[vc_row][vc_column]
<\/p>\n
Do kabiny wszed\u0142 profesor Szupryczy\u0144ski.<\/p>\n
\u2014 Ostatnia szansa! \u2014 zawo\u0142a\u0142. \u2014 Prawdopodobnie jeszcze dzi\u015b rozpocznie si\u0119 wy\u0142adunek! P\u0142yniemy na wycieczk\u0119 dooko\u0142a fiordu! Taka okazja mo\u017ce si\u0119 ju\u017c nie powt\u00f3rzy\u0107!<\/p>\n
Ubiera\u0142em si\u0119 biegn\u0105c na pok\u0142ad g\u0142\u00f3wny. Nad Hornsundem zn\u00f3w s\u0142o\u0144ce. P\u0119ka\u0142y zwa\u0142owiska kry i g\u00f3r lodowych, kt\u00f3re od kilku tygodni zalega\u0142y Zatok\u0119 Bia\u0142ego Nied\u017awiedzia. Wiatr wypycha\u0142 ju\u017c pojedyncze kry na wody oceanu.<\/p>\n
W szalupie nadkomplet. Pierwszy etap wycieczki – Gaashamna. Do jej brzeg\u00f3w dop\u0142yn\u0119li\u015bmy bez k\u0142opot\u00f3w. S\u0142o\u0144ce intensywnie ogrzewa\u0142o os\u0142oni\u0119te g\u00f3rami powietrzne przestrzenie. Z tej strony Hornsundu nie wida\u0107 naszej stacji polarnej. Za daleko. Kurtki i swetry zostawili\u015bmy w \u0142odzi. A wyl\u0105dowali\u015bmy tu\u017c przy konstantinowce – starej bazie rosyjskich naukowc\u00f3w. Pozosta\u0142y po niej mizerne szcz\u0105tki. Nietrudno na podstawie nawet tych \u015blad\u00f3w odtworzy\u0107 wygl\u0105d domku, rozmiary, przeznaczenie poszczeg\u00f3lnych izb. Tu i \u00f3wdzie, w gruzach – r\u0119cznie kute gwo\u017adzie. Po wyczyszczeniu nabra\u0142y dawnego blasku. Pod zmursza\u0142ymi deskami jeszcze zupe\u0142nie zdrowe pod\u0142ogi. Ciemne plamy w naro\u017cniku… Tam sta\u0142 piec. Podnios\u0142em kilka desek i znalaz\u0142em potwierdzenie przypuszcze\u0144. Ma\u0142e, misternie rze\u017abione drzwiczki od metalowego piecyka. Obok nast\u0119pna cz\u0119\u015b\u0107 – n\u00f3\u017cka oraz fragment pi\u0119knej \u017celiwnej ramy. Pokry\u0142a j\u0105 warstwa rdzy. Doskonale zachowa\u0142 si\u0119 jednak rysunek ornament\u00f3w. Wida\u0107 jakie\u015b pojedyncze litery i zapewne znaki fabryczne, kilka metr\u00f3w dalej wystawa\u0142a z mchu niewielka buteleczka o jasnofioletowych \u015bcianach. W \u015brodku skamienia\u0142a substancja. Mo\u017ce to pozosta\u0142o\u015bci po apteczce i lekarstwach? Kolejny \u015blad – \u0142uska po naboju. To ju\u017c pami\u0105tka z ostatniej wojny.<\/p>\n
Nawet nie zauwa\u017cy\u0142em, jak zamar\u0142 gdzie\u015b szum zawsze niespokojnego Oceanu Lodowatego. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o tylko szelest drobnych kamyczk\u00f3w pod stopami, kt\u00f3rymi topniej\u0105cy lodowiec wy\u015bcieli\u0142 ca\u0142\u0105 dolin\u0119. Jej rozmiary? Nie do obj\u0119cia wzrokiem. Mo\u017ce wi\u0119c p\u00f3jd\u0119 kilka krok\u00f3w dalej, mo\u017ce zobacz\u0119?<\/p>\n
Bo\u017ce, jak cudownie. Wyt\u0119\u017cam s\u0142uch. Nic. Tylko jakie\u015b ci\u015bnienie, doznania, kt\u00f3rych dotychczas nie do\u015bwiadcza\u0142em. Wiem, jak milczy \u015bwiat nad wod\u0105, jak pod wod\u0105, jak na znacznej wysoko\u015bci, ale co to jest, to tutaj? Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce co\u015b zaczyna si\u0119 dzia\u0107 z b\u0142\u0119dnikiem. Nie docieraj\u0105 do\u0144 sygna\u0142y pozwalaj\u0105ce sytuowa\u0107 organizm wobec otaczaj\u0105cego mnie \u015bwiata. Pod stopami jakby wi\u0119ksze kamienie. Uderzam jednym o drugi. D\u017awi\u0119k mi\u0119kki, jakby zza kotary. Gdzie ja jestem? Co oddziela mnie od tego \u015bwiata, kt\u00f3ry widz\u0119, s\u0142ysz\u0119, ale nie nale\u017c\u0119 do niego? Nagle u\u015bwiadamiam sobie, \u017ce przecie\u017c ja ci\u0105gle id\u0119. Ju\u017c nie wida\u0107 w\u00f3d fiordu, koleg\u00f3w, ruin konstantinowki. Tylko strome g\u00f3ry. Pier\u015b chcia\u0142a p\u0119kn\u0105\u0107 od zach\u0142annie po\u0142ykanego powietrza. Tam ma ono moc narkotyczn\u0105. To zapami\u0119ta\u0142em dok\u0142adnie- pomy\u015bla\u0142em: m\u00f3g\u0142bym frun\u0105\u0107\u2026 Coraz wi\u0119cej my\u015bli, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 mnie przera\u017ca\u0107. Oto rado\u015b\u0107 z obcowania z przestworem zamienia si\u0119 w groz\u0119 obcowania z\u2026 potworem! Oto przera\u017cenie w\u0142asn\u0105 nico\u015bci\u0105, bezsilno\u015bci\u0105, ma\u0142o\u015bci\u0105… Tutaj przestaj\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 aksjomaty wyznawane na co dzie\u0144. Trac\u0105 blask i sens dotychczasowe marzenia, pragnienia, ambicje. \u015awiadomo\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 jakby resetowa\u0107, czy\u015bci\u0107. Ta nowa jest jednak inna od stanu duszy b\u0142\u0105dz\u0105cej w\u015br\u00f3d lodowych szczelin. Mojej, dotychczasowej. Tej nowej nie umiem nazwa\u0107. Nie wiem, co czuj\u0119. Czy my\u015bl\u0119? Kontroluj\u0119 siebie i\u2026 Gdzie ja jestem? Pot\u0119\u017cny b\u00f3l i ciemno\u015b\u0107 w oczach. Le\u017c\u0119. To s\u0105, tak, to kamienie. Obok m\u00f3j magnetofon reporterski. A wi\u0119c jestem tutaj. Tu jest ziemia! A co jest tam \u2013 inny wymiar?<\/p>\n
Nagle, a le\u017ca\u0142em przy niewielkim wzniesieniu, prawie w sercu kotliny zaatakowa\u0142y mnie rybitwy. Wiedzia\u0142em, \u017ce potrafi\u0105 one zmusi\u0107 cz\u0142owieka, by oddali\u0142 si\u0119 od miejsca ich gniazdowania. Nie s\u0105dzi\u0142em jednak, \u017ce potrafi\u0105 intruza sterroryzowa\u0107, zaszokowa\u0107! Z pot\u0119\u017cnym guzem na czole, rozdart\u0105 nogawk\u0105 podnios\u0142em si\u0119 nie przewiduj\u0105c, \u017ce w tej pozycji stan\u0119 si\u0119 jeszcze lepszym celem atak\u00f3w. Wymachuj\u0105c kurtk\u0105 stara\u0142em si\u0119 jak najpr\u0119dzej uciec z tego kot\u0142a. Ptaki z wielk\u0105 desperacj\u0105 atakowa\u0142y g\u0142ow\u0119, podlatywa\u0142y z boku, a ich czerwone dziobki celowa\u0142y w oczy. Kiedy opu\u015bci\u0142em niebezpieczny rejon, musia\u0142em wyczy\u015bci\u0107 kurtk\u0119, sweter i w\u0142osy z nieczysto\u015bci, kt\u00f3rymi mnie obdarowa\u0142y. W gruncie rzeczy s\u0105 one bardzo sympatyczne. Potrafi\u0105 przyku\u0107 uwag\u0119 na wiele chwil. Czaruj\u0105 powietrznym baletem. Po serii piruet\u00f3w nad powierzchni\u0105 wody rybitwa zatrzymuje lot, wisi w powietrzu, a kiedy ujrzy ryb\u0119, niczym pocisk rzuca si\u0119 w wod\u0119. Jej skrzyd\u0142a pracuj\u0105 bardzo szybko. To wytrwa\u0142y i silny ptak. W ci\u0105gu roku potrafi pokona\u0107 tras\u0119 Arktyka – Antarktyda – Arktyka. Trzydzie\u015bci – czterdzie\u015bci tysi\u0119cy kilometr\u00f3w!<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Prawie trzysta metr\u00f3w od brzegu oraz kilka nad poziomem morza stoi\u2026 pomnik Gaashamny – szkielet wieloryba. W ci\u0105gu lat ko\u015bci poros\u0142y mchem i porostami. Czy kto\u015b przyci\u0105gn\u0105\u0142 tu tego oceanicznego giganta? Nie. Przed laty porzucono go na brzegu, a poniewa\u017c ka\u017cdego roku wyspa unosi si\u0119 o kilka centymetr\u00f3w nad poziom morza, wi\u0119c nietrudno o takie znaleziska w g\u0142\u0119bi l\u0105du. Niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci Spitsbergenu unios\u0142y si\u0119 na wysoko\u015b\u0107 trzystu metr\u00f3w. W\u0142a\u015bnie dlatego w g\u00f3rach na licznych tarasach mo\u017cna znale\u017a\u0107 korale, rozgwiazdy, muszle sprzed milion\u00f3w lat, okazy interesuj\u0105ce paleontolog\u00f3w, \u015blady klimatycznej metamorfozy wyspy.<\/p>\n
Kiedy odbijali\u015bmy od brzegu raz jeszcze spojrza\u0142em na mizern\u0105 chatk\u0119 obok konstantinowki, jej po\u0142atane czymkolwiek \u015bciany. Dawniej kwit\u0142o tu \u017cycie. Teraz w okresie lata przyjmuje ona pod sw\u00f3j dach ekipy naukowc\u00f3w. Ongi\u015b stanowi\u0142a zal\u0105\u017cek osiedla, ma\u0142ej osady, jednej z wielu. Dzi\u015b jest dowodem, \u017ce to nie jest miejsce przyjazne cz\u0142owiekowi.<\/p>\n
A wszystkie takie osady spotka\u0142 ten sam los. Calypsobyen<\/a>… O osadzie tej m\u00f3wi si\u0119 Osiedle duch\u00f3w. Na zachodnich wybrze\u017cach wyspy znajduj\u0105 si\u0119 podobne pozosta\u0142o\u015bci – \u015blady poszukiwaczy szcz\u0119\u015bcia, budowniczych kopal\u0144 w\u0119gla, marmuru i gipsu. Bodaj najs\u0142awniejszym osiedlem jest Nowy Londyn, kt\u00f3ry zbudowano naprzeciw Kingsbay. Pierwsze domy wzniesiono w roku 1911. Anglicy chcieli wydobywa\u0107 tam marmur, o kt\u00f3rym m\u00f3wiono, \u017ce jest najpi\u0119kniejszy w Europie. Ludzie przeznaczali fortuny na\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 zakup akcji towarzystwa g\u00f3rniczego. Na Spitsbergen zacz\u0119\u0142y przyp\u0142ywa\u0107 pierwsze statki z urz\u0105dzeniami i materia\u0142ami budowlanymi. I nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u00f3w pi\u0119kny marmur nie jest wart z\u0142amanego grosza. Mrozy niszczy\u0142y struktur\u0119 kamienia. Przy delikatnym nawet uderzeniu rozpada\u0142 si\u0119 na ma\u0142e bry\u0142y. Podobno kilku zawiedzionych i zbankrutowanych przemys\u0142owc\u00f3w pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwo. Wielu za ostatnie pieni\u0105dze wykupi\u0142o bilety powrotne na statki. Na wyspie pozostawili wszystko. Dzi\u015b obok opuszczonych dom\u00f3w stoj\u0105 jeszcze lokomotywy na torach<\/a>. W skrzyniach maszyny i urz\u0105dzenia.<\/p>\n Po opuszczeniu Gaashamny posuwali\u015bmy si\u0119 wzd\u0142u\u017c wschodnich wybrze\u017cy fiordu do odleg\u0142ego o kilkana\u015bcie mil czo\u0142a lodowca Horna. Stoj\u0105cy na przeciwleg\u0142ym brzegu \u201eLed\u00f3chowski\u201d przypomina\u0142 z tej odleg\u0142o\u015bci miniaturk\u0119 statku. Co chwil\u0119 gin\u0105\u0142 nam z oczu, przes\u0142aniany g\u00f3rami lodowymi. Im dalej wp\u0142ywali\u015bmy do fiordu, tym wi\u0119cej kry i g\u00f3r. Po prawej burcie niewielki cypel, kt\u00f3ry nazwano \u201ekamiennym cmentarzyskiem\u201d. Tworzy je kilkadziesi\u0105t ska\u0142 – obelisk\u00f3w, smuk\u0142ych, szlifowanych falami i wiatrem, powbijanych w brzeg.<\/p>\n Ju\u017c lodowiec K\u00f6rbera. Przed nim jeszcze jeden ptasi raj. Po zej\u015bciu na l\u0105d ruszyli\u015bmy na strom\u0105 \u015bcian\u0119 do gniazd mew tr\u00f3jpalczastych. Nachylenie zbocza w niekt\u00f3rych miejscach przekracza\u0142o sze\u015b\u0107dziesi\u0105t stopni. Wok\u00f3\u0142 mn\u00f3stwo ptasiego guana i… wrzasku. Buty mia\u017cd\u017cy\u0142y zwa\u0142owiska skorup jaj.<\/p>\n Wiele \u015blad\u00f3w krwi. Szcz\u0105tki piskl\u0105t.<\/p>\n Hm… Bardzo ciekawe efekty d\u017awi\u0119kowe… Kiedy sta\u0142em na brzegu, mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce gdzie\u015b w pobli\u017cu jest niewielki wybieg dla ps\u00f3w. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o g\u0142o\u015bne ptasio-psie ujadanie. Ale im bardziej zbli\u017ca\u0142em si\u0119 do \u015bciany, im wy\u017cej wchodzi\u0142em, tym bardziej wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce oto wkraczam do wielkiej sali pe\u0142nej rozkrzyczanych noworodk\u00f3w, kt\u00f3re wszem i wobec manifestowa\u0142y swoj\u0105 w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107, \u017ce musia\u0142y wyj\u015b\u0107 z bezpiecznych jaj by po kilku dniach zacz\u0105\u0107 walczy\u0107 o przetrwanie. Najtrudniejszy odcinek wspinaczki pokonali tylko najbardziej wytrwali. Przesuwaj\u0105c si\u0119 przy niemal pionowej \u015bcianie doszed\u0142em jednak do pierwszych gniazd. Mewy nie traktuj\u0105 tu cz\u0142owieka jak intruza. Nie bacz\u0105c na mnie k\u0142\u00f3ci\u0142y si\u0119, przekrzykiwa\u0142y, nawo\u0142ywa\u0142y, piel\u0119gnowa\u0142y ma\u0142e. Inne drzema\u0142y i tylko co jaki\u015b czas unosi\u0142y powieki. Hm… Dotkn\u0105\u0142em najbli\u017csz\u0105 z nich. Obr\u00f3ci\u0142a niespiesznie \u0142ebek w moj\u0105 stron\u0119, ale natychmiast wr\u00f3ci\u0142a do sprzeczki z s\u0105siadk\u0105. Nie wiedzia\u0142a, kim jestem? Wolno wyci\u0105gn\u0105\u0142em r\u0119k\u0119 w stron\u0119 kolejnego gniazda. Dwadzie\u015bcia, pi\u0119tna\u015bcie, osiem centymetr\u00f3w. Mewy nawet nie drgn\u0119\u0142y. Delikatnie, ko\u0144cem palca dotkn\u0105\u0142em piskl\u0119. Jakby si\u0119 u\u015bmiechn\u0119\u0142o. Spojrza\u0142o na mnie spode \u0142ba. B\u0105kn\u0119\u0142o co\u015b pod dziobem. Pokr\u0119ci\u0142o \u0142ebkiem we wszystkie strony, ale nie uciek\u0142o. Powt\u00f3rzy\u0142em do\u015bwiadczenie przy nast\u0119pnych gniazdach. Nikt nie reagowa\u0142. Pe\u0142ne lekcewa\u017cenie mojej osoby wyda\u0142o si\u0119 tak dalece deprymuj\u0105ce, \u017ce chcia\u0142em zamanifestowa\u0107 moje oburzenie. Czy\u017cbym by\u0142 dla nich przezroczysty. Ciekawie wyci\u0105ga\u0142y szyjki z siedlisk u\u0142o\u017conych na skalnych p\u00f3\u0142kach. Ale nie w moj\u0105 stron\u0119! Mo\u017ce instynktownie czu\u0142y, \u017ce co\u015b lub kto\u015b jest tu\u017c obok, tyle, \u017ce go nie wida\u0107\u2026 Nie, nie dopuszcza\u0142em do siebie my\u015bli, \u017ce nie jestem godny ich uwagi!<\/p>\n Drugie pi\u0119tro ptasiego jarmarku zajmuj\u0105 alki, jeszcze wy\u017cej rezyduj\u0105 mewy blade. Co kilka sekund odrywa\u0142y si\u0119 od \u015bciany ma\u0142e ob\u0142oczki ptasich czered, by po kilku rundach nad fiordem powr\u00f3ci\u0107 do gniazd. Dopiero wisz\u0105c na skale spostrzeg\u0142em najbardziej charakterystyczn\u0105 cech\u0119 mew tr\u00f3jpalczastych. Ich upierzenie jest jakby pod\u015bwietlone. Biel niekt\u00f3rych jego cz\u0119\u015bci jest, chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107, jaskrawo i l\u015bni\u0105co bia\u0142a. Ptaki te, o czym wielokrotnie mog\u0142em si\u0119 przekona\u0107, s\u0105 bardzo towarzyskie. Przeskakiwa\u0142y z jednego gniazda do drugiego, plotkowa\u0142y ze sob\u0105, mo\u017ce cieszy\u0142y si\u0119 potomstwem i wychwala\u0142y je przed s\u0105siadami? A mo\u017ce m\u00f3wi\u0142y o mnie?<\/p>\n Schodz\u0105c ze stoku podziwia\u0142em wspania\u0142\u0105 perspektyw\u0119 uj\u015bcia fiordu. Jego \u015brodek wype\u0142niony kr\u0105 i ma\u0142ymi g\u00f3rami lodowymi mia\u0142 dziesi\u0105tki odcieni, by\u0107 mo\u017ce w wyniku rozszczepienia \u015bwiat\u0142a w kryszta\u0142ach lodu. Tu plama zielona, tam fiolety, b\u0142\u0119kity, lazur\u2026<\/p>\n Po kr\u00f3tkim posi\u0142ku regeneracyjnym zn\u00f3w jeste\u015bmy w szalupie. Ptasie wrzaski towarzyszy\u0142y nam przez wiele jeszcze minut. Nagle powietrze rozdar\u0142a pot\u0119\u017cna detonacja. To cieli\u0142 si\u0119 lodowiec K\u00f6rbera. Na szcz\u0119\u015bcie, w chwili, gdy od jego \u015bciany oderwa\u0142 si\u0119 pot\u0119\u017cny lodowy blok, byli\u015bmy schowani za niewielkim cyplem. W \u015blad za odg\u0142osem posz\u0142a fala.<\/p>\n Kolejny lodowiec. Chyba najmniejszy, ale za to malowniczo po\u0142o\u017cony w\u015br\u00f3d g\u00f3r. Jak lukier na wykwintnym torcie. To Peters. Spina dwie g\u00f3ry wymodelowane w kszta\u0142cie tr\u00f3jk\u0105ta.<\/p>\n Obroty silnika zredukowane o po\u0142ow\u0119. Nawigacja przez wody fiordu coraz trudniejsza. Kra oraz pot\u0119\u017cne obrywy ze \u015bcian lodowc\u00f3w p\u0142yn\u0119\u0142y zwart\u0105 \u0142awic\u0105. Karawan\u0119 zasila\u0142 Samarinabreen i Chomjakovbreen. Foka si\u0119 mi\u0119dzy lodami ju\u017c nie przeci\u015bnie! L\u00f3d szoruje i szorstko g\u0142aszcze burty szalupy.<\/p>\n Druga strona fiordu mniej zalodzona. Mo\u017ce wzd\u0142u\u017c tamtych brzeg\u00f3w dotrzemy do ko\u0144ca zatoki Adria? Warto spr\u00f3bowa\u0107, bo za Breppolen znajduje si\u0119 Horn, najwi\u0119kszy lodowiec w tej okolicy. Polarnicy m\u00f3wi\u0105, \u017ce trzeba go, jak Neapol, ujrze\u0107, aby… dozna\u0107 lodowego udaru\u2026<\/p>\n Kiedy lawirowali\u015bmy w\u015br\u00f3d wspaniale rze\u017abionych g\u00f3r, tu i \u00f3wdzie pokazywa\u0142y si\u0119 foki. Potwierdzi\u0142a si\u0119 kolejna regu\u0142a kraju polarnego. Foka jest tam, gdzie kra, a gdzie s\u0105 foki, bywaj\u0105 bia\u0142e nied\u017awiedzie. Mo\u017ce wi\u0119c… Dreszcz emocji przeszed\u0142 po plecach. Tymczasem obserwowali\u015bmy nurzyki, kt\u00f3rych ma\u0142e stado wyskoczy\u0142o z wody tu\u017c przy burcie naszej \u0142odzi. Nagle poderwa\u0142y si\u0119 w powietrze, przestraszone warkotem silnika. S\u0105 to ptaki na pierwszy rzut oka bardzo podobne do alek. A wi\u0119c jeszcze jedna miniatura pingwina. Maj\u0105 idealnie czarne, l\u015bni\u0105ce w letnim s\u0142o\u0144cu kubraczki. Du\u017ce g\u0142owy nurzyk\u00f3w wyrastaj\u0105 wprost z korpus\u00f3w. S\u0105 to bodaj najbardziej licznie reprezentowane gatunki na tych szeroko\u015bciach geograficznych. Nale\u017c\u0105 do ptak\u00f3w morskich. Na l\u0105dzie sp\u0119dzaj\u0105 kr\u00f3tkie okresy l\u0119gowe. W porze wysiadywania jaj stada licz\u0105 po kilkaset tysi\u0119cy osobnik\u00f3w. S\u0105 znakomitymi p\u0142ywakami i nurkami. Potrafi\u0105 przebywa\u0107 pod wod\u0105 przez wiele minut. \u0141owy prowadz\u0105 do skutku. Najpierw wypatruj\u0105 zdobycz, a p\u00f3\u017aniej rzucaj\u0105 si\u0119 ze znacznych nawet wysoko\u015bci i po\u015bcig kontynuuj\u0105 pod wod\u0105. Zap\u0119dzaj\u0105 si\u0119 do g\u0142\u0119boko\u015bci 30 metr\u00f3w. Co jaki\u015b czas wydaj\u0105 kr\u00f3tkie wrzaski. Skrzecz\u0105. Zaloty nierzadko przeprowadzaj\u0105 pod wod\u0105. Natomiast na powierzchni urz\u0105dzaj\u0105 spartakiady, w czasie kt\u00f3rych wykonuj\u0105 karko\u0142omne ewolucje i skoki do wody. Samiec potrafi niezwykle zaciekle broni\u0107 swojego pierwsze\u0144stwa. Walczy godzinami, a je\u015bli sp\u00f3r dotyczy miejsca na gniazdo, to w \u015bwiecie tych ptak\u00f3w potwierdza si\u0119 zasada: korzysta trzeci. W koloniach alek czy nurzyk\u00f3w nie ma sierot! Nawet w milionowym t\u0142umie rodzice zawsze bezb\u0142\u0119dnie rozpoznaj\u0105 swoje dziecko. Przynosz\u0105 mu po\u017cywienie w specjalnych workach, podobnie jak pelikany. Kiedy ma\u0142e si\u0119 urodzi, natychmiast zaczyna rywalizowa\u0107 z rodzicami i po kilku dniach, je\u015bli nie zostanie wcze\u015bniej zepchni\u0119te przez ojca lub matk\u0119, samo rzuca si\u0119 z gniazda do wody. W czasie spadania musi opanowa\u0107 sztuk\u0119 latania. P\u00f3\u017aniej, a w\u0142a\u015bciwie po kilku kolejnych sekundach nauczy si\u0119 p\u0142ywa\u0107, nurkowa\u0107 a w konsekwencji – zdobywa\u0107 po\u017cywienie.<\/p>\n Wielokrotnie obserwowa\u0142em nurzyki, kt\u00f3re usi\u0142owa\u0142y wzbi\u0107 si\u0119 w powietrze. Najpierw intensywnie i szybko uderzaj\u0105 swoimi male\u0144kimi skrzyde\u0142kami o powierzchni\u0119 wody. R\u00f3wnocze\u015bnie mocno przebieraj\u0105 \u0142apkami. Po kilkunastu metrach takich nieskoordynowanych ruch\u00f3w, biego-locie po powierzchni morza – wyskakuj\u0105 kilkana\u015bcie centymetr\u00f3w nad poziom wody i natychmiast szeroko rozstawiaj\u0105 \u0142apki. Podczas lotu pe\u0142ni\u0105 one funkcj\u0119 ster\u00f3w i statecznik\u00f3w. Ptaki te nie bardzo lubi\u0105 fruwa\u0107, bo po prostu po paru dziesi\u0105tkach metr\u00f3w niezgrabnego utrzymywania si\u0119 w powietrzu siadaj\u0105 na wodzie albo znikaj\u0105 pod jej powierzchni\u0119.<\/p>\n Wszechobecno\u015b\u0107 nurzyk\u00f3w jest w Arktyce nieoceniona. Zdarza\u0142y si\u0119 bowiem okresy, kiedy, na przyk\u0142ad, mieszka\u0144cy Grenlandii nie mieli szcz\u0119\u015bcia w polowaniach. Podobnie bywa\u0142o z wyprawami naukowymi. Nurzyki stanowi\u0142y zatem przez szereg tygodni jedyne po\u017cywienie mieszka\u0144c\u00f3w P\u00f3\u0142nocy.<\/p>\n Po drugiej stronie fiordu rzeczywi\u015bcie by\u0142o mniej lodu. Jeszcze kilka manewr\u00f3w i jeste\u015bmy przy Treskeloden. To przyl\u0105dek ograniczaj\u0105cy dost\u0119p do najdalszej cz\u0119\u015bci fiordu. Trzymaj\u0105c si\u0119 jego brzegu wp\u0142yn\u0119li\u015bmy na akwen, na kt\u00f3rym ujrzeli\u015bmy majestatyczne Brepollen, a za t\u0105 zatok\u0105 – lodowiec Horn, wielki, pot\u0119\u017cny, ch\u0142odny, nieprzyst\u0119pny. Pierwsze wra\u017cenie mog\u0119 por\u00f3wna\u0107 do niczym niezapowiadanego spojrzenia krokodylowi prosto w oczy.<\/p>\n Jego wielokilometrowe czo\u0142o wyd\u0142u\u017caj\u0105 \u015bciany lodowc\u00f3w Stora i Mendelejewa. Wielka bia\u0142a kraina! L\u00f3d, woda i powietrze. Prze\u0142yk Arktyki. W\u0142a\u015bnie powietrze czuje si\u0119 tutaj inaczej ni\u017c gdzie indziej. Zimne, ma sw\u00f3j ci\u0119\u017car, napiera na cz\u0142owieka. Lodowe \u015bciany emanowa\u0142y strumienie ch\u0142odu, parali\u017cowa\u0142y spokojny oddech… Po\u0142knie nas, czy\u2026 wypluje.<\/p>\n Wyskoczyli\u015bmy na brzeg przyl\u0105dka Treskelen. To w\u0105ski nasyp utworzony z mu\u0142u, kt\u00f3ry lodowe kolosy wypchn\u0119\u0142y ponad powierzchni\u0119 wody. Trafili\u015bmy do jednego z nielicznych miejsc na Spitsbergenie \u015bwiadcz\u0105cych o bogatej klimatycznej przesz\u0142o\u015bci wyspy. Docent Cie\u015bli\u0144ski zatar\u0142 d\u0142onie. I potoczy\u0142a si\u0119 opowie\u015b\u0107 o tropikalnych lasach, kt\u00f3re ros\u0142y tutaj przed tysi\u0105cami, milionami lat. Teraz wieczna zmarzlina obj\u0119\u0142a swym u\u015bciskiem warstw\u0119 do trzystu metr\u00f3w w g\u0142\u0105b ziemi.<\/p>\n – Przynajmniej dwa razy w dziejach tego l\u0105du nast\u0119powa\u0142y burzliwe zmiany klimatu – docent Cie\u015bli\u0144ski wskoczy\u0142 na kamie\u0144. Niczym rzymski trybun przemawia\u0142 do niedowiark\u00f3w. – Dwa razy pokrywa lodowa wype\u0142nia\u0142a obszary mi\u0119dzy szczytami, a p\u00f3\u017aniej ust\u0119powa\u0142a miejsca r\u00f3wnikowej ro\u015blinno\u015bci. Je\u015bli dobrze przyjrzycie si\u0119 Treskelenowi, to znajdziecie pozosta\u0142o\u015bci wielkich raf koralowych, spl\u0105tanych atoli, cmentarzyska krab\u00f3w, czasze muszli i \u015blady innych stwor\u00f3w z m\u00f3rz tropikalnych.<\/p>\n Po takiej zach\u0119cie nikt nie czeka\u0142 na kie\u0142basy z rusztu, kt\u00f3re zacz\u0119li sma\u017cy\u0107 studenci. Kto \u017cyw, ruszy\u0142 na poszukiwanie pami\u0105tek przesz\u0142o\u015bci. W\u0119druj\u0105c po\u0142aciami szarego i zeschni\u0119tego b\u0142ota tu i \u00f3wdzie znajdowali\u015bmy niewielkie cz\u0105stki, kawa\u0142ki i szcz\u0105tki muszli. Ale im dalej, im bli\u017cej wyschni\u0119tych ju\u017c potok\u00f3w, kt\u00f3re p\u0142yn\u0105c zabiera\u0142y ze sob\u0105 do zatoki warstwy mu\u0142u i ods\u0142ania\u0142y tym samym g\u0142\u0119bsze pok\u0142ady, znajdowali\u015bmy wspania\u0142e okazy! Jak z czarodziejskiego kapelusza wyjmowa\u0142em z b\u0142ota cudowno\u015bci \u015bwiata sprzed\u2026 Nie, tego nie mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107! W tych lodach by\u0142a kiedy\u015b rafa koralowa?<\/p>\n Mia\u0142em nie lada szcz\u0119\u015bcie! Zdoby\u0142em kolekcj\u0119 znakomicie zachowanych muszli o bajecznych wprost kolorach i barwnych tonacjach. Par\u0119 z nich mia\u0142o jeszcze mas\u0119 per\u0142ow\u0105, inne przetrwa\u0142y wraz z paso\u017cytami i grzybami, \u015bwiadkami tropikalnej przesz\u0142o\u015bci tej wyspy.<\/p>\n – Te najbardziej kolorowe muszle – wyja\u015bnia\u0142 docent Cie\u015bli\u0144ski – licz\u0105 sobie oko\u0142o 80 tysi\u0119cy lat. Natomiast mniejsze, bia\u0142e, \u017c\u00f3\u0142te lub kremowe s\u0105 m\u0142odsze, nie przekroczy\u0142y trzydziestu tysi\u0119cy lat.<\/p>\n Nie tylko mnie dopisa\u0142o szcz\u0119\u015bcie. Znale\u017ali\u015bmy bowiem prawdziwe konchy, serpentynowe domki wielkich \u015blimak\u00f3w, a tak\u017ce kamienie ze z\u0142otymi nitkami!<\/p>\n Jednak najwi\u0119kszym odkryciem okaza\u0142y si\u0119 bardzo wyra\u017ane i \u015bwie\u017ce \u015blady nied\u017awiedzia! Czy\u017cby dane nam by\u0142o spotka\u0107 Kr\u00f3la Arktyki? Mo\u017ce skry\u0142 si\u0119 za najbli\u017cszym wzniesieniem, a mo\u017ce za\u017cywa k\u0105pieli w wodach Adriabukty? Niestety, nied\u017awied\u017a si\u0119 nie pojawi\u0142.<\/p>\n