\n<\/strong><\/div>\n
\n
<\/p>\n
Na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo.<\/p>\n
I to by\u0142 b\u0142\u0105d.<\/p><\/blockquote>\n
Bo wszystko co na tym \u015bwiecie si\u0119 dzia\u0142o by\u0142o i jest, jak si\u0119 to m\u00f3wi \u2013 na g\u0119b\u0119.<\/p>\n
\nMasz moje s\u0142owo, daj\u0119 ci s\u0142owo, s\u0142owo honoru, s\u0142owo za s\u0142owo\u2026 Wsz\u0119dzie tylko s\u0142owo. Ale z jakiego\u015b (oczywistego!) powodu, s\u0142owo nie jest notowane na \u017cadnej gie\u0142dzie, nie stanowi waluty wymienialnej, gwarancji bankowej.<\/p>\n
S\u0142owa przysi\u0119gi, klauzuli o\u015bwiadczenia, przem\u00f3wienia, or\u0119dzia, kazania\u2026 nawet najpi\u0119kniej w kwiecisty bukiet oracji u\u0142o\u017cone – siup! i polecia\u0142y!<\/p>\n
A potem:<\/p>\n
– To ty mi powiedzia\u0142e\u015b!
\n– Ja ci nic nie m\u00f3wi\u0142em!
\n– To kto mi to powiedzia\u0142?
\n– No przecie\u017c nie ja!
\n– Ale g\u0142ucha nie jestem, s\u0142ysza\u0142am, to ty!
\n– Zgoda, g\u0142ucha nie jeste\u015b, ale s\u0142yszysz to co chcesz.<\/p>\n
\nWok\u00f3\u0142 s\u0142\u00f3w kr\u0119ci si\u0119 ca\u0142e spo\u0142eczne \u017cycie.<\/p>\n
– O\u015bwiadczam, \u017ce pan X nie powiedzia\u0142, co powiedzia\u0142, bo on co\u015b innego mia\u0142 na my\u015bli, ale jego s\u0142owa zosta\u0142y \u017ale odczytane, wyj\u0119te z kontekstu, albowiem pan X nigdy by nie powiedzia\u0142 tego, co powiedzia\u0142 tak jak powiedzia\u0142. I trzeba wyj\u0105tkowo z\u0142ej woli, aby w s\u0142owach pana X doszukiwa\u0107\u00a0si\u0119 s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych nie powiedzia\u0142, a przynajmniej nie tak, tylko inaczej, no. To tyle chcia\u0142em powiedzie\u0107.<\/p>\n
Z be\u0142kotu – m\u0105dro\u015b\u0107 moja. To dewiza dzisiejszego krasom\u00f3wstwa.<\/p><\/blockquote>\n
Pami\u0119tam pierwsze edytory tekstu. ChiWriter, p\u00f3\u017aniej by\u0142 jego polski odpowiednik\u2026 I tam by\u0142a funkcja analizy tekstu pod wzgl\u0119dem oryginalno\u015bci j\u0119zykowej, czyli znikomej powtarzalno\u015bci tych samych wyraz\u00f3w. Bardzo przydatna funkcjonalno\u015b\u0107, zwracaj\u0105ca uwag\u0119 na walory s\u0142ownikowe, na sk\u0142adni\u0119 wypowiedzi. Dzi\u015b synonimy czy metafory zosta\u0142y zast\u0105pione przez kciuki i \u017c\u00f3\u0142te g\u0119by, z tak\u0105 czy inn\u0105 min\u0105.<\/p>\n
Zastanawiam si\u0119, kiedy powstanie emotikonowa wersja \u201ePana Tadeusza\u201d. Prosz\u0119? Ju\u017c jest? A jak \u201ewygl\u0105da\u201d Tadeusz w tym zapisie?<\/p>\n
Brak mi s\u0142\u00f3w, na temat s\u0142\u00f3w\u2026<\/p><\/blockquote>\n
Od kt\u00f3rejkolwiek strony si\u0119 do nich nie dobieram, czuj\u0119 si\u0119 jak pies chc\u0105cy poliza\u0107 je\u017ca.<\/p>\n
\nNa pocz\u0105tku lat 90. XX wieku pojecha\u0142em z grup\u0105 koleg\u00f3w-fachowc\u00f3w do berli\u0144skiej n-tv. Jest to stacja specjalizuj\u0105ca si\u0119 w emisji serwis\u00f3w informacyjnych. Tak\u0105 w\u0142a\u015bnie chcia\u0142em zrobi\u0107 w Szczecinie. Dyrektorzy techniczni, Bogusia Rodziewicz i pan Sulik pierwszy raz w \u017cyciu zobaczyli tyle profesjonalnych magnetowid\u00f3w, po\u0142\u0105czonych automatycznymi systemami podawania ta\u015bm. Wszystkim sterowa\u0142 komputer. My mieli\u015bmy wtedy mo\u017ce dziesi\u0119\u0107 Umatic\u00f3w, chyba trzy zestawy Bety SP, stare Ampexy. Komputery? Tak, mieli\u015bmy chyba trzy albo cztery. Ale najbardziej zaawansowanym elementem tego systemu by\u0142\u2026 lektor! Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry siedzia\u0142 przed kamera i czyta\u0142 wiadomo\u015bci. Pracowa\u0142 dziennie cztery godziny. Czyta\u0142 teksty, kt\u00f3re wcze\u015bniej zosta\u0142y dla niego, podkre\u015blam, dla niego napisane. Dla innego lektora \u2013 tekst by\u0142 formu\u0142owany inaczej.<\/p>\n
– A pomy\u0142ki, przej\u0119zyczenia, kiepska dyspozycja?
\n– O czym pan m\u00f3wi? \u2013 zareagowa\u0142 szef redakcji n-tv. \u2013 To s\u0105 profesjonali\u015bci. Oni czytaj\u0105 tekst z dok\u0142adno\u015bci\u0105 do jednej, maksymalnie dw\u00f3ch sekund na godzin\u0119.<\/p>\nPotwierdzam, odczeka\u0142em, zmierzy\u0142em, uwierzy\u0142em.<\/p>\n
W serwisach nie by\u0142o ani jednego zb\u0119dnego przecinka, pauzy, waty s\u0142ownej, w rodzaju: prosz\u0119 pa\u0144stwa, dla pa\u0144stwa, prosz\u0119 pa\u0144stwa b\u0119dziemy do tego tematu wraca\u0107.<\/p>\n
\nW naszym \u017cyciu s\u0142owami \u017c\u0105dz\u0105 emocje. Wyciekaj\u0105 ze \u015blin\u0105 jak d\u017awi\u0119ki Bena Webstera lub strzelaj\u0105 z szybko\u015bci\u0105 wykluczaj\u0105c\u0105 ich zrozumienie jak u specjalist\u00f3w prowadz\u0105cych aukcje \u017cywej wo\u0142owiny.<\/p>\n
S\u0142owa z natury swej nie wyzwalaj\u0105 emocji, one wr\u0119cz nie lubi\u0105 refleksji. Pozbawione s\u0105 kunsztu, stylu, klasy i finezji. Zdarza si\u0119 temu czy drugiemu uku\u0107 \u0142adne sformu\u0142owanie, ale rak na bezrybiu to nie ciel\u0119cina.<\/p>\n
S\u0142\u00f3w s\u0142uchamy w autobusie, przy robieniu jajecznicy, drzemi\u0105c, stoj\u0105c pod prysznicem. Wy\u0142apujemy z nich komunikaty. Nie oczekujemy finezji. S\u0142owa, jak powszedni dzie\u0144 tygodnia maj\u0105 do wykonania prost\u0105 robot\u0119. Informuj\u0105.<\/p>\n
\nW radiu sprzed 1989 rokiem, od kiedy to ka\u017cdy m\u00f3wi co i jak chce, bo ma do tego prawo – s\u0142owo by\u0142o jak diament. Szlifowane, polerowane, dobierane, inkrustowane \u2013 to by\u0142a wr\u0119cz rutyna dziennikarstwa. S\u0142owo wycina\u0142o si\u0119 z chrz\u0105kni\u0119\u0107, st\u0119kni\u0119\u0107, burcze\u0144, mrucze\u0144. Rozm\u00f3wca \u2013 niech mi b\u0119dzie to darowane, jak pewien znany szczeci\u0144ski literat, kt\u00f3ry potrzebowa\u0142 kilku minut by wypowiedzie\u0107 elementy (s\u0142owa) sk\u0142adowe jednego zdania \u2013 na antenie, po monta\u017cu, by\u0142 mistrzem krasom\u00f3wstwa, p\u0142ynno\u015bci wypowiedzi \u2013 lektor zawodowy nie by\u0142by mu w stanie dor\u00f3wna\u0107.<\/p>\n
Ludzie opowiadali w tamtych czasach radiowemu reporta\u017cy\u015bcie o swoim \u017cyciu s\u0142owem niemal\u017ce pisanym. Ten natomiast tak dba\u0142, stara\u0142 si\u0119 swoimi pytaniami i odpowiednio formu\u0142owanymi zdaniami uzyska\u0107 od swojego rozm\u00f3wcy narracj\u0119 sp\u00f3jn\u0105, potoczyst\u0105 albo udramatyzowan\u0105, intryguj\u0105c\u0105, jednak zawsze w zgodzie z prawd\u0105 i intencj\u0105 wypowiedzi. Nikt nikomu nie wk\u0142ada\u0142 w usta obcych tre\u015bci. Niekiedy, trema, stres by\u0142y czynnikiem utrudniaj\u0105cym swobod\u0119 wypowiedzi, jej potoczysto\u015b\u0107. Reporter wspiera\u0142 swojego bohatera, podrzuca\u0142 s\u0142owo, zadawa\u0142 pytania pomocnicze, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej, podczas monta\u017cu, w\u0119drowa\u0142y do kosza. Trzeba by\u0142o po prostu ujarzmi\u0107, wyg\u0142adzi\u0107, uspokoi\u0107 narracj\u0119, nada\u0107 jej w\u0142a\u015bciw\u0105 form\u0119. .<\/p>\n
Ile\u017c to razy, po nagraniu, rozm\u00f3wca za\u0142amywa\u0142 r\u0119ce.<\/p>\n
– Prosz\u0119 to skasowa\u0107, by\u0142em taki zdenerwowany, nie tak to chcia\u0142em powiedzie\u0107.<\/p>\n
Po emisji, bywa\u0142o, dzwoni\u0142.<\/p>\n
– S\u0142ucha\u0142em, my\u015bla\u0142em, \u017ce to gorzej wyjdzie. Ale chyba dobrze wypad\u0142o, co? Tylko ten m\u00f3j g\u0142os, zupe\u0142nie go nie rozpoznawa\u0142em. Jaki\u015b taki dziwny\u2026.<\/p>\n
\nStaszek Wit Wili\u0144ski przychodzi\u0142 do redakcji w stanie przypominaj\u0105cym wielkiego b\u0105ka, kt\u00f3ry sia\u0142 postrach na przydomowej \u0142\u0105ce. Opowiada\u0142 wtedy zawzi\u0119cie o rozebranym przez niego silniku mercedesa. Jego r\u0119ce uruchamia\u0142y japo\u0144ski teatr cieni pokazuj\u0105cy simeringi, pier\u015bcienie, t\u0142oki, przek\u0142adnie, tuleje\u2026 Nie przesadza\u0142. Wyci\u0105ga\u0142 w moj\u0105 stron\u0119 usmarowane rop\u0105 czy benzyn\u0105 r\u0119ce, niezdolne do aktu b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, a b\u0119d\u0105ce wyrazem bezsilno\u015bci n\u0119kaj\u0105cej \u201epoet\u0119 dramatu\u201d, jak o\u015bmiela\u0142em si\u0119 go nazywa\u0107.<\/p>\n
– Nie mog\u0119 znale\u017a\u0107 odpowiedniego s\u0142owa… No, powiedz\u2026 Wiesz, idzie o t\u0119 sekund\u0119, w kt\u00f3rej trwa wydaje z siebie nasienie\u2026.<\/p>\n
Mia\u0142 sw\u00f3j warsztat pod wiaduktem przy wje\u017adzie na autostrad\u0119 w Podjuchach. Na skarpach ros\u0142o tam mn\u00f3stwo czerwonawej, fioletowo-sinej wysokiej trawy.<\/p>\n
– No, we\u017a, zobacz, przeci\u0105gnij r\u0119k\u0105, ale nie za mocno, bo mog\u0105 skaleczy\u0107\u2026 No i powiedz, co to jest? Jak to opisa\u0107? Ty studiujesz poezj\u0119, ja naprawiam auta\u2026 No?<\/p>\n
Lubi\u0119 ten jego tomik z wierszami o trawie. Widz\u0119 jego d\u0142onie przesi\u0105kni\u0119te olejem, benzyn\u0105, smarami, rozpuszczalnikiem\u2026 Mimo tego pancerza tylko on dociera\u0142 do istoty trawy.<\/p>\n
Bo poezja to chyba ten moment przeistoczenia s\u0142owa w wyraz z zachowaniem mocy i znaczenia s\u0142owa.<\/p><\/blockquote>\n
S\u0142owo uzyska\u0142o w naszej cywilizacji status wszechmog\u0105cy.<\/p>\n
Aby umowa by\u0142a wa\u017cna i rodzi\u0142a konsekwencje, musi by\u0107 zapisana. A s\u0142owo to, jak gdyby morowe powietrze, kt\u00f3re chce os\u0142abi\u0107 jednoznaczno\u015b\u0107 i niepodwa\u017calno\u015b\u0107 wyrazu. Zrelatywizowa\u0107 jego moc. Bo wyraz wyp\u0142ywa z odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n
\nI \u015blubuj\u0119 ci mi\u0142o\u015b\u0107, wierno\u015b\u0107 i uczciwo\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105\u2026 S\u0142owa donios\u0142e, ale nadal puste\u2026 To przysi\u0119ga na wiatr rzucana\u2026 Cho\u0107 latawiec, kt\u00f3ry je porywa ma kszta\u0142t paragrafu, to nupturienci wypowiadaj\u0105 s\u0142owa tej przysi\u0119gi ma\u0142\u017ce\u0144skiej przy \u015bwiadkach, powtarzaj\u0105 jej tre\u015b\u0107 za kierownikiem Urz\u0119du Stanu Cywilnego, ale nie sk\u0142adaj\u0105 podpisu pod ow\u0105 przysi\u0119g\u0105. Podpisuj\u0105 tylko protok\u00f3\u0142 potwierdzaj\u0105cy zawarcie zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego.<\/p>\n
Czyli \u2013 z urz\u0119du, w majestacie prawa, przy \u015bwiadkach i w przytomno\u015bci osoby urz\u0119dowej akt ma\u0142\u017ce\u0144ski zawieramy na g\u0119b\u0119.<\/p>\n
A przysi\u0119ga wojskowa? Nie inaczej!<\/p>\n
\nPrzypominam sobie teksty zapisane na glinianych tabliczkach w Dilmun i Ur, inskrypcje rzymskich przedsi\u0119biorc\u00f3w, kontrakty armator\u00f3w linii kliprowej, umowy i prawa ziemskie stanowione w oparciu o kr\u00f3lewskie dekrety.<\/p>\n
Wszystkie zawierane by\u0142y na pi\u015bmie. Bo tylko takie uzyskuj\u0105 status dokumentu i maj\u0105 moc skutkuj\u0105c\u0105 cho\u0107by roszczeniami, \u015bwiadczeniami, odszkodowaniami.<\/p>\n
Czytam listy Cezanna, Marii D\u0105browskiej, Goethego, Balzaca, Platona, \u015aw. Paw\u0142a\u2026 Czytam je tak, jak by\u0142y pisane, w tempie wyznaczanym przez r\u0119k\u0119, bo to jest ten magiczny i cudowny moment, w kt\u00f3rym pi\u0119kne dmuchawce s\u0142\u00f3w zamieniaj\u0105 si\u0119 w wyrazy! Teraz to ju\u017c kolce strzeg\u0105ce mocy umowy, przes\u0142ania czy kontraktu. Wyraz jest form\u0105 czynu. A za czyny ponosi si\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n
\nIle s\u0142\u00f3w wypowiedzia\u0142a\u015b w swoim \u017cyciu?<\/p>\n
Kt\u00f3re z nich pami\u0119tasz, wymie\u0144 te wa\u017cne?<\/p>\n
Kt\u00f3re s\u0142owa wobec ciebie wypowiedziane hodujesz jak margerytk\u0119 na kuchennym parapecie, a kt\u00f3re tkwi\u0105 w sercu i nie pozwalaj\u0105 si\u0119 zabli\u017ani\u0107 ranie, przez nie zadanej?<\/p>\n
\nCzy rozmowa jest wa\u017cna?<\/p>\n
Ka\u017cdy \u017cachnie si\u0119, zawo\u0142a \u2013 oczywi\u015bcie, co za pytanie.<\/p>\n
Ot\u00f3\u017c g\u2026 prawda.<\/p>\n
Owszem przypominam sobie randki z Z. Pami\u0119tam te nocne rozmowy telefoniczne prowadzone w wewn\u0119trznej sieci naszej firmy. Ale nic z tych rozm\u00f3w praktycznie nie pami\u0119tam.<\/p>\n
Dzi\u015b wyjmuj\u0119 z koperty list napisany przez Z. p\u00f3\u0142 wieku temu. I czytam. I magia dzia\u0142a. I p\u0142acz\u0119, i \u015bmiej\u0119 si\u0119 i g\u0142ow\u0105 o \u015bcian\u0119 uderzam, \u017ce wtedy, gdy list ze skrzynki wyjmowa\u0142em, czyta\u0142em go szybko, pobie\u017cnie, bo przecie\u017c wszystko ju\u017c om\u00f3wili\u015bmy, a co zosta\u0142o do uzgodnienia \u2013 potwierdzimy dzi\u015b wieczorem, w kolejnej dwugodzinnej rozmowie.<\/p>\n
Jak mydlana ba\u0144ka, jak kamie\u0144 rzucony \u2013 emocje ze s\u0142\u00f3w min\u0119\u0142y nie pozostawiaj\u0105c \u015bladu. S\u0142owa zamienione w wyrazy \u2013 niepodlewane i schowane w cieniu – kwitn\u0105 lub uwieraj\u0105.<\/p>\n
S\u0105 nieustannie prawdziwe.<\/p>\n
Wi\u0119c pisz, prosz\u0119 do mnie. Lub pisz do mnie dla siebie. W s\u0142owach zapisanych, w wyrazach zawsze b\u0119dziesz mog\u0142a si\u0119 przejrze\u0107. Ich moc nigdy si\u0119 nie wyczerpie. Nawet je\u015bli nie trafi\u0105 do adresata, przypadkowemu czytelnikowi przeka\u017c\u0105 zawart\u0105 w nich wibracj\u0119. A wibruj\u0105, wiadomo, gwiazdy. Wi\u0119c wyrazy trafi\u0105 mi\u0119dzy swoich, dok\u0105d \u2013 jak s\u0142ysz\u0119, podobno te\u017c si\u0119 kiedy\u015b wybierasz\u2026<\/p>\n
\n
![\"\"](\"https:\/\/koszur.net\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/wozny_03_02b.jpg\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"