{"id":7365,"date":"2021-11-06T21:04:59","date_gmt":"2021-11-06T20:04:59","guid":{"rendered":"https:\/\/koszur.net\/?page_id=7365"},"modified":"2021-11-07T19:56:00","modified_gmt":"2021-11-07T18:56:00","slug":"zamiast-wstepu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/zamiast-wstepu\/","title":{"rendered":"Zamiast wst\u0119pu"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column]

[vc_column_text]Zamiast wst\u0119pu<\/strong><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

Dla Polski Gda\u0144sk jest oknem otwartym na ca\u0142y \u015bwiat. Jest p\u0142ucem, bez kt\u00f3rego nie mo\u017ce ona oddycha\u0107. Jest tym, czym Londyn dla Anglii, Le Havre dla Francji, Antwerpia dla Belgii. (…) Jako port zjednoczonej Polski b\u0119dzie naturalnym i jedynym uj\u015bciem ca\u0142ego jej handlu zagranicznego, olbrzymi\u0105 sk\u0142adnic\u0105 eksportu i importu kraju, kt\u00f3ry zajmie si\u00f3dme miejsce w szeregu pa\u0144stw europejskich.<\/em> [1]<\/a><\/p>\n

<\/div><\/span><\/em><\/p>\n

Co czyni cz\u0142owiek, kt\u00f3ry po latach wraca na ojcowizn\u0119, jeszcze spowit\u0105 dymem po\u017cogi wojennej, zrujnowan\u0105, rozkradzion\u0105, zha\u0144bion\u0105 niekiedy, naznaczon\u0105 niezasychaj\u0105cymi plamami krwi, dowodem niczym nie zawinionej \u015bmierci lub okrucie\u0144stwa, o kt\u00f3rym nie dowie si\u0119 ju\u017c nikt. Poprzez \u0142z\u0119, kt\u00f3ra spada na strawion\u0105 ogniem fotografi\u0119 ojc\u00f3w, z echem oddalaj\u0105cego si\u0119 \u015bmiechu dzieci\u0119cych zabaw po\u015br\u00f3d rozs\u0142onecznionego podw\u00f3rza \u2013 o czym my\u015bli cz\u0142owiek? Upada z niemocy i b\u00f3lu, braku si\u0142y z\u0142amanej ci\u0119\u017carem wielowiekowej kl\u0119ski? Obiera \u017cywot tu\u0142aczy, rozpami\u0119tuje dni i powody kl\u0119ski? A mo\u017ce postanawia do\u0142\u0105czy\u0107 do bliskich sercu cieni\u00f3w, kt\u00f3re nie doczekawszy wolnej Ojczyzny, odchodz\u0105 w niepami\u0119\u0107 krokiem wyznaczonym uderzeniami g\u0142uchego b\u0119bna?<\/em><\/p>\n

Nie. Za prawd\u0119 powiadam wam \u2013 nie! Zamkn\u0105wszy b\u00f3l w najg\u0142\u0119bszym miejscu pulsuj\u0105cego serca \u2013 zanurzy d\u0142onie w tl\u0105ce si\u0119 jeszcze pogorzelisko i rozgarnie je, by da\u0107 miejsce pod nowy dom. Na ziemi ojc\u00f3w, po\u015br\u00f3d wspomnie\u0144 i legend. Wprowadzi do tego domu matk\u0119 swoich dzieci, kt\u00f3rym opowie o dziadach, o ich marzeniu i przyka\u017ce, by Boga, honor i Ojczyzn\u0119 mieli w swoim sercu i my\u015blach na zawsze i przed wszystkim innym. I zbuduje drog\u0119, doprowadzi do swego domu szlaki z ca\u0142ego \u015bwiata, kt\u00f3ry musi si\u0119 o wolnej Polsce jak najszybciej dowiedzie\u0107! Niech patrz\u0105 narody, jak Polska podnosi si\u0119 z ruin, jak zn\u00f3w dumnie patrzy w przysz\u0142o\u015b\u0107. I spieszno mu b\u0119dzie do rodziny narod\u00f3w \u015bwiata do\u0142\u0105czy\u0107 wiec bez wahania p\u00f3jdzie na morze. Tam skrzy\u017cuje swe szlaki z dzielnymi \u017ceglarzami, witaj\u0105cymi polsk\u0105 bander\u0119, kt\u00f3rej morza i oceany od wiek\u00f3w nie ogl\u0105da\u0142y\u2026<\/em><\/p>\n

Jednego w odrodzonej Polsce nie brakowa\u0142o \u2013 motywacji, zapa\u0142u, wiary i gotowo\u015bci by idea\u0142y przez poet\u00f3w unie\u015bmiertelnione \u2013 wprowadzi\u0107 w \u017cycie, zamieni\u0107 w czyn. Agitacja, propaganda, retoryka i stylistyka dziennikarstwa pocz\u0105tku II Rzeczypospolitej karmi\u0105c si\u0119 mitami, patosem i poezj\u0105 w\u0142a\u015bnie \u2013 sta\u0142a si\u0119 cementem, kt\u00f3ry ide\u0119 po\u0142\u0105czy\u0142 z materi\u0105. A sprawy polskiego morza s\u0105 dla zilustrowania tej tezy najlepszym przyk\u0142adem.<\/p>\n

Ale \u2013 po kolei\u2026<\/p>\n

Na d\u0142ugo przed og\u0142oszeniem aktu niepodleg\u0142o\u015bci Polski, jej sprawy morskie mia\u0142y charakter w znacznym stopniu zinstytucjonalizowany. W 1906 roku w Warszawie dzia\u0142a\u0142o Centralne Towarzystwo Przemys\u0142owc\u00f3w. Utworzono przy nim Oddzia\u0142 Towarzystwa \u017beglugowego w Petersburgu, kt\u00f3rego program dzia\u0142ania, na owe czasy pionierski, przewidywa\u0142 gruntowne zaj\u0119cie si\u0119 uk\u0142adem w\u00f3d \u015br\u00f3dl\u0105dowych dawnego Kr\u00f3lestwa Polskiego oraz powi\u0105zania ich z rzekami rosyjskimi. Koncepcje te nie zosta\u0142y jednak zaaprobowane przez w\u0142adze Rosji. Przygotowane w owym czasie za\u0142o\u017cenia teoretyczne oraz memoria\u0142y sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 podobnych dokument\u00f3w opracowywanych ju\u017c po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Pierwszym, w uk\u0142adzie chronologicznym, polskim przedsi\u0119biorstwem armatorskim by\u0142a \u201e\u017begluga Polska\u201d. Powsta\u0142o ono 3 stycznia 1918 roku z inicjatywy pu\u0142kownika Boles\u0142awa Roji i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cych z nim in\u017cynier\u00f3w oraz naukowc\u00f3w z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Celem stowarzyszenia by\u0142o \u201eorganizowanie budowy statk\u00f3w i sp\u0142ywu w\u0119gla na g\u00f3rnej Wi\u015ble\u201d. Uchwa\u0142a CK S\u0105du Krajowego w Krakowie potwierdza\u0142a tak\u017ce \u201epropagowanie spraw morskich w spo\u0142ecze\u0144stwie\u201d.<\/p>\n

1 pa\u017adziernika 1918 roku kontradmira\u0142 Kazimierz Por\u0119bski[2]<\/a> w gronie 25 za\u0142o\u017cycieli powo\u0142a\u0142 Stowarzyszenie Pracownik\u00f3w na Polu Rozwoju \u017beglugi „Bandera Polska”.[3]<\/a> Jego cz\u0142onkowie, w wi\u0119kszo\u015bci byli oficerowie rosyjskiej marynarki wojennej\u00a0 wytyczyli\u00a0 najpilniejsze zadania dla sfery morskiej w odrodzonej ojczy\u017anie: organizacj\u0119 administracji \u017ceglugi i port\u00f3w, regulacj\u0119 rzek i budow\u0119 port\u00f3w, wskazanie typ\u00f3w statk\u00f3w najbardziej odpowiednich dla rzek Polski, zbudowanie systemu szkolnictwa\u00a0 zawodowego\u00a0 i ustalenie terminologii morskiej, opracowanie danych statystycznych o ruchu w \u017cegludze wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej, popularyzacj\u0119 idei morskiej w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

W maju 1919 roku stowarzyszenie przekszta\u0142cono w Lig\u0119 \u017beglugi Polskiej. Program dzia\u0142ania uzupe\u0142niono o punkty dotycz\u0105ce rozwoju marynarki wojennej oraz handlowej, organizacji zaplecza transportu i handlu morskiego.<\/p>\n

Efektem tych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 by\u0142 dokument z 28 listopada 1918 roku. J\u00f3zef Pi\u0142sudski podpisa\u0142 dekret, w kt\u00f3rym rozkaza\u0142 utworzy\u0107 marynark\u0119 polsk\u0105, mianuj\u0105c jednocze\u015bnie pu\u0142kownika marynarki Bogumi\u0142a Nowotnego[4]<\/a> szefem Sekcji Marynarki[5]<\/a> przy Ministerstwie Spraw Wojskowych.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0<\/caption>\n
\n
\"Arcyksi\u0105\u017ce

Arcyksi\u0105\u017c\u0119 Fryderyk witany przez komandora Bogumi\u0142a Nowotnego na dowodzonej przez niego korwecie<\/p><\/div>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n

Tak powsta\u0142a polska marynarka… konna. Ten, mimo wszystko, trafny \u017cart nieraz przysz\u0142o zbywa\u0107 rumie\u0144cem. Mieli\u015bmy admira\u0142\u00f3w, kapitan\u00f3w, marynarzy, dost\u0119p do morza, a tylko statk\u00f3w nam brakowa\u0142o. Trzeba by\u0142o czeka\u0107 na nie d\u0142ugie lata. Czas ten wype\u0142ni\u0142 trud i ogromna praca wychowawcza. Zrodzi\u0142a ona w spo\u0142ecze\u0144stwie entuzjazm dla idei morskiej. Da\u0142a pocz\u0105tek morskim tradycjom w Polsce. Nigdy przedtem ani potem Polacy nie byli tak zafascynowani spraw\u0105 morsk\u0105, nie prze\u017cywali jej w spos\u00f3b tak rozumny, jak w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Nigdy te\u017c propagandowe has\u0142a, cho\u0107 brzmi\u0105ce pompatycznie i banalnie, nie nios\u0142y tyle tre\u015bci, ile to bodaj najs\u0142ynniejsze zawo\u0142anie: „Nie ma Polski bez morza!”.<\/p>\n

– W grudniu 1918 roku zaci\u0105gn\u0105\u0142em si\u0119 do polskiej armii \u2013 wspomina Stanis\u0142aw Wojciechowski[6]<\/a> – i poprosi\u0142em o skierowanie mnie do Kadry Polskiej Marynarki Wojennej w Modlinie.<\/p>\n

 <\/p>\n

I dalej, z zapisk\u00f3w S. Wojciechowskiego:<\/p>\n

\"Stanis\u0142aw<\/a>

Stanis\u0142aw Wojciechowski<\/span><\/p><\/div>\n

Tutaj brak jakiegokolwiek statku, kt\u00f3ry by przypomina\u0142 statek rzeczny Polskiej Marynarki Wojennej, wi\u0119c przechodzimy intensywne \u0107wiczenia piechoty morskiej. Regulaminy i taktyka<\/em><\/span><\/p>\n

bojowa, oparta na wzorach armii niemieckiej.<\/em><\/span><\/p>\n

Brak jest karabin\u00f3w, pas\u00f3w \u017co\u0142nierskich, bagnet\u00f3w i granat\u00f3w. Nie ma zupe\u0142nie mundur\u00f3w. Ka\u017cdy z nas chodzi w ubraniu cywilnym i cywilnych butach; jedynym uniformem jest czapka \u017co\u0142nierska, poniemiecka, bez daszka, z polskim orze\u0142kiem. Dopiero po czterech miesi\u0105cach zaczynamy otrzymywa\u0107 marynarskie mundury. Nade wszystko przykry jest g\u0142\u00f3d, jaki prze\u017cywamy w Modlinie. Niemcy pozostawili w magazynach nadgni\u0142e i cuchn\u0105ce ziemniaki i buraki oraz zat\u0119ch\u0142\u0105 kasz\u0119; by\u0142a tak\u017ce ersatz – kapusta suszona, podobno z pokrzyw, oraz kawa zbo\u017cowa. Otrzymywali\u015bmy tak\u017ce 700 gram\u00f3w czarnego wyschni\u0119tego chleba, popularnie zwanego <\/em>koksem i 500 gram\u00f3w wo\u0142owiny w cuchn\u0105cej zupie, sporz\u0105dzonej z tych nadgni\u0142ych kartofli, burak\u00f3w, kaszy i tej suchej kapusty. <\/em><\/span><\/p>\n

W tych warunkach nie jest \u0142atwo by\u0107 dobrym \u017co\u0142nierzem: \u0107wiczy\u0107 intensywnie, gdy kiszki ci\u0105gle mu z g\u0142odu marsza graj\u0105, a w oczach widzi b\u0142yski gwiazd. S\u0142absze charaktery si\u0119 za\u0142amuj\u0105, jest kilka samob\u00f3jstw. Ludzie stopniowo s\u0142abn\u0105. Przychodzi rozkaz, by marynarz na warcie nie sta\u0142 d\u0142u\u017cej ni\u017c jedn\u0105 godzin\u0119. Ja w ci\u0105gu p\u00f3\u0142rocza trac\u0119 na wadze 17 kg i wa\u017c\u0119 55 kg. <\/em><\/span><\/p>\n

S\u0105 prowadzone wyk\u0142ady, \u017co\u0142nierz jest u\u015bwiadamiany, \u017ce budujemy z niczego, od pokole\u0144 wy\u015bnion\u0105 Woln\u0105 Polsk\u0119. Woko\u0142o \u017co\u0142nierz polski bagnetem kre\u015bli granice Polski p\u0142ac\u0105c obficie danin\u0105 krwi, wi\u0119c dla \u017co\u0142nierza na froncie musi i\u015b\u0107 co najlepsze: bro\u0144, amunicja i zaopatrzenie w \u017cywno\u015b\u0107 i mundury.<\/em><\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo w Kadrze Marynarki Wojennej jest nas kilkudziesi\u0119ciu, lecz stopniowo nap\u0142ywaj\u0105 oficerowie umundurowani z zaborczych marynarek. Kilkudziesi\u0119ciu oficer\u00f3w Polak\u00f3w przyby\u0142o z marynarki carskiej, kilkunastu z marynarki austriackiej oraz kilku z marynarki niemieckiej.<\/em><\/span><\/p>\n

Podoficer\u00f3w jest kilkunastu\u00a0 z marynarki austriackiej i kilkunastu z Legion\u00f3w. Potrzeba otwiera drog\u0119 do szybkiego awansu i ju\u017c po dw\u00f3ch miesi\u0105cach zostaj\u0119 mianowany starszym marynarzem, po sze\u015bciu zostaj\u0119 mianowany matem (kapralem), a po roku bosmanmatem. (…) Zim\u0105 1919 roku gdzie\u015b oko\u0142o lutego, otrzymali\u015bmy 1200 rekrut\u00f3w z poboru; by\u0142 to g\u0142\u00f3wnie element wiejski, zdrowi ch\u0142opcy lecz 50% z nich to analfabeci. Z tego materia\u0142u ludzkiego sformowano samodzieln\u0105 jednostk\u0119 bojow\u0105: I Baon Morski, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z czterech kompanii piechoty morskiej oraz kompanii ci\u0119\u017ckich karabin\u00f3w maszynowych\u201d.<\/em>[7]<\/strong><\/em><\/a><\/span><\/p>\n

\"gen.<\/a>

gen. J\u00f3zef Haller<\/p><\/div>\n

Kompletny rynsztunek marynarze otrzymali dopiero w\u00f3wczas, gdy z Francji powr\u00f3ci\u0142 do Polski gen. J\u00f3zef Haller.[8]<\/a> W taborach znajdowa\u0142o si\u0119 umundurowanie nierzadko ze \u015bladami krwi i ci\u0119\u0107 bagnet\u00f3w z p\u00f3l bitewnych pierwszej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

W owym czasie znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Pomorza pozostawa\u0142a w r\u0119kach Niemc\u00f3w. Piechot\u0119 morsk\u0105 skierowano wi\u0119c do Aleksandrowa Kujawskiego, na odcinek graniczny mi\u0119dzy tym miasteczkiem a Wis\u0142\u0105, wyznaczony okopami i zasiekami z drutu kolczastego.<\/p>\n

Na pograniczu z Niemcami odbywa\u0142a si\u0119 cz\u0119sto wymiana ognia, drobne potyczki lub przenikanie patroli; lecz bywa\u0142y dni wzgl\u0119dnego spokoju. W\u00f3wczas g\u0142odni Niemcy prosili nas o \u017cywno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie mas\u0142o i jaja, a my ich prosili\u015bmy o bro\u0144 i amunicj\u0119; i tak za nowy ci\u0119\u017cki karabin maszynowy i dziesi\u0119\u0107 skrzynek amunicji p\u0142acili\u015bmy 10 kg mas\u0142a i cztery mendle jaj. (…) Dow\u00f3dztwo I Baonu zaj\u0119\u0142o si\u0119 likwidowaniem analfabetyzmu. Ju\u017c po kilku lekcjach oficerowie poznali si\u0119 na moich zdolno\u015bciach organizacyjnych i pedagogicznych i mnie powierzono to zadanie. W ci\u0105gu czterech miesi\u0119cy dokszta\u0142cili\u015bmy marynarzy, tak, \u017ce analfabetyzm w naszej jednostce zosta\u0142 zlikwidowany.<\/em>[9]<\/a><\/p>\n

Kapitan Konstanty Jacynicz[10]<\/a> utworzy\u0142 w\u00f3wczas Referat O\u015bwiatowy I Baonu Morskiego. Pracowa\u0142 w nim Stanis\u0142aw Wojciechowski, organizuj\u0105c pogadanki, \u201elotn\u0105\u201d wypo\u017cyczalni\u0119 ksi\u0105\u017cek dla pododdzia\u0142\u00f3w stacjonuj\u0105cych na ca\u0142ym wybrze\u017cu, pokazy filmowe. Prowadzi\u0142 \u015bwietlic\u0119 i szko\u0142\u0119 j\u0119zyka polskiego. W 1920 roku pierwszymi nauczycielami j\u0119zyka polskiego kaszubskich dzieci byli marynarze. Stanis\u0142awa Wojciechowskiego wspiera\u0142 ksi\u0105dz kapelan W\u0142adys\u0142aw Migo\u0144. Siostry zakonne z Pucka udost\u0119pni\u0142y im obszern\u0105 sal\u0119 szkoln\u0105.<\/p>\n

17 stycznia 1920 roku baon otrzyma\u0142 rozkaz zaj\u0119cia Torunia. Przez o\u015bnie\u017cone pola i\u00a0bezdro\u017ca, w szalonym tempie, niemal biegiem, ruszyli na p\u00f3\u0142noc. Tego dnia mr\u00f3z by\u0142 wyj\u0105tkowo\u00a0 siarczysty. Nazajutrz oddzia\u0142y wesz\u0142y na ulice miasta. Zm\u0119czonym \u017co\u0142nierzom\u00a0panny toru\u0144skie wynosi\u0142y gor\u0105c\u0105 herbat\u0119, pierniki i w\u00f3dk\u0119. \u0141zy szcz\u0119\u015bcia i krople potu zostawi\u0142y niejeden mokry \u015blad na bruku w\u0105skich uliczek. Usypiali, gdzie si\u0119 da\u0142o. Wilgotne i przepocone ubrania zamienia\u0142y si\u0119 w lodowe pancerze. Dopiero po po\u0142udniu odby\u0142a si\u0119 sze\u015bciogodzinna defilada ulicami rozentuzjazmowanego Torunia. Mokrych, zm\u0119czonych piechur\u00f3w skierowano wieczorem do wych\u0142odzonych koszar. Nikt nie szuka\u0142 \u0142\u00f3\u017cek. Do snu uk\u0142adali si\u0119 w pe\u0142nym rynsztunku.<\/p>\n

Z Torunia szlak baonu wi\u00f3d\u0142 nad morze. Kolej udost\u0119pni\u0142a wojsku kilka wagon\u00f3w, kt\u00f3re w warunkach pokojowych s\u0142u\u017cy\u0142y do przewozu zwierz\u0105t. Podr\u00f3\u017c do Pucka trwa\u0142a trzy dni. Mr\u00f3z nie s\u0142ab\u0142. Dwadzie\u015bcia stopni poni\u017cej zera. W dzie\u0144 i w nocy. Na \u015brodku wagonu, na pod\u0142odze powsta\u0142 st\u00f3g z ludzkich cia\u0142. Kto znalaz\u0142 si\u0119 w jego \u015brodku, ch\u0142on\u0105\u0142 ciep\u0142o cia\u0142 koleg\u00f3w; kto na zewn\u0105trz – gramoli\u0142 si\u0119 na wierzch i „przykrywa\u0142” pe\u0142zaj\u0105cym z do\u0142u towarzyszem. W ten spos\u00f3b przez dwie, trzy godziny ka\u017cdy spa\u0142 w cieple.<\/p>\n

Przed Wrzeszczem na tory wybieg\u0142a kilkutysi\u0119czna grupa Polak\u00f3w gda\u0144skich. Prosili aby polskie wojsko zatrzyma\u0142o si\u0119 w polskim porcie. \u017bo\u0142nierze angielscy, os\u0142aniaj\u0105cy konw\u00f3j, z trudem torowali drog\u0119 poci\u0105gowi. Kolbami karabin\u00f3w powstrzymywali manifestuj\u0105c\u0105 ludno\u015b\u0107.<\/p>\n

Wieczorem baon dotar\u0142 do Pucka. W opuszczonych i zniszczonych przez Niemc\u00f3w koszarach przygotowano miejsca noclegowe. Saperzy przeszukali piece, w kt\u00f3rych, podobnie jak w Toruniu, znaleziono wiele granat\u00f3w i \u0142adunk\u00f3w wybuchowych. Wycofuj\u0105ce si\u0119 oddzia\u0142y niemieckie zniszczy\u0142y tak\u017ce wodoci\u0105gi. W zamarzni\u0119tej zatoce wyr\u0105bano przer\u0119ble. Zup\u0119, ugotowan\u0105 na morskiej wodzie, przymuszaj\u0105c si\u0119, zjedli wszyscy. S\u0142onej kawy nikt nie spr\u00f3bowa\u0142.<\/p>\n

Z ka\u017cdym dniem zajmowano kolejne miejscowo\u015bci i osady wybrze\u017ca.<\/p>\n

Wejherowo, 10 lutego (PAT)<\/em>[11]<\/strong><\/em><\/a>. We wtorek rano dosz\u0142o nasze wojsko do Wejherowa i okolicy. Ludno\u015b\u0107 kaszubska wita\u0142a nasze oddzia\u0142y z nieopisanym zapa\u0142em. We wszystkich miejscowo\u015bciach by\u0142y ustawione \u0142uki triumfalne. (…) Pierwsze oddzia\u0142y szwole\u017cer\u00f3w wkroczy\u0142y do miasta o 13.00. Obrzucono je kwiatami, a na rynku powita\u0142 je starosta D\u0105browski i prezes Rady Ludowej Chmielewski. W odpowiedzi pu\u0142kownik Orzechowski wezwa\u0142 ludno\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnej pracy z reszt\u0105 ojczyzny”.<\/em> [12]<\/a><\/div><\/span><\/em><\/p>\n

Odzew na „utrwalanie si\u0119 nowego porz\u0105dku historycznego” by\u0142 natychmiastowy:<\/p>\n

Na posiedzeniu 5 lutego celem zamanifestowania powrotu ziem polskich i dost\u0119pu do morza postanowiono asygnowa\u0107 z funduszy miejskich na fundusz narodowy, celem utworzenia polskiej floty morskiej 5000 koron. Rada Miejska Dzia\u0142oszyce<\/em>.[13]<\/a><\/div><\/span><\/em><\/p>\n

\u201eZa\u015blubiny z morzem\u201d wyznaczono na 10 lutego 1920 roku. Pierwszy etap przekszta\u0142cania kraju w pa\u0144stwo morskie zosta\u0142 wi\u0119c zapocz\u0105tkowany. Relacje z tej uroczysto\u015bci wzbudzi\u0142y du\u017ce zainteresowanie i reakcje spo\u0142ecze\u0144stwa. Kolejna, tak wielka fala entuzjazmu wobec polskich spraw morskich zosta\u0142a wywo\u0142ana pierwszymi obchodami \u015awi\u0119ta Morza, zorganizowanymi dwana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

W „Ksi\u0119dze Pami\u0105tkowej Tygodnia Bandery” Edward Ligocki wspomina\u0142:<\/p>\n

Rano byli\u015bmy w Gda\u0144sku. Z\u0142a, zgrzytliwa chwila pomimo serdecznego powitania Polonii gda\u0144skiej. Poci\u0105g nasz przybrany zieleni\u0105, sztandarami, warty w b\u0142\u0119kitnych mundurach hallerowskich. Nie wysiedli\u015bmy tu, na polskiej ziemi, w polskim mie\u015bcie portowym, tyle \u0142ask i dobrodziejstw zawdzi\u0119czaj\u0105cym majestatowi polskiej korony. Gdzie\u015b nad b\u0142otnist\u0105 zatok\u0105 zatkn\u0105\u0107 mieli\u015bmy sztandary na maszcie.<\/em> [14]<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>

Gdan\u0301sk na pocza\u0328tku XX wieku – Lange Brucke<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Poci\u0105g zatrzymywano na ka\u017cdej stacji, obsypywano kwiatami, wznoszono okrzyki a z wielu oczu spad\u0142a nie jedna \u0142za szcz\u0119\u015bcia. A genera\u0142 – przemawia\u0142. Ka\u017cde jego s\u0142owo, ka\u017cde zawo\u0142anie \u2013 kwitowano wiwatami.<\/p>\n

Obywatele Wolnego Miasta Gda\u0144ska, a jednocze\u015bnie obywatele Rzeczypospolitej Polskiej. Serdecznie wam dzi\u0119kujemy w imieniu \u017co\u0142nierzy polskich, kt\u00f3rzy id\u0105 tam, gdzie mi\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny ich wzywa, prawo i obowi\u0105zek. Dzi\u015b sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107 prawu i sprawiedliwo\u015bci stajemy na wybrze\u017cu polskim! Niech \u017cyje niepodleg\u0142a Polska! <\/em>[15]<\/a><\/p><\/blockquote>\n

Rozleg\u0142y si\u0119 owacje. Zawsze te\u017c kto\u015b intonowa\u0142 „Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119”. Stanis\u0142aw Wojciechowski znalaz\u0142 si\u0119 w centrum tych wydarze\u0144.<\/p>\n

– By\u0142em w\u00f3wczas bosmanmatem w 3 plutonie 1 kompanii. Mieli\u015bmy chodzi\u0107 za genera\u0142em krok w krok i spe\u0142nia\u0107 ka\u017cde jego \u017cyczenie.<\/p>\n

Nad Zatok\u0105 Puck\u0105 chmury. Dzie\u0144 pos\u0119pny, szary, m\u017cy\u0142 deszcz. Cicha i spokojna woda niczym nie przypomina\u0142a morza. Na ko\u0144cu nied\u0142ugiego mola ustawiono maszt. Obok wyznaczono miejsce dla chor\u0105\u017cych z pu\u0142kowymi sztandarami. Fale zatoki lekko muska\u0142y ich p\u0142\u00f3tna. Orkiestra odegra\u0142a hymn. Tak polskie sztandary powita\u0142y polskie morze<\/em>.<\/p>\n

Nieopodal zbudowano o\u0142tarz. W czasie mszy oddano salut armatni. Na najwy\u017cszym maszcie powiewa\u0142a po\u015bwi\u0119cona polska bandera.<\/p>\n

Wok\u00f3\u0142, nad morskim brzegiem,\u00a0 cisn\u0119li si\u0119 Kaszubi. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o uderzenia kropel deszczu o setki parasoli. Genera\u0142 zatrzyma\u0142 konia przed tafl\u0105 rozmok\u0142ej kry. Patrzy\u0142 przed siebie. W d\u0142oni trzyma\u0142 pier\u015bcie\u0144. Winien go rzuci\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107 dwunastu \u2013 pi\u0119tnastu\u00a0 metr\u00f3w, gdzie wody zatoki wolne by\u0142y od lodu.<\/p>\n

– Podbieg\u0142 do mnie jeden z oficer\u00f3w. Poleci\u0142 mi wspi\u0105\u0107 si\u0119 na kopiec oporowy. Pami\u0119tajcie, Wojciechowski,\u00a0 \u017ceby w odpowiedniej chwili da\u0107 znak dow\u00f3dcy artylerii!<\/em> Ze wzniesienia widzia\u0142em, jak genera\u0142 uni\u00f3s\u0142 r\u0119k\u0119 i rzuci\u0142 pier\u015bcie\u0144. Na moj\u0105 komend\u0119 artyleria da\u0142a kilka salw. Pier\u015bcie\u0144 zatoczy\u0142 w powietrzu \u0142uk i upad\u0142 na kr\u0119.[16]<\/a> Zbieg\u0142em na d\u00f3\u0142, na swoje miejsce przy generale. Widzia\u0142em zak\u0142opotanie na jego twarzy i konsternacj\u0119 t\u0142umu. Co robi\u0107? Na kr\u0119 wej\u015b\u0107 nie mo\u017cna, bo si\u0119 pokruszy. Nie mieli\u015bmy \u017cadnych tyczek, kt\u00f3rymi mo\u017cna by pier\u015bcie\u0144 zepchn\u0105\u0107 do wody. Lance u\u0142a\u0144skie by\u0142y za kr\u00f3tkie. Jeden z pu\u0142kownik\u00f3w spi\u0105\u0142 konia i ruszy\u0142 w stron\u0119 brzegu. Zwierz\u0119 stawia\u0142o op\u00f3r, chrapa\u0142o. Stoj\u0105cy z boku wo\u0142ali: Tu g\u0142\u0119bica! Utonie pan, pu\u0142kowniku!<\/em>. Jeszcze dzi\u015b s\u0142ysz\u0119 dono\u015bn\u0105 odpowied\u017a: Pu\u0142kownik Skrzy\u0144ski <\/em>[17]<\/strong><\/em><\/a> nie zgin\u0105\u0142 na wojnie, to i w wodzie morskiej diabli go nie wezm\u0105!<\/em> Ko\u0144skie kopyta z \u0142atwo\u015bci\u0105 kruszy\u0142y l\u00f3d. Je\u017adziec zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do pier\u015bcienia i zatopi\u0142 go. W ten spos\u00f3b dokonano za\u015blubin Polski z morzem.<\/p>\n

Mistrzowie ceremonii przyst\u0105pili do genera\u0142a oraz dziekana polowego, ksi\u0119dza Rydlewskiego,\u00a0 z pro\u015bb\u0105 o po\u015bwi\u0119cenie pami\u0105tkowego s\u0142upa. Znany malarz Henryk Uziemb\u0142o[18]<\/a> sporz\u0105dzi\u0142 okoliczno\u015bciowy akt erekcyjny. Z\u0142o\u017cyli pod nim podpisy znaczniejsi uczestnicy uroczysto\u015bci, r\u00f3wnie\u017c przedstawiciel marynarzy – Stanis\u0142aw Wojciechowski.[19]<\/a> Dokument wykonany na wz\u00f3r dawnych akt\u00f3w kr\u00f3lewskich przedstawia\u0142 emblemat Rzeczypospolitej na tle sztormowego morza.<\/p>\n

Na wieczn\u0105 rzeczy pami\u0105tk\u0119 odzyskania morza polskiego. <\/em><\/p>\n

Puck nad Ba\u0142tykiem. Roku Pa\u0144skiego 1920, dnia 10 lutego.<\/div><\/span> <\/em><\/p>\n

Orygina\u0142 dokumentu przekazano do Muzeum Narodowego w Krakowie, a faksymile zosta\u0142o wmurowane w pal, po\u015bwi\u0119cony i wbity nad brzegiem.<\/p>\n

Gdy na Wybrze\u017cu w wielu \u017co\u0142nierskich i cywilnych g\u0142owach, wesp\u00f3\u0142 ze szlachetnymi trunkami, szumia\u0142o morze, w Warszawie, o godzinie 16.35, na sejmowej sali zapanowa\u0142a cisza. G\u0142os zabra\u0142 marsza\u0142ek Wojciech Tr\u0105bczy\u0144ki:<\/p>\n

Sztandary nasze zaszumia\u0142y nad brzegiem Ba\u0142tyku <\/em>(brawa, pos\u0142owie wstaj\u0105), z chwil\u0105, na kt\u00f3r\u0105 od tylu miesi\u0119cy wyczekujemy. Jak ongi po pokoju toru\u0144skim w roku 1466 docieramy po d\u0142ugiej roz\u0142\u0105ce do morza <\/em>(brawa). <\/em><\/p>\n

Szum Ba\u0142tyku to najpi\u0119kniejszy hymn naszej pa\u0144stwowo\u015bci <\/em>(brawa). Na tym pomorskim skrawku ziemi, na tej w\u0105skiej polskiej tamie, ci\u0105gn\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy wynarodowionymi doszcz\u0119tnie Prusami Ksi\u0105\u017c\u0119cymi, a Pomorzem Szczeci\u0144skim stoi przysz\u0142o\u015b\u0107 nasza<\/em> (brawa). Bez owych p\u0142uc, otwieraj\u0105cych si\u0119 na polskie morze, Pa\u0144stwo nasze mog\u0142oby egzystowa\u0107, mog\u0142oby wegetowa\u0107, ale \u017cy\u0107 by nie mog\u0142o, bo pozostawa\u0142oby zawsze w zale\u017cno\u015bci od s\u0105siad\u00f3w. Zapatrzeni w przysz\u0142o\u015b\u0107 narodu, musimy wlewa\u0107 w serca m\u0142odzie\u017cy naszej \u00f3w niepowstrzymany p\u0119d do wolnego morza, p\u0119d, kt\u00f3ry ju\u017c u lud\u00f3w staro\u017cytnych uchodzi\u0142 za silniejszy nad \u015bmier\u0107<\/em>. [20]<\/a><\/p>\n

Sala sejmowa wype\u0142niona by\u0142a po brzegi. Wszyscy ch\u0142on\u0119li s\u0142owa padaj\u0105ce z m\u00f3wnicy. A marsza\u0142ek Tr\u0105bczy\u0144ski m\u00f3wi\u0142 o powrocie do macierzy ziem od Torunia i Bydgoszczy po Tczew i Puck, o Polakach tam mieszkaj\u0105cych, kt\u00f3rzy nie ugi\u0119li si\u0119 przed germanizacj\u0105 mieszkaj\u0105cych tam Polak\u00f3w, potrzebie pracy dla Ojczyzny, do kt\u00f3rej w\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 „bracia z ziemi pomorskiej”. Prosi\u0142 te\u017c o pokor\u0119, o wyzbycie si\u0119 „butnego okrzyku tryumfu”.<\/p>\n

Uzyskali\u015bmy wprawdzie dost\u0119p do morza, uzyskali\u015bmy woln\u0105 \u017ceglug\u0119 na uj\u015bciu Wis\u0142y, ale nie odzyskali\u015bmy jedynego portu, jaki brzeg Ba\u0142tyku m\u00f3g\u0142by nam da\u0107, nie odzyskali\u015bmy Gda\u0144ska. Dzisiejsi rz\u0105dcy tego miasta nie \u017cyczyli sobie wcielenia jego do Polski. Oczywi\u015bcie \u015bwi\u0119cie respektowa\u0107 b\u0119dziemy wobec miasta Gda\u0144ska obowi\u0105zki, wynikaj\u0105ce z podpisanego przez nas traktatu wersalskiego i b\u0119dziemy utrzymywa\u0107 z tym miastem jak najwi\u0119cej przyjazne stosunki. Ale podstaw\u0105 tej przyja\u017ani musi by\u0107 wytworzenie niezale\u017cno\u015bci z naszej strony. Pot\u0119\u017cne Pa\u0144stwo Polskie nie mo\u017ce spokojnie \u015bcierpie\u0107, aby centrum jego handlu morskiego le\u017ca\u0142o poza granicami kraju.<\/em>[21]<\/strong><\/em><\/a><\/p>\n

Owacje trwa\u0142y wiele minut. Marsza\u0142ek zako\u0144czy\u0142 swoje wyst\u0105pienie stwierdzeniem o bezwzgl\u0119dnej potrzebie podj\u0119cia budowy „w\u0142asnego portu na polskiej ziemi”, stworzeniu floty narodowej i przystani dla statk\u00f3w na brzegach Wis\u0142y.<\/p>\n

Kilkakrotnie zabiera\u0142 g\u0142os pose\u0142 Aleksander H. de Roset, rzecznik idei morskiej, jej propagator i organizator form gospodarczych „uprawy morza”. Przedstawi\u0142 wniosek w sprawie utworzenia sejmowej komisji do spraw morskich. Zaproponowa\u0142, aby Komisja Morska zaj\u0119\u0142a si\u0119 problemami floty handlowej i wojennej, prawodawstwem morskim, wykszta\u0142ceniem marynarzy, okre\u015bleniem stawek przewozowych, kwestiami dotycz\u0105cymi traktatu z Gda\u0144skiem, robotami nadbrze\u017cnymi i portowymi.<\/p>\n

Wniosek z druku nr 1426 zosta\u0142 uchwalony jednog\u0142o\u015bnie.<\/p>\n

Nast\u0119pny dotyczy\u0142 „budowy portu morskiego na lewym brzegu Wis\u0142y w wojew\u00f3dztwie pomorskim oraz pog\u0142\u0119bienia Wis\u0142y od Ba\u0142tyku do projektowanego portu”. Po dyskusji opisuj\u0105cej ogrom prac, jakie z tym zadaniem by\u0142yby zwi\u0105zane, projekt zaakceptowano i przekazano do realizacji. Ostatnim akcentem morskim tego posiedzenia Sejmu by\u0142 wniosek o potrzebie utworzenia „stacji do\u015bwiadczalno – naukowej oceanologiczno-rybackiej\u201d.<\/p>\n

Ta pierwsza naukowa instytucja morska mia\u0142aby sta\u0107 si\u0119 zal\u0105\u017ckiem przysz\u0142ej Akademii Nautycznej.<\/p>\n

13 lutego 1920 roku, Warszawa. Barwy narodowe, sztandary, kwiaty, transparenty. W wielu oknach urz\u0105dzono „morskie o\u0142tarzyki”. Podobnie prezentowa\u0142y si\u0119 wystawy sklepowe. Wsz\u0119dzie naklejano „Banderki Polskie”, kt\u00f3re wydrukowano nak\u0142adem Ligi \u017beglugi Polskiej. Po mszy \u015bwi\u0119tej w katedrze odby\u0142 si\u0119 poch\u00f3d na Plac Teatralny, a w samo po\u0142udnie zorganizowano zebranie w filharmonii. Redaktorzy Polskiej Agencji Telegraficznej od dawna nie mieli tak du\u017co pracy. Ze wszystkich miast, miasteczek i wsi nap\u0142ywa\u0142y depesze:<\/p>\n

Pozna\u0144, 10 lutego (PAT). Z powodu zaj\u0119cia przez wojsko polskie wybrze\u017ca Ba\u0142tyku pod Puckiem, dano dzi\u015b rano szereg salw z fort\u00f3w pozna\u0144skich. Miasto przybrano flagami. Na Placu Wolno\u015bci odprawiono msz\u0119 polow\u0105, poczym odby\u0142a si\u0119 defilada wojska.<\/em>[22]<\/sup><\/a><\/p>\n

We wszystkich ko\u015bcio\u0142ach \u0142\u00f3dzkich odprawiono uroczyste nabo\u017ce\u0144stwa. Po defiladzie wojskowej cz\u0142onkowie stowarzysze\u0144 i korporacji przeszli w pochodzie ulicami miasta.<\/p>\n

Ile\u017c entuzjazmu, woli wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania i wiary w przysz\u0142o\u015b\u0107 morsk\u0105\u00a0 kry\u0142o si\u0119 za tymi s\u0142owami. Ale czy wyniszczony wojn\u0105 i latami niewoli kraj zdob\u0119dzie si\u0119 na gigantyczny wysi\u0142ek gospodarczy, by zrealizowa\u0107 niezb\u0119dne inwestycje? Czy sytuacja mi\u0119dzynarodowa i liczne g\u0142osy domagaj\u0105ce si\u0119 rewizji traktatu wersalskiego umo\u017cliwi\u0105 Polsce rozwini\u0119cie nie tylko morskiej wsp\u00f3\u0142pracy z innymi krajami? Jak zdoby\u0107 kwalifikowanych fachowc\u00f3w, in\u017cynier\u00f3w i technik\u00f3w, kt\u00f3rzy przyst\u0105pi\u0105 do budowy port\u00f3w, stoczni, wreszcie – statk\u00f3w? Dziesi\u0105tki pyta\u0144. Entuzjazmem, propagandowymi has\u0142ami nie da si\u0119 zagospodarowa\u0107 nieuregulowanych rzek, nadmorskich pla\u017c. O tych problemach \u017cywo dyskutowano, ale w gronie entuzjast\u00f3w, kt\u00f3rzy nie dostrzegali trudno\u015bci. W atmosferze optymizmu trudno by\u0142o o krytyczne oceny rachunku ekonomicznego poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w przekszta\u0142cania Polski w kraj gospodaruj\u0105cy na morzu. Sporo spraw uda\u0142o si\u0119 jednak za\u0142atwi\u0107. Lektura najciekawszej ksi\u0105\u017cki dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, „Rocznika Morskiego i Kolonialnego 1938”,[23]<\/a> potwierdzi i to, \u017ce niewiele jest przesady w artykule wst\u0119pnym miesi\u0119cznika „Morze” ze stycznia 1933 roku.<\/p>\n

Jest to pi\u0119tnasty rok niepodleg\u0142o\u015bci Pa\u0144stwa Polskiego, a trzynasty od odzyskania przez nie dost\u0119pu do morza. W ci\u0105gu niewielu lat, ku szczeremu podziwowi obcych, Polska, kraj prawie zupe\u0142nie bez tradycji morskich, sta\u0142a si\u0119 pa\u0144stwem morskim.<\/em> [24]<\/sup><\/a><\/p>\n

[\/vc_column_text]<\/div><\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"author":990004,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-7365","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/990004"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7365"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7368,"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7365\/revisions\/7368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}