Prawo \u201epowie\u015bci w odcinkach\u201d wymaga, aby co jaki\u015b czas zrekapitulowa\u0107 przebieg wydarze\u0144.<\/p>\n
Zatem:
\n– aby robi\u0107 telewizj\u0119 na europejskim poziomie w Szczecinie, w pierwszych latach 90. XX wieku nie trzeba by\u0142o mie\u0107 pieni\u0119dzy; trzeba by\u0142o mie\u0107 ide\u0119 i ekip\u0119 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w.
\n– aby zacz\u0105\u0107 zarabia\u0107 na takiej telewizji, trzeba by\u0142o ucelowa\u0107 w repertuar, np. kilkusetodcinkow\u0105 soap oper\u0119, jak by\u0142o to w moim przypadku – w \u201eR\u00f3\u017cow\u0105 dam\u0119\u201d,
\n– aby utrzyma\u0107 operacj\u0119 na wymaganym poziomie \u2013 nale\u017ca\u0142o pozyska\u0107 grono sta\u0142ych kontrahent\u00f3w, odbiorc\u00f3w \u2013 w naszym przypadku byli to operatorzy telewizji kablowej. Na prze\u0142omie lat 80. I 90. XX wieku telewizja kablowa to by\u0142 \u017cywio\u0142 \u2013 nie wiem, czy by\u0142a inna dziedzina w sferze medi\u00f3w, kt\u00f3ra rozwija\u0142aby si\u0119 r\u00f3wnie szybko. No, mo\u017ce tylko pisma takie jak np. \u201eCats\u201d (dlaczego akurat to kolorowe cacko przypominam? Wytrwali Czytelnicy tej opowie\u015bci niebawem si\u0119 o tym dowiedz\u0105).<\/p>\n
Z tym brakiem pieni\u0119dzy to troch\u0119 przesadzi\u0142em. Prawd\u0105 jest, \u017ce to nie ja musia\u0142em je mie\u0107. Wystarczy\u0142o, \u017ce w\u0142a\u015bciciele praw licencyjnych byli dostatecznie maj\u0119tni i nie przymierali g\u0142odem, a od ewentualnej niechybnej \u015bmierci wybawi\u0142aby ich op\u0142acona przez nas z g\u00f3ry faktura za licencje.<\/p>\n
Te \u2013 po prostu – kupowa\u0142o si\u0119, podpisywa\u0142o kontrakty, uzgadnia\u0142o strategi\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy. Wszystko podczas organizowanych dwa razy w roku targach w Cannes. Tam zje\u017cd\u017ca\u0142 si\u0119 ca\u0142y telewizyjny \u015bwiat. W s\u0142ynnym pa\u0142acu, gdzie odbywa\u0142 si\u0119 przede wszystkim najwi\u0119kszy w Europie festiwal filmowy \u2013 w ka\u017cdym zakamarku rozk\u0142adali swoje straganiki w\u0142a\u015bciciele film\u00f3w i koncert\u00f3w oraz \u2013 to szalenie wa\u017cne \u2013 praw do transmisji sportowych. Um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na spotkanie, dosta\u0107 ofert\u0119 \u2013 to nie by\u0142o tak oczywiste, jak elegancki serwis z jakim spotykamy si\u0119 w osiedlowym warzywniaku. Trzeba by\u0142o si\u0119 uwiarygodni\u0107. Wylegitymowa\u0107 potwierdzonymi danymi dotycz\u0105cymi zasi\u0119gu naszych anten nadawczych. Trzeba by\u0142o pokaza\u0107 widowni\u0119 naszej stacji, zaprezentowa\u0107 sponsor\u00f3w i reklamodawc\u00f3w. Takie CW w tamtych czasach to rzecz w odniesieniu do Polski trudna do wyobra\u017cenia. Chyba, \u017ce by\u0142o si\u0119 reprezentantem TVP \u2013 jedynej w\u00f3wczas telewizji w Polsce.<\/p>\n
Musia\u0142em zastosowa\u0107 metod\u0119, kt\u00f3r\u0105 do dzi\u015b uwa\u017cam za m\u00f3j najwi\u0119kszy, r\u00f3wnie\u017c kulinarny sukces. Ot\u00f3\u017c ros\u00f3\u0142, kt\u00f3ry wa\u017c\u0119 – smakuje ka\u017cdemu jak manna z nieba. Na czym polega jego tajemnica? Do garnka wrzucam to, co mam pod r\u0119k\u0105. I stoj\u0119 przy nim trzy godziny. Stoj\u0119! Dawniej bywa\u0142o, \u017ce z chochl\u0105 lub cedzakiem w d\u0142oni. Teraz roso\u0142owi wystarcza ju\u017c tylko moja mina.<\/p>\n
Na targi do Cannes je\u017adzi\u0142em wi\u0119c ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce nie kontraktujemy pojedynczych program\u00f3w, a pakiety nie mniejsze ni\u017c 300 pozycji. Dzi\u0119ki temu, filmy fabularne z kategorii public domain mieli\u015bmy po jednym nowym na ka\u017cdy dzie\u0144 emisji. Klasyka ameryka\u0144ska, tak, cz\u0119sto czarno-bia\u0142a, sporo western\u00f3w, troch\u0119 hit\u00f3w bazuj\u0105cych na wielkiej literaturze i oczywi\u015bcie seriale. Ale to ci\u0105gle by\u0142o za ma\u0142o! W tamtych latach, program profesjonalnej europejskiej stacji to przynajmniej szesna\u015bcie godzin emisji dziennie. Operatorzy sieci kablowych nadawali przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Jak zaspokoi\u0107 ich potrzeby? Musia\u0142em wykona\u0107 ruch strategiczny. Podwoi\u0107 nasze zasoby. A wi\u0119c \u2013 zainwestowa\u0107 w serialowe tasiemce, nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 opowie\u015bci z gatunku soap opera.<\/p>\n
Zanim przejd\u0119 do taktyki \u2013 jeszcze jedna kwestia z zakresu strategii.
\nMagiczne s\u0142owo – licencja. Uzgodnienie, \u017ce dany program emitujemy dwa razy w okre\u015blonym czasie (zazwyczaj w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat) na terenie Polski. To taka rutynowa klauzula.
\nPi\u0119knie.<\/p>\n
Ale dla mnie takie ograniczenie m\u00f3g\u0142bym por\u00f3wna\u0107 do warzenia roso\u0142u z\u0142o\u017conego z dw\u00f3ch element\u00f3w: garnka i wody.<\/p><\/blockquote>\n
Plan by\u0142 taki:
\n– licencja na trzy lata, trzy pokazy premierowe, trzy powt\u00f3rki, a ewentualne przed\u0142u\u017cenie okresu lub zwi\u0119kszenie liczby emisji \u2013 za p\u00f3\u0142 ceny i \u2013 uwaga!
\n– odroczenie p\u0142atno\u015bci.<\/p>\nDwa s\u0142owa: odroczenie p\u0142atno\u015bci.<\/strong><\/p>\n
Dla wielu kontrahent\u00f3w \u2013 \u017c\u0105danie zupe\u0142nie niezrozumia\u0142e, por\u00f3wnywalne z jak\u0105\u015b magiczn\u0105, a ju\u017c na pewno – podejrzan\u0105 formu\u0142\u0105. Ale tam, na takich targach, w\u015br\u00f3d najbogatszych telewizji \u015bwiata nikt nie rozmawia\u0142 o odroczonych p\u0142atno\u015bciach! Wszyscy tam mieli pieni\u0105dze! A poniewa\u017c owi wszyscy byli d\u017centelmenami, wi\u0119c o pieni\u0105dzach nie rozmawiali. Nikomu nie przysz\u0142oby do g\u0142owy, \u017ce przyjecha\u0142 w\u0142a\u015bnie z Polski, z miasta, kt\u00f3rego nazwy \u017caden Indianin nie wypowie, jaki\u015b lekko siwiej\u0105cy Kopciuszek, w m\u0119skim przebraniu. Tam uzgadniano pakiety, wr\u0119czano sobie faktury i sz\u0142o si\u0119 na dobr\u0105 kolacj\u0119. Ja nawet nie wiem, czy w ich j\u0119zyku wyst\u0119puje takie s\u0142owo, a tym bardziej poj\u0119cie, jak odroczenie p\u0142atno\u015bci. Wi\u0119c zachowa\u0142em si\u0119 tak jak oni. Wynegocjowa\u0142em pakiet, poda\u0142em dane do faktury, ale poprosi\u0142em, aby w rubryce o rutynowym terminie p\u0142atno\u015bci wpisa\u0107 dat\u0119 odleg\u0142\u0105 o sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. Nie znam d\u017centelmena, kt\u00f3ry nie wy\u015bwiadczy\u0142by takiej oczywistej uprzejmo\u015bci.
\nSkoro zgodzi\u0142 si\u0119 jeden na p\u0142atno\u015b\u0107 za p\u00f3\u0142 roku to drugiemu zaproponuj\u0119 \u2013 rok.<\/p>\nDzi\u015b potwierdzam \u2013 w tamtym czasie mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 wielu d\u017centelmen\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n
Jeden z majors\u00f3w, pewnie aplikant na d\u017centelmena, zapyta\u0142 \u2013 a dlaczego to dla mnie takie wa\u017cne? Wi\u0119c odpowiedzia\u0142em, z nieukrywan\u0105 wy\u017cszo\u015bci\u0105 nad trywialnymi praktykami Zachodu, \u017ce my, w Polsce weszli\u015bmy na wy\u017cszy poziom relacji finansowych. O wiele bardziej finezyjnych ni\u017c tutaj, w Starym \u015awiecie.
\n– Pos\u0142uchaj \u2013 \u0142ga\u0142em bez mrugni\u0119cia powiek\u0105 – ja mam kas\u0119, mam jej tyle, \u017ce sam nie wiem \u2013 ile. Ale ja przestrzegam zasad handlowych. Ja tw\u00f3j program opracowuj\u0119, potem zg\u0142aszam go na anten\u0119, czekam na dat\u0119 emisji, a kolejka i konkurencja jest taka, \u017ce sam Disney ma w tej kolejce tylko miejsce stoj\u0105ce!
\nWyraz twarzy mojego kontrahenta nabiera\u0142 mimiki spotykanej tylko w gabinecie krzywych luster.
\n– Wtedy \u2013 \u015bcisza\u0142em g\u0142os \u2013 m\u00f3j program, ten od ciebie, jest emitowany. Dostaje bardzo dobre recenzje, bo to jest bardzo dobry program i ja m\u00f3wi\u0119 mojej centrali \u2013 popatrzcie jaki dobry program! No, ale on jest taki dobry, bo du\u017co kosztuje. Mam takich program\u00f3w wi\u0119cej (od ciebie, bo ty masz dobre programy) i wystawiam mojej centrali rachunek. Nie taki jak za normalny program. Tylko taki jak za dobry program. Bo on przecie\u017c jest od ciebie. A ty masz tylko dobre programy\u2026.
\nWtedy pali\u0142em jeszcze papierosy. Zawiesiwszy g\u0142os, wy\u0142uska\u0142em z paczki mentolowego Prince i zaci\u0105gn\u0105\u0142em si\u0119 dymem tak mocno, \u017ce pewnie do dzi\u015b mam w sobie jego smo\u0142owe resztki w zakamarkach p\u0142uc.
\n– I na tym polega kulturalny, arystokratyczny handel w moim kraju. My siebie nawzajem szanujemy, dajemy sobie dobre programy, za kt\u00f3re p\u0142acimy dobre pieni\u0105dze i wtedy zamyka si\u0119 ko\u0142o, bo te przez nas zarobione pieni\u0105dze trafiaj\u0105 do ciebie, bo ty masz dobre programy. A termin p\u0142atno\u015bci nie ma tu \u017cadnego znaczenia.<\/p>\nPr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 ludzka jest najdro\u017cszym towarem. Kupi\u0107 j\u0105, to znaczy by\u0107 krezusem.<\/p><\/blockquote>\n
Nie wiem, czy ten kontrahent przekaza\u0142 innym dostawcom t\u0119 szlachetn\u0105 ide\u0119, w ka\u017cdym razie pozostali \u2013 bez szemrania \u2013 godzili si\u0119 na wszystkie moje warunki.
\nJest te\u017c podejrzenie innego, r\u00f3wnolegle prawdopodobnego wyja\u015bnienia sytuacji prolongowania p\u0142atno\u015bci. Tak, na targach po prostu robi si\u0119 interesy. I nie zawsze wa\u017cne jest, aby w wyniku targu uzyska\u0107 najwy\u017csz\u0105 cen\u0119, wa\u017cne jest, \u017ceby produkt sprzeda\u0107. Bo film niesprzedany, to jak stara panna. No, \u0142adna i w kolorze, ale jako\u015b kawalera dla niej brak.<\/p>\nStrategia negocjacyjna zmieni\u0142a si\u0119 radykalnie w czasie funkcjonowania Holdingu, czyli w pasmach wsp\u00f3lnych, a wi\u0119c porozumieniu pi\u0119ciu o\u015brodk\u00f3w regionalnych, kt\u00f3re uda\u0142o mi si\u0119 nam\u00f3wi\u0107 na tworzenie wsp\u00f3lnego programu miejskiego. Ale to opowie\u015b\u0107 na nieco p\u00f3\u017aniejsz\u0105 por\u0119.
\nTeraz zako\u0144czmy spraw\u0119 p\u0142atno\u015bci.<\/p>\nRzeczywi\u015bcie, Telewizja Szczecin mia\u0142a w tamtym czasie tylko tzw. rat\u0119 abonamentow\u0105. Z bud\u017cetu centralnego otrzymywali\u015bmy \u015brodki na pensje, technik\u0119, eksploatacj\u0119 maj\u0105tku firmy w zakresie niezb\u0119dnym do przygotowania i emisji Kroniki. Popo\u0142udniowy program informacyjny, nadawany w roz\u0142\u0105czonej sieci Programu 2 \u2013 to praca na jedn\u0105 dni\u00f3wk\u0119 dla wprawnej ekipy maksymalnie trzydziestu os\u00f3b. A u nas by\u0142o ponad 200 etat\u00f3w!
\nMieli\u015bmy jeszcze w pi\u0105tki program regionalny \u2013 do chyba 19.30.
\nR\u00f3wnie\u017c finansowany z puli centralnej.<\/p>\nInne produkcje mo\u017cna by\u0142o uruchomi\u0107 tylko wtedy, je\u015bli zam\u00f3wienie na ten program zosta\u0142o potwierdzone przez anten\u0119 centraln\u0105, kt\u00f3ra w ca\u0142o\u015bci refundowa\u0142a koszty powstania takiego programu. Bywa\u0142o, niestety, \u017ce zatwierdzone do produkcji programy czeka\u0142y na emisj\u0119 nawet kilkadziesi\u0105t miesi\u0119cy. A tylko emisja uruchamia\u0142a p\u0142atno\u015b\u0107 za wykonan\u0105 prac\u0119. Dla potrzeb tej opowie\u015bci tak uog\u00f3lniona kwestia da wyobra\u017cenie o zasadach finansowania regionalnej produkcji telewizyjnej.
\nFortuna mi sprzyja\u0142a. Na ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, w TVP nikt nie przewidzia\u0142, \u017ce niejaki Koszur, wtedy jeszcze szeregowy reporter Telewizji Szczecin, osoba spoza pracownik\u00f3w Biura Wsp\u00f3\u0142pracy z Zagranic\u0105, powt\u00f3rz\u0119 – ze Szczecina, miasta o niewypowiadalnej w \u015bwiecie nazwie, wpadnie na pomys\u0142 kupowania licencji dla TVP. Powt\u00f3rz\u0119 – nie by\u0142o regulacji prawnych zabraniaj\u0105cych podejmowanie takich dzia\u0142a\u0144. Nie by\u0142o te\u017c zakazu, aby za licencje p\u0142aci\u0107 z bie\u017c\u0105cych \u015brodk\u00f3w obrotowych, przewalutowywa\u0107 je (sic! M\u00f3wimy o roku 1988 i nast\u0119pnych latach) a potem, po refundacji koszt\u00f3w przez Warszaw\u0119, bo program zosta\u0142 wyemitowany \u2013 wypo\u017cyczon\u0105 na kupno licencji kwot\u0119 zwracali\u015bmy sobie, z wyra\u017anym, oj wyra\u017anym naddatkiem.<\/p>\nNikt te\u017c w regulacjach prawnych nie przewidzia\u0142 wtedy sytuacji, w kt\u00f3rej o\u015brodek regionalny b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zarabia\u0107 na odsprzeda\u017cy licencji. Zn\u00f3w troch\u0119 uog\u00f3lniam, ale zasada taka w\u0142a\u015bnie dzia\u0142a\u0142a. Z takich pieni\u0119dzy mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 auto dyrektorowi, co sta\u0142o si\u0119 jednym z pierwszych zgrzyt\u00f3w w zespole, doposa\u017cy\u0107 redakcje, wesprze\u0107 technik\u0119, za\u0142ata\u0107 mn\u00f3stwo dziwnych dziur, jakich wiele by\u0142o w prowincjonalnym o\u015brodku w Szczecinie. Oczywi\u015bcie nie zapominali\u015bmy, \u017ce w kwestii koszt\u00f3w sta\u0142ych takich jak wymiana okien w ca\u0142ym wie\u017cowcu czy (prosz\u0119 zapi\u0105\u0107 pasy!!!!) zaimpregnowanie boazerii w ca\u0142ym budynku, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by sp\u0142on\u0105\u0107 jak zapa\u0142ka, gdyby nie daj Bo\u017ce do po\u017caru dosz\u0142o \u2013 \u015brodki na takie cele uzyskiwali\u015bmy z funduszu centralnego.<\/p>\n
O tym aucie wspomnia\u0142em, bo kilkoro z Pa\u0144stwa napisa\u0142o do mnie po poprzednim odcinku, \u017ce pan Turkiewicz w\u0142asnym maluchem rozwozi\u0142 ta\u015bmy z programami do biura DHL czy na dworzec kolejowy. No tak by\u0142o. Dyrektor Kami\u0144ski (ile\u017c to by\u0142o emocji, jakie auto mia\u0142by sobie kupi\u0107!) przyje\u017cd\u017ca\u0142 nim do pracy i wraca\u0142 do domu. A maluch pana Turkiewicza zarabia\u0142 dla nas du\u017ce pieni\u0105dze. Jacek Kami\u0144ski, bojownik o now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, wyrzucony z pracy w stanie wojennym, delegat redakcyjny po powrocie z taks\u00f3wkowej emigracji do USA \u2013 zacz\u0105\u0142 szefowanie na powa\u017cnie od kupna \u015blicznej s\u0142u\u017cbowej hondy. Jakby od auta zale\u017ca\u0142 geniusz tw\u00f3rczy i organizacyjny!<\/strong><\/p>\n
Czas dzisiejszego odcinka mija. Podsumujmy kwestie najwa\u017cniejsze dla kogo\u015b, kto chcia\u0142by nasz sukces powt\u00f3rzy\u0107 i dzi\u015b zbudowa\u0107 telewizj\u0119 tak doskona\u0142\u0105 jak Kana\u0142 7 z 1992 roku:
\n– musimy by\u0107 pewni, \u017ce wiemy, jakie programy chcemy kupi\u0107
\n– na jakich warunkach
\n– i jak na kupionym programie \u2013 zarobimy.
\nDo kalkulacji trzeba jednak doda\u0107, jak si\u0119 niekiedy wtedy m\u00f3wi\u0142o \u2013 koszty lokalizacji takiego programu. By\u0142 on przecie\u017c ci\u0105gle w wersji oryginalnej. Warto\u015bci nabiera\u0142 i monetaryzacj\u0119 uruchamia\u0142, gdy zosta\u0142 opracowany i ud\u017awi\u0119kowiony.<\/p>\nO tym \u2013 ju\u017c jutro.<\/p>\n
Jutro te\u017c do naszej opowie\u015bci b\u0119dziemy musieli doda\u0107 drugi w\u0105tek. Ten od s\u0142\u00f3w: \u201e\u017ce w TVP nikt nie przewidzia\u0142, \u017ce niejaki Koszur, wtedy jeszcze szeregowy reporter Telewizji Szczecin\u2026\u201d.<\/p>\n
I tu ju\u017c pojawi si\u0119 element kryminalny\u2026.<\/p><\/blockquote>\n
Ale tak\u017ce, w zwi\u0105zku z wolnymi mocami przerobowymi \u2013 burzenie Muru Berli\u0144skiego.<\/p>\n
Cdn – jutro<\/p>\n
\n\t\t