u0105gu tych kilku lat funkcjonowania Si\u00f3demki? Byli wszyscy \u2013 geniusze i hochsztaplerzy, k\u0142\u00f3tnicy i lekkoduchy, profesorowie i arty\u015bci, in\u017cynierowie i urz\u0119dnicy. Ka\u017cdy program wymaga\u0142 specjalistycznego podej\u015bcia do opracowania wersji j\u0119zykowej.<\/p>\n

Obok t\u0142umaczy r\u00f3s\u0142 zesp\u00f3\u0142 konsultant\u00f3w: medycy, biolodzy, fizycy, \u017co\u0142nierze, astronomowie, historycy\u2026<\/p>\n

Wielu z nich doskonale zna\u0142o j\u0119zyk obcy. To oczywi\u015bcie szalenie u\u0142atwia\u0142o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z t\u0142umaczem, ale zazwyczaj by\u0142o punktem iskrzenia ambicji i kompetencji.<\/p>\n

\u017beby oba te \u017cywio\u0142y pogodzi\u0107 \u2013 musia\u0142em utworzy\u0107 zesp\u00f3\u0142 redaktor\u00f3w \u2013 ludzi, kt\u00f3rzy bez emocji typowej dla tw\u00f3rc\u00f3w wersji j\u0119zykowej \u2013 dokonaj\u0105 \u201enormalizacji\u201d listy dialogowej. Polega\u0142o to na dopasowaniu t\u0142umaczenia do wymog\u00f3w stawianych narratorowi danej opowie\u015bci. Narrator (lektor) musi by\u0107 kompetentny, precyzyjny, ale tak\u017ce przezroczysty. Tekst winien idealnie uzupe\u0142nia\u0107, dope\u0142nia\u0107 obraz, wyja\u015bnia\u0107 kwestie skomplikowane lub nietypowe lub stosowa\u0107 skr\u00f3ty my\u015blowe, pointy dla niekiedy d\u0142ugich sekwencji filmowych.<\/p>\n

Czu\u0142em si\u0119 w pewnym momencie jak zast\u0119pca Platona w oliwnym gaju, po\u015br\u00f3d niezwykle wykszta\u0142conych, kompetentnych i ambitnych ludzi, poch\u0142oni\u0119tych prac\u0105. Po ka\u017cdym odcinku lektor odczytywa\u0142 ich nazwiska. Wersja polska \u2013 i\u2026 wszystko jasne.<\/p><\/blockquote>\n

Wiele z tych nazwisk natychmiast zapada\u0142o w pami\u0119\u0107 widz\u00f3w. A to pani Maria Okulicz, pan Cezary D\u0142ugosz, pan Remigiusz Ptasznik, Katarzyna Wo\u0142kowicz, Maciej Szyma\u0144ski czy Andrzej Obstawski\u2026<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

To grono uros\u0142o do oko\u0142o 45 sta\u0142ych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Korzystali\u015bmy tak\u017ce z ekspert\u00f3w z ca\u0142ego kraju. I ci\u0105gle przyda\u0142by si\u0119 kto\u015b \u201ena przyczepk\u0119\u201d.<\/p>\n

Og\u0142osi\u0142em nowy nab\u00f3r kandydat\u00f3w. Nap\u0142ywa\u0142y propozycje powa\u017cne i kuriozalne.<\/p>\n

– Ja t\u0142umacz\u0119 a vista.
\n– Mo\u017cna prosi\u0107 o pr\u00f3bk\u0119? \u2013 w\u0142\u0105cza\u0142em magnetowid, podawa\u0142em s\u0142uchawki. Kandydat marszczy\u0142 brwi i po chwili\u2026 potoczy\u015bcie\u2026 opowiada\u0142 o tym, co widzia\u0142 na ekranie!<\/p>\n

W oryginale: Do pokoju wchodzi bohaterka serialu. M\u00f3wi, \u017ce jest w ci\u0105\u017cy. M\u00f3j pretendent ze swad\u0105 t\u0142umaczy\u0142: popatrz, jak\u0105 fajn\u0105 czerwon\u0105 sukienk\u0119 kupi\u0142am. W oryginale: przyjaci\u00f3\u0142ka g\u0142\u00f3wnej bohaterki z przera\u017ceniem wo\u0142a: \u2013 Ojciec ci\u0119 wyrzuci z domu, a Alfreda zabije. Nasz lektor nie traci\u0142 rezonu i zapewnia\u0142 mnie: Ta sukienka \u015bwietnie na tobie le\u017cy, a\u017c zaniem\u00f3wi\u0142am z zachwytu.<\/p>\n

– T\u0142umacza, t\u0142umacza! \u2013 okrzyk ni\u00f3s\u0142 si\u0119 po szczyty Tatr.<\/p>\n

I znalaz\u0142em tam jednego. Przys\u0142a\u0142 pierwsz\u0105 swoj\u0105 prac\u0119. Analizowa\u0142em, por\u00f3wnywa\u0142em, zestawia\u0142em i nic mi si\u0119 nie zgadza\u0142o.<\/p>\n

– Wie pan, jakby nie ka\u017cda kwestia pokrywa si\u0119 z orygina\u0142em\u2026 Mo\u017ce podczas sortowania plik\u00f3w co\u015b si\u0119 wymiesza\u0142o? \u2013 pr\u00f3bowa\u0142em dociec, w czym tkwi problem?
\n– Nie, nic si\u0119 nie wymiesza\u0142o. Ja to po prostu poprawi\u0142em. Bo ten oryginalny tekst jest kompletnie do bani, tego si\u0119 nie da s\u0142ucha\u0107!
\n– Ale tam o co\u015b sz\u0142o tym bohaterom, poza tym \u2013 my t\u0142umaczymy, a nie piszemy inn\u0105 histori\u0119, kt\u00f3ra nie ma nic wsp\u00f3lnego z filmem!
\n– Panie, ja to ogl\u0105da\u0142em i wiem, \u017ce tam by\u0142 zwyk\u0142y be\u0142kot. Jakie\u015b banialuki i bzdury! Wi\u0119c doda\u0142em jedn\u0105 czy dwie historyjki, rozpisa\u0142em na dialogi. Wszystko si\u0119 zgadza. Moja \u017cona m\u00f3wi\u0142a, \u017ce jest ok. Jest o niebo lepiej ni\u017c by\u0142o.<\/p>\n

Tak. T\u0142umacz potrafi\u0142 tak wczu\u0107 si\u0119 w klimat filmu (p\u00f3\u017aniej niekt\u00f3rzy z nich przyznali, \u017ce nigdy nie widzieli ani jednego odcinka serialu, nad kt\u00f3rym pracowali), \u017ce byli sk\u0142onni pisa\u0107 wersje alternatywne poszczeg\u00f3lnych scen. Inni \u2013 nigdy nie zdo\u0142ali opanowa\u0107 tej sztuki zachowania przejrzystej narracji.<\/p>\n

– Wie pan, musi pan pisa\u0107 ten tekst j\u0119zykiem, jakim m\u00f3wi\u0105 nie tyle bohaterowie filmu co jego widzowie. Prosz\u0119 co jaki\u015b czas wrzuci\u0107 swojskie okre\u015blenie, taki zwi\u0105zek frazeologiczny, nawi\u0105za\u0107 do sytuacji z dnia codziennego, zza okna, z kolejki, z rozm\u00f3w, jakie s\u0142yszy pan tu czy tam.<\/p>\n

Podniesiony przeze mnie na duchu t\u0142umacz rozk\u0142ada\u0142 gazet\u0119, klasyk\u0119 polskiej literatury i spolszcza\u0142 dialogi meksyka\u0144skie, wenezuelskie czy argenty\u0144skie.<\/p>\n

– Jak si\u0119 masz Rodrigo.
\n– A, nie wiem ju\u017c sam, co mam o tym my\u015ble\u0107?
\n– Co ci\u0119 trapi Rodrigo?
\n– Wiesz, Emanuelu, nie mog\u0119 spa\u0107 z powodu tej reformy naszego systemu emerytalnego. Czyta\u0142e\u015b, co planuje ZUS?
\n– Tak, Rodrigo, m\u00f3wi\u0119 ci stary, wszyscy wyjdziemy na tej reformie jak Zab\u0142ocki na mydle\u2026<\/p>\n

Powy\u017csza scena jest w stu procentach oryginalna. Taki tekst do brazylijskiej soap opery otrzyma\u0142em od jednego z t\u0142umaczy.<\/p>\n

\n

Wspomniany Cezary D\u0142ugosz.<\/p>\n

– Pan jest pewny, \u017ce ten serial wejdzie na anten\u0119? Mam go t\u0142umaczy\u0107 tak jak\u2026 leci? Naprawd\u0119? Czy pan to widzia\u0142?<\/p>\n

Kto\u015b mi zarzuci\u0142 kiedy\u015b, \u017ce moja twarz nie potrafi przybra\u0107 kamiennego wyrazu. Mo\u017ce. Ale w tym przypadku mia\u0142a natur\u0119 granitu.<\/p>\n

– Tak, oczywi\u015bcie. Opracujemy pierwszy sezon, zobaczymy, jak si\u0119 przyjmie, mo\u017ce najpierw w kabl\u00f3wkach\u2026.<\/p>\n

– Ale, ale\u2026 – pan Cezary D\u0142ugosz lekko uni\u00f3s\u0142 d\u0142onie, co by\u0142o oznak\u0105, \u017ce si\u0119 wewn\u0105trz wprost gotowa\u0142. \u2013 Ale ja mam u\u017cywa\u0107 ich j\u0119zyka, z ca\u0142ym tym, tym, tym\u2026 s\u0142ownictwem? \u2013 I natychmiast sam sobie odpowiedzia\u0142 \u2013 Bo je\u015bli nie, to ten serial nie przet\u0142umaczony zgodnie z konwencj\u0105 orygina\u0142u nie b\u0119dzie mia\u0142 sensu! Jego istota tkwi w j\u0119zyku! Ale kompletnie nieakceptowalnym w Polsce!<\/p>\n

O co sz\u0142o? O serial MTV \u2013 \u201eBeavis i Butt Head\u201d. Nie wykluczam, \u017ce dzi\u0119ki znakomitej wsp\u00f3\u0142pracy z MTV to w\u0142a\u015bnie my, jako chyba pierwsza europejska telewizja (nieustannie m\u00f3wimy o Kanale 7 Telewizji Szczecin!) \u2013 dostali\u015bmy licencj\u0119 na emisj\u0119 tego obrazoburczego filmu w Polsce.<\/p>\n

I tu ujawni\u0142 si\u0119 ca\u0142y kunszt t\u0142umacza, kt\u00f3ry nie do\u015b\u0107, \u017ce przekaza\u0142 wiernie ducha j\u0119zyka, jakim m\u00f3wili bohaterowie kresk\u00f3wki to jednocze\u015bnie znalaz\u0142 w j\u0119zyku polskim takie konstrukcje, by nie obra\u017ca\u0142y, nie bulwersowa\u0142y czy skandalizowa\u0142y swoj\u0105 form\u0105.<\/p>\n

By doko\u0144czy\u0107 w\u0105tek zwi\u0105zany z panem D\u0142ugoszem \u2013 dwa wspomnienia.<\/p>\n

– Mam now\u0105 soap-oper\u0119 \u2013 trzysta odcink\u00f3w\u2026 – bacznie obserwowa\u0142em twarz t\u0142umacza przewiduj\u0105c, \u017ce pojawi si\u0119 na niej jaki\u015b tik albo grymas. \u2013 Ale\u2026 dam go komu\u015b innemu?
\n– Nie, czemu, mog\u0119 wzi\u0105\u0107\u2026
\n– Ale pan tak narzeka\u0142, \u017ce to nie rozwija, \u017ce nie porywa\u2026
\n– Wie pan, dop\u00f3ki przet\u0142umaczonych ju\u017c kartek wiatr mi nie porywa i nie musz\u0119 drugi raz t\u0142umaczy\u0107 tego samego, to zdzier\u017c\u0119 te trzysta odcink\u00f3w\u2026<\/p>\n

Nie pami\u0119tam, ile tasiemc\u00f3w ma na swoim koncie pan Cezary. Telewizja go zniewoli\u0142a. \u00a0Ale \u2013 jak s\u0142ysza\u0142em od koleg\u00f3w \u2013 kt\u00f3rej\u015b nocy ta telewizja si\u0119 zepsu\u0142a. I tylko dzi\u0119ki tej awarii, ale trwaj\u0105cej zaledwie kilka minut, gdy w nocy, podczas ud\u017awi\u0119kowienia filmu, kt\u00f3ry pan Cezary uzupe\u0142nia\u0142 o t\u0142umaczenie z ta\u015bmy, pod niewzruszonym nadzorem Danusi\u2026 o\u015bwiadczy\u0142 si\u0119 jej, zosta\u0142 zaakceptowany mi\u0119dzy jednym a drugim ponagleniem: dawaj Czarek, dawaj mi ten tekst, no ju\u017c, szybciej, bo lektor czeka. Danusia, nasza kierowniczka produkcji, by\u0142a po\u0142\u0105czeniem anio\u0142a str\u00f3\u017ca i osobistego \u017candarma pana D\u0142ugosza. Nie zezwala\u0142a mu na \u017cadne takie tam tego owego. Dawaj Czarek, dawaj mi ten tekst!<\/p>\n

A co robi\u0107 w sytuacji, gdy tekstu nie ma, nie b\u0119dzie, a t\u0142umaczy\u0107 trzeba? Na \u017cywo? Taki t\u0142umaczeniowy survival?<\/p>\n

\n

O tym – w kolejnym odcinku!<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pan Cezary D\u0142ugosz, t\u0142umacz, nie mia\u0142 wej\u015bcia smoka. Skromny, wyciszony, wr\u0119cz onie\u015bmielony, z min\u0105 niemal\u017ce alumna, wys\u0142ucha\u0142 mojej pro\u015bby: ma t\u0142umaczy\u0107 listy dialogowe. – To \u017cadna filozofia! \u2013 \u0142ga\u0142em, buduj\u0105c przem\u00f3wienie, kt\u00f3re \u2013 gdyby je zmaterializowa\u0107 – swoim kszta\u0142tem przypomina\u0142oby chi\u0144sk\u0105 si\u00f3demk\u0119, oplecion\u0105 serpentynami figur retorycznych, zakl\u0119\u0107 i niedopowiedze\u0144! Nie zna\u0142em pana Cezarego, nie wiedzia\u0142em, […]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":11766,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[388,84],"tags":[332,399],"class_list":["post-11762","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kablowka","category-wpis","tag-kanal-7-tvp-szczecin","tag-tlumacze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11762"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11762\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11777,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11762\/revisions\/11777"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}