{"id":3788,"date":"2020-02-28T22:45:26","date_gmt":"2020-02-28T21:45:26","guid":{"rendered":"http:\/\/koszur.net\/?page_id=3788"},"modified":"2021-11-04T21:21:41","modified_gmt":"2021-11-04T20:21:41","slug":"03-rozdzial-trzeci","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/koszur.net\/index.php\/kapitan-kapitanow-2\/03-rozdzial-trzeci\/","title":{"rendered":"03 Rozdzia\u0142 trzeci"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column]

\n\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\"\"\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t
\n\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\tRozdzia\u0142 trzeci\t\t\t<\/h4>\n\t\t\t\t\t\t\t

Wydanie trzecie, internetowe, nieustannie uzupe\u0142niane<\/p>\n\t\t\t<\/div>\n<\/div>\n[vc_separator border_width=”3″][vc_empty_space][vc_column_text]Absolwenci Morskiego Korpusu mogli mie\u0107 w 1911 roku powody do zadowolenia. Przeprowadzana w rosyjskiej marynarce wojennej reorganizacja stworzy\u0142a nowe stanowiska i doprowadzi\u0142a do odm\u0142odzenia kadry oficerskiej. I cho\u0107 nie zapad\u0142y jeszcze \u017cadne decyzje, cho\u0107 nie wyasygnowano ze \u015brodk\u00f3w pa\u0144stwowych ani jednej dodatkowej kopiejki, oni wiedzieli, \u017ce poprawa sytuacji tych, kt\u00f3rzy legitymowali si\u0119 morskimi dyplomami, jest kwesti\u0105 czasu.<\/p>\n

Po kl\u0119sce Rosji w wojnie z Japoni\u0105, w coraz bardziej napi\u0119tej sytuacji politycznej w Europie pierwszego dziesi\u0119ciolecia XX wieku, coraz cz\u0119\u015bciej dochodzi\u0142o do obfituj\u0105cych w dramatyczne zwroty dyskusji w dow\u00f3dztwie floty rosyjskiej. Marynarka, kt\u00f3ra w latach poprzednich zosta\u0142a uzale\u017cniona od armii i by\u0142a traktowana jako bro\u0144 pomocnicza, stara\u0142a si\u0119 teraz wyzwoli\u0107 spod kontroli sztab\u00f3w si\u0142 l\u0105dowych, chcia\u0142a by\u0107 niezale\u017cna i uzyska\u0107 wi\u0119ksze znaczenie. Dotychczasowa metoda awansowania i powierzania odpowiedzialnych stanowisk w oparciu o koneksje i zakres wp\u0142yw\u00f3w, pog\u0142\u0119bi\u0142a proces dezintegracji tego rodzaju si\u0142 zbrojnych pa\u0144stwa. Historycy twierdz\u0105, \u017ce \u00f3wczesn\u0105 flot\u0105 cz\u0119sto dowodzili ignoranci i dyletanci. Co wi\u0119cej – obowi\u0105zuj\u0105ca w tamtym okresie doktryna nie wi\u0105za\u0142a ze sob\u0105 poszczeg\u00f3lnych rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych na wypadek zagro\u017cenia pa\u0144stwa. A poza tym jak\u017ce niekorzystnie przedstawia\u0142 si\u0119 stan techniczny rosyjskiej floty.<\/p>\n

Porucznik Jerzy Staniewicz pisa\u0142 na \u0142amach \u201ePrzegl\u0105du Morskiego\u201d:<\/p>\n

Wystarczy przejrze\u0107 wykaz jednostek floty wojennej. Przede wszystkim zwraca na siebie uwag\u0119 ogromna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w okr\u0119t\u00f3w i ich podstawowych element\u00f3w: szybko\u015bci, uzbrojenia, rejonu p\u0142ywania. Stwarzanie jednolitych eskadr, je\u015bli nie by\u0142o ca\u0142kowicie uniemo\u017cliwione, to w ka\u017cdym razie nasuwa\u0142o wiele trudno\u015bci.[1]<\/a><\/p><\/blockquote>\n

Morski Sztab Generalny, po ca\u0142kowitym niepowodzeniu przed\u0142o\u017conego wcze\u015bniej, bo w 1906 roku, planu odbudowy i reorganizacji floty, postanowi\u0142 raz jeszcze zmierzy\u0107 si\u0119 z tym zadaniem i w pe\u0142niejszy ni\u017c poprzednio spos\u00f3b umotywowa\u0107 piln\u0105 konieczno\u015b\u0107 dofinansowania floty. Opracowano program na dziesi\u0119ciolecie 1910-1920. Obejmowa\u0142 on potrzeby trzech g\u0142\u00f3wnych flot: ba\u0142tyckiej, czarnomorskiej i stacjonuj\u0105cej w portach Oceanu Spokojnego. Tak jak poprzednio, za\u0142o\u017cenia zosta\u0142y skrytykowane i uzyska\u0142y opini\u0119 nieprzychyln\u0105. J. Staniewicz zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na jeszcze jeden aspekt sprawy<\/p>\n

Nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 milczeniem charakterystycznego zjawiska dla \u00f3wczesnej Rosji, jakim by\u0142o stanowisko prasy wobec powy\u017cszego zagadnienia. Stanowisko to, z gruntu nieprzychylne do wszelkich poczyna\u0144 na morzu, streszcza\u0142o si\u0119 w \u017c\u0105daniach dok\u0142adnej rewizji dzia\u0142alno\u015bci w\u0142adz morskich zanim zosta\u0142yby im wyasygnowane potrzebne kredyty.[2]<\/a><\/p><\/blockquote>\n

Dyskusji i krytyce nie podlega\u0142o jedno: zwyczaje i niekiedy do monstrualnych wr\u0119cz form rozbudowane ceremonialne uroczysto\u015bci. A wszystko to – przypomnijmy – dzia\u0142o si\u0119 w kraju, w kt\u00f3rym niegdy\u015b car samodzielnie budowa\u0142 okr\u0119ty, je\u017adzi\u0142 po \u015bwiecie, by zdobywa\u0107 potrzebn\u0105 w kwestiach morskich wiedz\u0119. Zaprzepaszczono niemal ca\u0142kowicie wspania\u0142e tradycje z lat, gdy zagadnieniami morskimi zajmowa\u0142 si\u0119 Piotr I.<\/p>\n

M\u0142odzi oficerowie, kt\u00f3rzy teraz trafiali na okr\u0119ty, w gruncie rzeczy nie byli specjalnie zainteresowani zmianami obowi\u0105zuj\u0105cego tam stylu s\u0142u\u017cby i \u017cycia. I cho\u0107 nawet niekt\u00f3re z jego przejaw\u00f3w im si\u0119 nie podoba\u0142y, to wiedzieli, \u017ce wkr\u00f3tce sami dost\u0105pi\u0105 przywilej\u00f3w, kt\u00f3re na razie s\u0105 dla nich nieosi\u0105galne. W rosyjskiej flocie obowi\u0105zywa\u0142 wi\u0119c zwyczaj podtrzymywania ogromnego dystansu mi\u0119dzy kadr\u0105 oficersk\u0105 a za\u0142og\u0105. \u017bycie oficer\u00f3w w niczym nie odbiega\u0142o od zwyczaj\u00f3w kadry l\u0105dowej. Z w\u0142asnej pensji utrzymywali na okr\u0119tach swoich kucharzy, kt\u00f3rzy dbali o wszelkie ich uciechy i przyjemno\u015bci. Nierzadko organizowali suto zakrapiane przyj\u0119cia. Przywilejem za\u0142ogi by\u0142o natomiast to, \u017ce za skromne oszcz\u0119dno\u015bci z \u017co\u0142du, mogli w okr\u0119towej kantynie nabywa\u0107 niezb\u0119dne do \u017cycia towary i artyku\u0142y \u017cywno\u015bciowe. Za osi\u0105gni\u0119cie socjalne nale\u017cy uzna\u0107 fakt, \u017ce marynarze korzystali z form dokszta\u0142cania og\u00f3lnego. Organizowano im zaj\u0119cia z matematyki, historii, uczono pisa\u0107 i czyta\u0107.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

– Cz\u0119\u015b\u0107 takich zada\u0144 spada\u0142a na nas, najm\u0142odszych oficer\u00f3w. Tak\u017ce na mnie. Nie buntowali\u015bmy si\u0119, bo i c\u00f3\u017c by to da\u0142o? Z drugiej strony ten, chalera, ceremonia\u0142. Na dobr\u0105 spraw\u0119 to przyzna\u0107 trzeba, \u017ce wprowadza\u0142 on pewien porz\u0105dek \u017cycia na okr\u0119cie. Taka cho\u0107by degustacja obiadu. Codziennie na pok\u0142adzie okr\u0119tu admiralskiego, a wi\u0119c takiego jak \u201eRiurik\u201d, na kt\u00f3rym p\u0142ywa\u0142em, mia\u0142a miejsce dok\u0142adnie o godzinie 11.30 uroczysta degustacja obiadu. Podoficer prowadzi\u0142 przed oblicze dow\u00f3dcy kucharza, ten za\u015b pod\u0105\u017ca\u0142 w asy\u015bcie swoich pomocnik\u00f3w. Najm\u0142odszy z nich ni\u00f3s\u0142 tac\u0119 ze wspania\u0142\u0105, l\u015bni\u0105c\u0105 w s\u0142o\u0144cu waz\u0105. Ustawiali si\u0119 w szeregu i podoficer meldowa\u0142 oficerowi wachtowemu gotowo\u015b\u0107 do degustacji. Ten przekazywa\u0142 wiadomo\u015b\u0107 admira\u0142owi. Dow\u00f3dca podchodzi\u0142 w\u00f3wczas do pomocnika kucharskiego, w\u0142asnor\u0119cznie unosi\u0142 przykrywk\u0119 wazy i pr\u00f3bowa\u0142 zup\u0119, popijaj\u0105c bezpo\u015brednio z chochli. Gdy usta jego dotkn\u0119\u0142y kraw\u0119dzi naczynia – oficerowie salutowali. Je\u015bli potrawa zyskiwa\u0142a uznanie, kadra siada\u0142a do obiadu. <\/em><\/p>\n

Skrupulatnie przestrzeganym zwyczajem by\u0142o tak\u017ce wydawanie marynarzom ich dziennej porcji w\u00f3dki. Odbywa\u0142o si\u0119 to dwa razy dziennie: przed obiadem i przed kolacj\u0105. Codziennie marynarz otrzymywa\u0142 115 g alkoholu. W czasie gdy admira\u0142 pr\u00f3bowa\u0142 zup\u0119, marynarze szli po zako\u0144czeniu przedpo\u0142udniowych prac do umywalni lub za\u017cywali k\u0105pieli przy burcie okr\u0119tu. Na dziesi\u0119\u0107 minut przed po\u0142udniem rozlega\u0142 si\u0119 okrzyk: \u201eW\u00f3dka na g\u00f3r\u0119!\u201d W\u00f3wczas marynarze tworzyli kolejk\u0119 przed ustawion\u0105 na wysokim sto\u0142ku wielk\u0105 miedzian\u0105 waz\u0105 z trunkiem. Obok sta\u0142 pisarz i podoficer gospodarczy z wykazem za\u0142ogi. Rozlega\u0142 si\u0119 d\u017awi\u0119k okr\u0119towego dzwonu. Osiem szklanek. W tym momencie chochl\u0105 nalewano do kieliszk\u00f3w pierwsze krople w\u00f3dki. Wyczytany wypija\u0142 i powraca\u0142 do zaj\u0119\u0107. Gdy kto\u015b rezygnowa\u0142 z w\u00f3dki, otrzymywa\u0142 8 kopiejek. W ten spos\u00f3b abstynent m\u00f3g\u0142 zaoszcz\u0119dzi\u0107 w ci\u0105gu miesi\u0105ca na par\u0119 solidnych but\u00f3w. Dla marynarzy w\u00f3dka stanowi\u0142a jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych form wynagrodzenia. Kiedy organizowano regaty wio\u015blarskie lub \u017ceglarskie, zwyci\u0119skie za\u0142ogi otrzymywa\u0142y dodatkow\u0105 porcj\u0119 alkoholu. Nikt jednak nie zmusza\u0142 za\u0142ogi do picia. Starzy marynarze pami\u0119taj\u0105cy tamte czasy wspominali, \u017ce by\u0142 to bodaj najwi\u0119kszy przejaw demokracji w \u00f3wczesnej carskiej flocie. <\/div><\/span><\/em><\/p>\n

W takich warunkach przysz\u0142o Konstantemu Maciejewiczowi rozpoczyna\u0107 karier\u0119 marynarsk\u0105. By\u0142 dumny, \u017ce trafi\u0142 na okr\u0119t flagowy Floty Ba\u0142tyckiej, pod bezpo\u015brednie rozkazy admira\u0142a Niko\u0142aja Ottowicza von Essena.[3]<\/a> Obserwowa\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107 morsk\u0105 carskich si\u0142 zbrojnych \u201eu \u017ar\u00f3d\u0142a\u201d. Wiedzia\u0142 te\u017c, \u017ce czas ten zaprocentuje, gdy trafi na inny okr\u0119t. Wsz\u0119dzie bowiem inaczej traktowano oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy bezpo\u015brednio po szkole trafiali na ma\u0142o znacz\u0105ce jednostki, a inaczej tych, kt\u00f3rzy pozostawali w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci samego dow\u00f3dcy. Na potwierdzenie tej prawdy nie musia\u0142 Maciejewicz czeka\u0107 d\u0142ugo. Ju\u017c bowiem w sierpniu 1911 r., zosta\u0142 odkomenderowany na \u201eAuror\u0119\u201d,[4]<\/a> kt\u00f3ra w<\/p>\n

\"Aurora\"<\/p>\n

Godziny sp\u0119dzali\u015bmy nad mapami przewiduj\u0105c, jakimi etapami przebiega\u0107 b\u0119dzie ten rejs? Chcieli\u015bmy, by trwa\u0142 d\u0142ugo, by wi\u00f3d\u0142 najd\u0142u\u017csz\u0105 ras\u0105. <\/em><\/strong><\/p>\n

tamtych latach pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 okr\u0119tu szkolnego. Decyzj\u0105 w\u0142adz morskich \u201eAurora\u201d mia\u0142a reprezentowa\u0107 Rosj\u0119 na uroczysto\u015bciach koronacyjnych kr\u00f3la Syjamu. Rejs by\u0142 te\u017c okazj\u0105 do doskonalenia umiej\u0119tno\u015bci morskich przysz\u0142ych podoficer\u00f3w oraz jung\u00f3w. Ich bezpo\u015brednimi prze\u0142o\u017conymi wyznaczono korabielnych gardemarin\u00f3w. W tej pi\u0119tnastoosobowej grupie znalaz\u0142 si\u0119 tak\u017ce Maciejewicz.<\/p>\n

– Mieszkali\u015bmy w wielkiej ciasnocie. Dla nas jednak wa\u017cne by\u0142o to, \u017ce ruszamy w dalek\u0105, ciekaw\u0105 podr\u00f3\u017c, w czasie trwania kt\u00f3rej awansujemy na kolejny stopie\u0144.<\/em><\/p>\n

8 wrze\u015bnia 1911 r., odby\u0142o si\u0119 uroczyste po\u017cegnanie \u201eAurory\u201d. Po miesi\u0119cznym remoncie w kronsztadzkiej stoczni okr\u0119t by\u0142 dobrze przygotowany do dalekiej drogi. Jeszcze tego samego dnia zawin\u0119li do Rewla, gdzie uzupe\u0142niono wyposa\u017cenie. Po kilku godzinach okr\u0119t przemierza\u0142 ju\u017c ba\u0142tyckie wody. Podr\u00f3\u017c do pierwszego zagranicznego portu – Plymouth – trwa\u0142a 5 dni. Tam zatrzymali si\u0119 na tydzie\u0144. Codziennie organizowano wycieczki w g\u0142\u0105b l\u0105du, zwiedzano jednostki marynarki brytyjskiej.<\/p>\n

26 wrze\u015bnia \u201eAurora\u201d wp\u0142yn\u0119\u0142a na red\u0119 Algieru. Kilkugodzinny post\u00f3j wykorzystano na wys\u0142anie poczty oraz uzupe\u0142nienie zapas\u00f3w wody. Dwa dni p\u00f3\u017aniej byli ju\u017c w Neapolu. Tam przyj\u0119li na pok\u0142ad oficjalnego przedstawiciela carskiego rz\u0105du, kt\u00f3ry mia\u0142 reprezentowa\u0107 cara na uroczysto\u015bciach koronacyjnych – wielkiego ksi\u0119cia Borysa W\u0142adimirowicza i jego \u015bwit\u0119. Dalej trasa podr\u00f3\u017cy wiod\u0142a przez Port Said, Aden, Kolombo, gdzie zn\u00f3w zatrzymali si\u0119 na tydzie\u0144, by 1 listopada ruszy\u0107 do Sabangi. 10 listopada weszli do Singapuru, a w cztery dni p\u00f3\u017aniej rzucili kotwic\u0119 na redzie Bangkoku. Natychmiast, wzorem innych okr\u0119t\u00f3w zaproszonych na uroczysto\u015bci, na \u201eAurorze\u201d podniesiono gal\u0119 flagow\u0105, a delegacja marynarzy oraz wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Borys udali si\u0119 na l\u0105d.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

– Nasz\u0105 delegacj\u0119 powita\u0142 osobi\u015bcie nast\u0119pca tronu. By\u0142 to m\u0119\u017cczyzna niezwykle przystojny i co mnie najbardziej zaskoczy\u0142o, nie\u017ale m\u00f3wi\u0142 po rosyjsku. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przez wiele lat s\u0142u\u017cy\u0142 w rosyjskiej kawalerii, gdzie uzyska\u0142 stopie\u0144 pu\u0142kownika. O\u017ceni\u0142 si\u0119 z urodziw\u0105 kijowsk\u0105 pann\u0105. Ksi\u0105\u017c\u0119 Borys by\u0142 przyjacielem brata nowego kr\u00f3la Syjamu. Tymczasem obok \u201eAurory\u201d rzuca\u0142y kotwic\u0119 dalsze okr\u0119ty z oficjalnymi, rz\u0105dowymi delegacjami. Byli ju\u017c Anglicy, Szwedzi. Przyp\u0142yn\u0105\u0142 wielki kr\u0105\u017cownik japo\u0144ski. <\/div><\/span><\/em><\/p>\n

Ka\u017cdego ranka kanonierki zabiera\u0142y na brzeg zagraniczne za\u0142ogi. Tam organizowano dla marynarzy wycieczki, zapraszano na wyst\u0119py artystyczne. Ca\u0142y Bangkok \u015bwi\u0119towa\u0142.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

– Podziwiali\u015bmy nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 procesje i buddyjskie nabo\u017ce\u0144stwa. Najwi\u0119ksze, wra\u017cenie wywo\u0142a\u0142a jednak kawaleria na… bia\u0142ych s\u0142oniach. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce te zwierz\u0119ta otaczane s\u0105 tam nadzwyczajn\u0105 czci\u0105. Podobno w czasie jednej z lokalnych wojen syjamski ksi\u0105\u017c\u0119 wys\u0142a\u0142 wojownik\u00f3w na bia\u0142ych s\u0142oniach, by zmierzyli si\u0119 z tradycyjn\u0105 kawaleri\u0105. Sp\u0142oszone konie ponios\u0142y swoich je\u017ad\u017ac\u00f3w i rozproszy\u0142y si\u0119 po okolicy. Zwiedzali\u015bmy te\u017c pa\u0142acowe stajnie dla s\u0142oni. Panowa\u0142 tam wielki porz\u0105dek i czysto\u015b\u0107. Opowiadano nam, \u017ce je\u015bli w d\u017cungli z\u0142apano bia\u0142ego s\u0142onia, to w\u00f3wczas odbywa\u0142y si\u0119 rytualne obrz\u0105dki dzi\u0119kczynne. – Kulminacyjnym punktem uroczysto\u015bci koronacyjnych by\u0142 jednak kr\u00f3lewski obiad. Czego\u015b podobnego nigdy wcze\u015bniej ani p\u00f3\u017aniej nie widzia\u0142em Na wielkich sto\u0142ach znajdowa\u0142o si\u0119 jad\u0142o najprzer\u00f3\u017cniejszych smak\u00f3w i kszta\u0142t\u00f3w. Nie \u017ca\u0142owali\u015bmy sobie, szczeg\u00f3lnie owoc\u00f3w, za kt\u00f3rymi marynarz podczas d\u0142ugich tygodni sp\u0119dzonych w morzu t\u0119skni najbardziej. <\/div><\/span><\/em><\/p>\n

29 listopada, po zako\u0144czeniu wizyty, kr\u0105\u017cownik wyszed\u0142 w morze bior\u0105c kurs na Ba\u0142tyk. Tu mia\u0142y si\u0119 odby\u0107 dwutygodniowe zaj\u0119cia sprawdzaj\u0105ce umiej\u0119tno\u015bci praktyczne przysz\u0142ych podoficer\u00f3w. I zn\u00f3w egzotyczne porty, wspania\u0142e krajobrazy, cudowne s\u0142o\u0144ce i b\u0142\u0119kit nieba. Przed wej\u015bciem do Singapuru, co nast\u0105pi\u0142o 6 grudnia 1911 r., na. pok\u0142adzie \u201eAurory\u201d uroczy\u015bcie \u015bwi\u0119towano przej\u015bcie r\u00f3wnika.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

– Kilkuset m\u0119\u017cczyzn bawi\u0142o si\u0119 jak dzieci! Ile\u017c to by\u0142o \u015bmiechu i rado\u015bci. Oficerowie pozostali oczywi\u015bcie poza zasi\u0119giem Neptunowej mocy, ale za to gawied\u017a marynarska wy\u017cy\u0142a si\u0119 do woli. <\/div><\/span><\/em><\/p>\n

Podczas \u017ceglugi przez Ocean Indyjski przeprowadzonych zosta\u0142o wiele prac remontowych i konserwacyjnych. Odnowiono i od\u015bwie\u017cono cz\u0119\u015b\u0107 nawodn\u0105 okr\u0119tu, by m\u00f3g\u0142 si\u0119 okazale prezentowa\u0107 w kolejnych portach. A by\u0142y nimi: D\u017cakarta, Kolombo, D\u017cibuti, Suez i Port Said, gdzie \u201eAurora\u201d zameldowa\u0142a si\u0119 31 grudnia. Zatrzymano si\u0119 tam, by powita\u0107 Nowy Rok.<\/p>\n

Dalej \u017cegluga wiod\u0142a przez Morze \u015ar\u00f3dziemne. Byli w Faleronie, Neapolu i Villefranche. W\u0142a\u015bnie tam, 22 lutego 1912 r., dow\u00f3dca \u201eAurory\u201d otrzyma\u0142 polecenie natychmiastowego podniesienia kotwicy i udania si\u0119 na Kret\u0119. Marynarzy postawiono w stan gotowo\u015bci bojowej. 26 lutego rzucili kotwic\u0119 w zatoce Soudas.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

– Dlaczego? Ot\u00f3\u017c Kreta pozostawa\u0142a w\u00f3wczas pod administracj\u0105 tureck\u0105, a mieszka\u0144cami wyspy byli przede wszystkim Grecy. Nie mogli oni pogodzi\u0107 si\u0119 z obowi\u0105zuj\u0105cym status quo i inspirowani przez swego politycznego przyw\u00f3dc\u0119, a zarazem rodaka – Venizelosa [5]<\/strong><\/a> – d\u0105\u017cyli do wyzwolenia si\u0119 spod wp\u0142yw\u00f3w tureckich. Po prostu – chcieli, by Kreta sta\u0142a si\u0119 zn\u00f3w cz\u0119\u015bci\u0105 pa\u0144stwa greckiego. <\/div><\/span><\/em><\/p>\n

Konflikt interes\u00f3w greckich i tureckich na Krecie si\u0119ga\u0142 pocz\u0105tku XIX stulecia. W rezultacie kolejnych powsta\u0144, w 1866 r., wyspa otrzyma\u0142a samorz\u0105d, ale wynikaj\u0105cych z tego faktu swob\u00f3d obywatelskich nie wprowadzono w \u017cycie.<\/p>\n

Podtrzymywa\u0142o to rewolucyjn\u0105 atmosfer\u0119. Grecja postanowi\u0142a przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 mieszka\u0144com Krety. To doprowadzi\u0142o do wybuchu wojny grecko-tureckiej (1897-1898). Wojska greckie zaj\u0119\u0142y wysp\u0119. W\u00f3wczas wielkie mocarstwa przyst\u0105pi\u0142y do interwencji i zmusi\u0142y Grecj\u0119 do wycofania swoich wojsk z Krety. W wyniku prowadzonej przez Eleutheriosa Venizelosa Kiriaku kampanii politycznej w latach 1904-1905 – po raz kolejny proklamowano przy\u0142\u0105czenie Krety do macierzy. Zn\u00f3w zaprotestowa\u0142y wielkie mocarstwa. W 1908 r., zgromadzenie krete\u0144skie obwie\u015bci\u0142o \u015bwiatu tre\u015b\u0107 nowej proklamacji, wyra\u017caj\u0105cej wol\u0119 powrotu do greckiego matecznika. Zjednoczenie nast\u0105pi\u0142o jednak dopiero w 1913 r.,<\/p>\n

Wezwanie \u201eAurory\u201d do zaj\u0119cia pozycji u krete\u0144skich wybrze\u017cy by\u0142o spowodowane kolejnym wrzeniem rewolucyjnym. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce Venizelos zamierza\u0142 na pok\u0142adzie jednego ze statk\u00f3w pasa\u017cerskich uda\u0107 si\u0119 na kontynent, by przed\u0142o\u017cy\u0107 rz\u0105dowi greckiemu kolejne dokumenty, po\u015bwiadczaj\u0105ce zjednoczeniow\u0105 wol\u0119 ludu krete\u0144skiego. Wielkie mocarstwa, kt\u00f3re zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do przestrzegania narzuconego Krecie statusu, nie chcia\u0142y dopu\u015bci\u0107 do rozpocz\u0119cia kolejnej kampanii politycznej wojowniczego Greka.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

– Na Krecie stacjonowa\u0142y niewielkie garnizony mocarstw sprzymierzonych. Obawiano si\u0119, \u017ce si\u0142a, jak\u0105 one dysponowa\u0142y, nie b\u0119dzie wystarczaj\u0105ca by zapanowa\u0107 nad sytuacj\u0105 i wezwano znajduj\u0105ce si\u0119 w pobli\u017cu okr\u0119ty. Nikt jednak nie wiedzia\u0142, w jaki spos\u00f3b Wenizelos zechce wyjecha\u0107 z wyspy, by uda\u0107 si\u0119 do kr\u00f3la, do Aten. Patrolowali\u015bmy wi\u0119c wybrze\u017ca i zatrzymywali\u015bmy statki\u00a0<\/em>pasa\u017cerskie, kt\u00f3re opuszcza\u0142y wysp\u0119. Czas postoju d\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119. I cho\u0107 by\u0142a pi\u0119kna pogoda, wspania\u0142e krajobrazy, to m\u0119czy\u0142y nas nieustanne alarmy, og\u0142aszane, gdy tylko dostrze\u017cono jakie\u015b jednostki wyp\u0142ywaj\u0105ce z port\u00f3w krete\u0144skich. Pewnego dnia skierowano nas do burty ruszaj\u0105cego w rejs rosyjskiego parowca \u201eJerusalem\u201d. Parowiec ten kursowa\u0142 mi\u0119dzy Odess\u0105 i Aleksandri\u0105. Zadaniem naszym by\u0142o sprawdzenie listy pasa\u017cer\u00f3w. I rzeczywi\u015bcie! Znale\u017ali\u015bmy tam Venizelosa. Niezwykle uprzejmie poprosili\u015bmy go, by zaj\u0105\u0142 miejsce w naszej motor\u00f3wce, kt\u00f3r\u0105 dowie\u017ali\u015bmy go do \u201eAurory\u201d. Tam zosta\u0142 przyj\u0119ty przez naszego dow\u00f3dc\u0119, pocz\u0119stowany kolacj\u0105 oraz trunkami. Podobno wypi\u0142 nieco wi\u0119cej ni\u017c wypada\u0142o i znu\u017conego ca\u0142odziennymi przygodami wys\u0142ano go na l\u0105d z jednoznacznie brzmi\u0105cym ostrze\u017ceniem: pod \u017cadnym pozorem nie wolno panu opuszcza\u0107 wyspy! <\/div><\/span><\/em><\/p>\n

Mija\u0142y tygodnie i miesi\u0105ce. \u201eAurora\u201d nieustannie cumowa\u0142a u wybrze\u017cy Krety. Mia\u0142a tam pozosta\u0107 do chwili, a\u017c sytuacja wewn\u0119trzna na tyle si\u0119 ustabilizuje, \u017ce zniknie zagro\u017cenie dla stacjonuj\u0105cych na wyspie kompanii pa\u0144stw sprzymierzonych.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

– Ko\u0144czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c czas mojego pobytu na kr\u0105\u017cowniku. Reformy wprowadzone w rosyjskiej marynarce, a powodowane piln\u0105 potrzeb\u0105 obsadzenia nowych okr\u0119t\u00f3w kadr\u0105 oficersk\u0105 spowodowa\u0142y, \u017ce roczny czas praktykowania w stopniu korabielnego gardemarina skr\u00f3cono mi o po\u0142ow\u0119. Z Petersburga przyszed\u0142 rozkaz, aby\u015bmy natychmiast wracali. Wsiedli\u015bmy wi\u0119c na pok\u0142ad rosyjskiego parowca i przez Odess\u0119 pop\u0142yn\u0119li\u015bmy do bazy nad Morzem Ba\u0142tyckim. <\/div><\/span><\/em><\/p>\n

Zanim grupa pi\u0119tnastu absolwent\u00f3w Morskiego Korpusu zesz\u0142a z pok\u0142adu \u201eAurory\u201d, odby\u0142a si\u0119 tam uroczysto\u015b\u0107 mianowania ich na pierwszy stopie\u0144 oficerski. Miczman[6]<\/a> Maciejewicz uzyska\u0142 w\u00f3wczas dodatkowe wyr\u00f3\u017cnienie – miesi\u0119czny urlop. Czas ten postanowi\u0142 sp\u0119dzi\u0107 w Po\u0142tawie.<\/p>\n

W poci\u0105gu odczytywa\u0142 po raz kolejny list, jaki przed rokiem otrzyma\u0142 od matki. W kilku prostych zdaniach by\u0142a gorycz oraz wielki b\u00f3l zwi\u0105zany z tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 jego kuzyn\u00f3w. Jako\u015b inaczej brzmia\u0142y powtarzane w my\u015blach ostatnie s\u0142owa, ta matczyna pro\u015bba, by uwa\u017ca\u0142 na siebie.<\/p>\n

Konstanty by\u0142 dumny ze swoich kuzyn\u00f3w. Przypomina\u0142 sobie wsp\u00f3lnie sp\u0119dzane godziny w domu rodzinnym, gdy wzajemnie dzielili si\u0119 wra\u017ceniami z \u017co\u0142nierskich, marynarskich do\u015bwiadcze\u0144. Pierworodny syn brata ojca Konstantego – Bronis\u0142aw [7]<\/a> – by\u0142 znanym w Rosji i na \u015bwiecie lotnikiem. Natomiast Stanis\u0142aw uko\u0144czy\u0142 Morski Korpus i p\u0142ywa\u0142 na okr\u0119tach Floty Czarnomorskiej.<\/p>\n

Jedynym \u015bwiadkiem tamtych wsp\u00f3lnie prze\u017cywanych chwil jest jak\u017ce intymny dokument – pami\u0119tnik pisany przez siostr\u0119 obu braci, Ann\u0119.<\/p>\n

(…) Zasiadali\u015bmy na wielkiej otomanie i ko\u0144ca nie by\u0142o gaw\u0119dom. Bronek zwierza\u0142 si\u0119 z prze\u017cy\u0107 ca\u0142ego tygodnia, potem ch\u0142opcy snuli r\u00f3\u017cne marzenia o tym, jak to Polska zmartwychwstanie, jak b\u0119dzie potrzebowa\u0142a wojska i jak ich wiadomo\u015bci wojskowe Ojczy\u017anie wtedy si\u0119 przydadz\u0105… Sta\u015b marzy\u0142 o polskiej marynarce… w tych jasnowidzeniach widzieli ju\u017c Polsk\u0119 woln\u0105… – tylko nie wiedzieli tego, \u017ce oni ju\u017c jej nie zobacz\u0105 – nie przeczuwali swego tragicznego zgonu.[8]<\/a><\/p><\/blockquote>\n

Ko\u0142a monotonnie uderza\u0142y o kolejowe podk\u0142ady. Konstanty poddawa\u0142 si\u0119 nastrojowi chwili. Tak jak niegdy\u015b, ch\u0119tnie czyta\u0142 opowiadania Staniukowicza i odtwarza\u0142 gdzie\u015b w wyobra\u017ani kre\u015blone s\u0142owem morskie krajobrazy tak teraz oddawa\u0142 si\u0119 rozmy\u015blaniom. Przypomina\u0142 sobie spotkania z Bronis\u0142awem i Stanis\u0142awem. Tego pierwszego widzia\u0142 przy sztalugach, bo jego wielk\u0105 pasj\u0105 by\u0142o malarstwo. Stanis\u0142awa za\u015b – jak siedzi nad swoimi zbiorami entomologicznymi. Odwiedza\u0142 ich cz\u0119sto w petersburskim mieszkaniu, zawsze, gdy otrzymywa\u0142 przepustk\u0119 na sobot\u0119 i niedziel\u0119. Ze Stanis\u0142awem widywali si\u0119 tak\u017ce w korpusie.<\/p>\n

Anna Matyjewicz-Maciejewicz [9]<\/a> napisa\u0142a:<\/p>\n

(…) Sta\u015b przeniesiony zosta\u0142 do Morskiego Korpusu, kt\u00f3ry uko\u0144czy\u0142 w 1910 r., i przyjecha\u0142 mi si\u0119 pokaza\u0107 jako m\u0142odziutki, elegancki oficerzyk marynarki. Bronio, po uko\u0144czeniu Szko\u0142y In\u017cynier\u00f3w Wojskowych o\u017ceni\u0142 si\u0119 i po roku cieszy\u0142 si\u0119 ju\u017c c\u00f3reczk\u0105 Haluni\u0105. (…) Pragn\u0105\u0142 wst\u0105pi\u0107 do Wojskowej Akademii In\u017cynieryjnej, ale tam droga dla Polak\u00f3w by\u0142a prawie zamkni\u0119ta. A w\u0142a\u015bnie wtedy zacz\u0119\u0142o si\u0119 rodzi\u0107 lotnictwo. Po pewnym wahaniu, ze wzgl\u0119du na \u017con\u0119 i dziecko, jednak zdecydowa\u0142 si\u0119 i wysun\u0105\u0142 sw\u0105 kandydatur\u0119 na lotnika. Otrzyma\u0142 stypendium i zosta\u0142 razem z czterema kolegami wys\u0142any do Pau we Francji do Szko\u0142y Lotniczej, za\u0142o\u017conej przez s\u0142ynnego lotnika Bleriota.[10]<\/a><\/p>\n

 <\/p><\/blockquote>\n

\"Bronis\u0142aw<\/p>\n

\"Stanis\u0142aw<\/p>\n

 <\/p>\n

Bronis\u0142aw i Stanis\u0142aw… To byli wspaniali ch\u0142opcy. Prze\u015bcigali\u015bmy si\u0119 w opowie<\/em><\/strong>\u015bciach o naszych pasjach. Ile\u017c mieli\u015bmy wtedy marze\u0144!<\/em><\/strong><\/p>\n

Tak rozpoczyna si\u0119 kolejny rozdzia\u0142 wspania\u0142ej, a zarazem jak\u017ce tragicznej, opowie\u015bci o rodzinie Maciejewicz\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na \u017ar\u00f3d\u0142o informacji warto przytoczy\u0107 t\u0119 opowie\u015b\u0107 o pierwszym polskim lotniku, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 tragicznie. Tak to opisa\u0142a w pami\u0119tniku Anna Matyjewicz-Maciejewicz.<\/p>\n

Bronio zapragn\u0105\u0142, aby \u017cona jego do niego tam na jaki\u015b miesi\u0105c przyjecha\u0142a. (…) Przy tym chcia\u0142 i mnie zrobi\u0107 t\u0119 przyjemno\u015b\u0107. Bracia si\u0119 naradzili – Sta\u015b ofiarowa\u0142 na moj\u0105 podr\u00f3\u017c pierwsz\u0105 swoj\u0105 oficersk\u0105 pensj\u0119 – i zaproponowali mi, abym razem z moj\u0105 bratow\u0105 odby\u0142a t\u0119 ciekaw\u0105 podr\u00f3\u017c za granic\u0119. (…)<\/p>\n

Lotnisko w Pau (Francja \u2013 podkr. M.K.) by\u0142o daleko od miasta, ale by\u0142y\u015bmy tam, i gdy\u015bmy doje\u017cd\u017ca\u0142y, w\u0142a\u015bnie samolot wzbi\u0142 si\u0119 w powietrze – na nim by\u0142 Bronio, kt\u00f3ry w ten spos\u00f3b nas powita\u0142.<\/p>\n

(…) Bronio po powrocie z zagranicy mia\u0142 zobowi\u0105zanie – (…) za otrzymane stypendium wyszkoli\u0107 pierwsz\u0105 grup\u0119 pilot\u00f3w za\u0142o\u017conej w tym celu lotniczej szkole w Sewastopolu na Krymie. Z zobowi\u0105zania wywi\u0105za\u0142 si\u0119 sumiennie i mia\u0142 zamiar zaraz potem przenie\u015b\u0107 si\u0119 do \u201eAwiaty\u201d w Warszawie. W czasie pobytu w Sewastopolu wykona\u0142 raz lot nad morzem do miejscowo\u015bci D\u017cankoj, te\u017c na Krymie Teraz wydaje si\u0119 to bagatelk\u0105, o kt\u00f3rej wspomina\u0107 nie warto, ale wtedy, kiedy lotnictwo by\u0142o jeszcze w powijakach – by\u0142 to wyczyn powa\u017cny.<\/p>\n

W lutym 1911 r., odwiedzi\u0142am Bronia w Sewastopolu. (…) by\u0142 tak dobry, \u017ce zrobi\u0142 mi ogromn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 zabieraj\u0105c mnie ze sob\u0105 na spacer samolotem. Samolot ten, typu \u201eBleriot\u201d, by\u0142 tak male\u0144ki, \u017ce dwoje nas tylko mog\u0142o si\u0119 zmie\u015bci\u0107 w jego \u0142\u00f3deczce, kt\u00f3ra by\u0142a tak p\u0142yciutka, \u017ce mo\u017cna by\u0142o siedz\u0105c z niej si\u0119 wychyli\u0107, by patrze\u0107 w d\u00f3\u0142. Wchodzi\u0142am do samolotu z taboretu. (…) By motor zapuszczony nabra\u0142 si\u0142y, kilku ludzi trzyma\u0142o samolot za ogon, zanim Bronio podniesieniem r\u0119ki nie da\u0142 znaku do puszczenia go. Wra\u017cenie lotu by\u0142o wspania\u0142e! Lecieli\u015bmy nad lotniskiem maj\u0105c przed sob\u0105 panoram\u0119 portu i miasta Sewastopola. Ludzie stali na drogach obserwuj\u0105c nasz lot. Huk motoru uniemo\u017cliwia\u0142 rozmow\u0119. Gdy mieli\u015bmy l\u0105dowa\u0107, Bronio zatrzyma\u0142 motor i planuj\u0105c spuszcza\u0142 si\u0119 w d\u00f3\u0142. Zdawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce samolot spod nas ucieka, chwyci\u0142am si\u0119 mimo woli por\u0119czy, ze strachem patrz\u0105c na szybko zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 ziemi\u0119. Lecz tu\u017c nad ziemi\u0105 motor zn\u00f3w zawarcza\u0142 i k\u00f3\u0142ka lekko potoczy\u0142y si\u0119 po piasku. (…) Na zako\u0144czenie kursu lotniczego urz\u0105dzone by\u0142o w Petersburgu \u201e\u015awi\u0119to Awiacji\u201d, na kt\u00f3rym by\u0142y wyznaczone nagrody za rozmaite wyczyny pilot\u00f3w. Mi\u0119dzy innymi by\u0142 wy\u015bcig lotu na wysoko\u015b\u0107. Bronio wzbi\u0142 si\u0119 najwy\u017cej i otrzyma\u0142 premium. Ale jeden z lotnik\u00f3w lecia\u0142 na aparacie typu \u201eFarman\u201d, zwanym drwi\u0105co przez lotnik\u00f3w \u201eeta\u017cerk\u0105\u201d – bo fotel lotnika mie\u015bci\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy dwoma p\u0142aszczyznami no\u015bnymi: jedn\u0105 nad g\u0142ow\u0105, drug\u0105 pod nogami. Ot\u00f3\u017c aparat ten dosi\u0119gn\u0105\u0142 du\u017cej wysoko\u015bci, lecz czemu\u015b si\u0119 zacz\u0105\u0142 chyli\u0107 ku przodowi; pilot, niczym nie przymocowany do fotela musia\u0142 pu\u015bci\u0107 ster i chwyci\u0107 si\u0119 por\u0119czy, by si\u0119 nie ze\u015blizgn\u0105\u0107 z fotela… Za chwil\u0119 zawis\u0142 ju\u017c tylko na r\u0119kach i potem run\u0105\u0142 z wielkiej wysoko\u015bci, zabijaj\u0105c si\u0119 na miejscu…. By\u0142 to Ukrainiec, nazwisko mia\u0142 podobne do naszego…[11]<\/a><\/p><\/blockquote>\n

W pami\u0119tniku Anny Matyjewicz-Maciejewicz, jedynym \u017ar\u00f3dle informacji o rodzinie brata ojca Konstantego, jest te\u017c kilka informacji o pierwszym marynarzu nosz\u0105cym to nazwisko – Stanis\u0142awie.<\/p>\n

M\u0142odszy m\u00f3j brat, Sta\u015b, podczas pobytu w Morskim Korpusie, odbywa\u0142 na statku szkolnym dalekie morskie podr\u00f3\u017ce. Podczas jednej z nich, w 1908 r., znalaz\u0142 si\u0119 bardzo blisko Messyny, gdzie w nocy nast\u0105pi\u0142 pocz\u0105tek strasznego trz\u0119sienia ziemi. M\u0142odzi marynarze nie bacz\u0105c na straszne niebezpiecze\u0144stwo przy ci\u0105g\u0142ych wstrz\u0105sach obracaj\u0105cych w perzyn\u0119 ca\u0142e miasto – rzucili si\u0119 nie\u015b\u0107 pierwszy ratunek pogrzebanym w gruzach mieszka\u0144com… (…) Musia\u0142y to by\u0107 straszne i ci\u0119\u017ckie wra\u017cenia, \u017ce Sta\u015b m\u00f3j nie chcia\u0142 i nie m\u00f3g\u0142 o tym opowiada\u0107… Zosta\u0142o mi w pami\u0119ci, jak m\u00f3wi\u0142 o jednej odkopanej dziewczynce, kt\u00f3rej n\u00f3\u017cka przygnieciona by\u0142a ogromn\u0105 \u017celazn\u0105 belk\u0105, kt\u00f3rej w\u015br\u00f3d gruz\u00f3w poruszy\u0107 nie by\u0142o mo\u017cno\u015bci. Musieli biedne dziecko pozostawi\u0107 na miejscu, bo bezsilni byli w tym przypadku. Dali jej tylko pomara\u0144cz\u0119, kt\u00f3r\u0105 kto\u015b z nich mia\u0142 w kieszeni – i dobrze zaznaczyli miejsce w ruinach, gdzie si\u0119 znajduje…. Inna zn\u00f3w z wielkim trudem odkopana kobieta nie da\u0142a si\u0119 wyci\u0105gn\u0105\u0107 dlatego, \u017ce by\u0142a tylko w koszuli… W innym miejscu, s\u0142ysz\u0105c g\u0142os wo\u0142aj\u0105cy spod ziemi du\u017co czasu stracili, by gruzy rozkopa\u0107, a tam okaza\u0142a si\u0119 wo\u0142aj\u0105ca o pomoc – papuga!<\/p>\n

Ale ilu\u017c ludziom ratowali \u017cycie w tych pierwszych godzinach, zanim jaka\u015b dalsza pomoc nadci\u0105gn\u0119\u0142a! Otrzymali potem ci m\u0142odzie\u0144cy-marynarze – i Sta\u015b w ich liczbie – jako dar od miasta Messyny wspania\u0142e albumy fotografii Messyny przed i po trz\u0119sieniu ziemi z dedykacj\u0105 w j\u0119zyku w\u0142oskim: \u00abBohaterom – marynarzom!\u00bb[12]<\/a><\/p><\/blockquote>\n

Bracia starali si\u0119 cz\u0119sto odwiedza\u0107 swoj\u0105 siostr\u0119, kt\u00f3ra przenios\u0142a si\u0119 do rodzinnego \u017bytomierza. Ostatni raz widzieli si\u0119 na Wielkanoc 1911 r., Wsp\u00f3lnie sp\u0119dzili \u015bwi\u0119ta. \u017begnaj\u0105c si\u0119 uzgodnili, \u017ce kolejny raz przyjad\u0105 pod koniec lata. Bronis\u0142aw zaproponowa\u0142 bratu, by ten odwiedzi\u0142 go jeszcze w Sewastopolu. Pojechali. Anna zanotowa\u0142a w pami\u0119tniku:<\/p>\n

I oto w par\u0119 dni po ich odje\u017adzie, p\u00f3\u017ano wieczorem nagle pos\u0142ysza\u0142am, \u017ce kto\u015b si\u0119 dobija do furtki naszego podw\u00f3rza. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to by\u0142a depesza do mnie: \u00abPrzyje\u017cd\u017caj niezw\u0142ocznie wielkie nieszcz\u0119\u015bcie – Mania\u00bb.<\/p>\n

Co si\u0119 dzia\u0142o wtedy w mej duszy!… Prawie nieprzytomna, j\u0119cz\u0105c jednym g\u0142osem: Jezu.,. Jezu… Jezu…. pobieg\u0142am na stacj\u0119 na nocny poci\u0105g (by\u0142a ju\u017c wtedy w \u017bytomierzu w\u0105skotor\u00f3wka). My\u015bl moja i serce ca\u0142e by\u0142y przy Broniu, bo by\u0142am pewna, \u017ce Sta\u015b ju\u017c odjecha\u0142. (…) Do wagonu z rana wszed\u0142 kto\u015b z gazet\u0105 w r\u0119ku. Poprosi\u0142am o ni\u0105 na chwil\u0119 i przeczyta\u0142am w niej depesz\u0119 \u00abSamolot Bleriot, w kt\u00f3rym lecia\u0142 kapitan Maciejewicz z bratem spad\u0142. Obaj zabici… \u00bb Odda\u0142am gazet\u0119, wr\u00f3ci\u0142am na swoje miejsce, \u0142zy strumieniem zacz\u0119\u0142y la\u0107 si\u0119 z moich oczu. Wzbudzi\u0142am zaciekawienie pasa\u017cer\u00f3w. Jaki\u015b poczciwy Gruzin zacz\u0105\u0142 \u0142agodnie g\u0142adzi\u0107 moj\u0105 r\u0119k\u0119 powtarzaj\u0105c p\u00f3\u0142g\u0142osem: \u00abNie p\u0142acztie, nie p\u0142acztie\u00bb…<\/p>\n

W Odessie z powodu burzy na morzu trzeba by\u0142o czeka\u0107 do wieczora na wyj\u015bcie statku z portu… Gdy z rana dop\u0142ywali\u015bmy do Sewastopola, s\u0142ycha\u0107 by\u0142o strza\u0142y armatnie. To statki wojenne stoj\u0105ce w porcie salutowa\u0142y, gdy cia\u0142a moich biednych braciszk\u00f3w szalup\u0105 przewo\u017cono ze szpitala na wyspie, gdzie zabrane by\u0142o po katastrofie, do ko\u015bcio\u0142a. Na przystani czeka\u0142 na mnie m\u00f3j stryj kochany, W\u0142adzio, i zawi\u00f3z\u0142 mnie do ko\u015bcio\u0142a, gdzie ju\u017c mia\u0142a si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 msza \u015bwi\u0119ta. Trumna Stasia sta\u0142a bli\u017cej o\u0142tarza, a za ni\u0105 trumna Bronia, przy kt\u00f3rej wszyscy byli skupieni. By\u0142 te\u017c obecny i sta\u0142 przy trumnie stryj cesarza, Wielki Ksi\u0105\u017c\u0119 Aleksander Michaj\u0142owicz Romanow, kt\u00f3ry by\u0142 naczelnikiem lotnictwa i umy\u015blnie na ten pogrzeb przyjecha\u0142 z Petersburga i przywi\u00f3z\u0142 ogromny srebrny wieniec od cesarza z napisem \u00abPogibszemu gieroju\u00bb, i kt\u00f3ry po nabo\u017ce\u0144stwie przyjecha\u0142 do Mani do mieszkania, by w imieniu cesarza i swoim wyrazi\u0107 jej wsp\u00f3\u0142czucie. (…) Nabo\u017ce\u0144stwo by\u0142o bardzo uroczyste, orkiestra gra\u0142a marsza \u017ca\u0142obnego Chopina, \u015bpiewa\u0142 ch\u00f3r i soli\u015bci. (…) Twarz Bronia by\u0142a nic nie zmieniona, pogodna (…) Sta\u015b m\u00f3j biedny mia\u0142 czo\u0142o strzaskane i twarz zdeformowan\u0105, a jednak \u017cy\u0142 jeszcze przesz\u0142o dob\u0119 po katastrofie. Bronio mia\u0142 \u015bmier\u0107 momentaln\u0105. Lecieli o zmroku i pogoda by\u0142a wietrzna. Sta\u015b mia\u0142 z rana ju\u017c wyje\u017cd\u017ca\u0107, wi\u0119c na lepsz\u0105 pogod\u0119 czeka\u0107 nie by\u0142o mo\u017cna. Wydawa\u0142o si\u0119, pod wiecz\u00f3r, \u017ce wiatr ucich\u0142 i polecieli… W g\u00f3rze jednak wiatr okaza\u0142 si\u0119 bardzo silny, samolot porwany wiatrem zacz\u0105\u0142 spada\u0107. Bronio staraj\u0105c si\u0119 utrzyma\u0107 r\u00f3wnowag\u0119, a nie mog\u0105c ju\u017c wybiera\u0107 miejsca na l\u0105dowanie, z g\u00f3ry w mroku nie spostrzeg\u0142 ogrodzenia z polnego kamienia, o kt\u00f3re samolot uderzy\u0142 swym podwoziem z ca\u0142\u0105 si\u0142\u0105. Na gruzach tego muru obaj \u015bmier\u0107 znale\u017ali… Byli\u015bmy potem na miejscu katastrofy. Z ko\u015bcio\u0142a cia\u0142a wyprowadzone zosta\u0142y na stacj\u0119 kolejow\u0105 do wagonu, kt\u00f3ry przyczepiono do poci\u0105gu po\u015bpiesznego, kt\u00f3rym razem z nami mia\u0142y odjecha\u0107 do \u017bytomierza. Wzd\u0142u\u017c ca\u0142ej drogi do stacji sta\u0142 szpaler wojska i gra\u0142y orkiestry… Poci\u0105g ruszy\u0142… Na jednej ze stacji w\u0119z\u0142owych, gdy poci\u0105g podchodzi\u0142, ujrzeli\u015bmy na peronie uszykowane, prezentuj\u0105ce bro\u0144 wojsko i orkiestr\u0119 graj\u0105c\u0105 marsza \u017ca\u0142obnego. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to pu\u0142k, w kt\u00f3rym przed laty s\u0142u\u017cy\u0142 nasz Ojciec, bardzo tak kochany i szanowany, i przez koleg\u00f3w, i przez \u017co\u0142nierzy – wraca\u0142 w\u0142a\u015bnie z manewr\u00f3w i w ten spos\u00f3b uczci\u0142 pogrzeb jego syn\u00f3w.[13]<\/a><\/p><\/blockquote>\n

R\u00f3wnie uroczyst\u0105 opraw\u0119 mia\u0142 pogrzeb obu oficer\u00f3w w \u017bytomierzu.<\/p>\n

O wszystkich tych szczeg\u00f3\u0142ach Konstanty dowiedzia\u0142 si\u0119 w domu. Pami\u0119\u0107 zmar\u0142ych kuzyn\u00f3w by\u0142a tam \u017cywa przez d\u0142ugie lata. Konstanty sta\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas spadkobierc\u0105 ich s\u0142awy. Z rodziny jeszcze tylko jego brat, r\u00f3wnie\u017c oficer, kontynuowa\u0142 wojskowe tradycje. Tak\u017ce patriotyczne i obywatelskie.<\/p>\n

Na warszawskim cmentarzu pow\u0105zkowskim, w kwaterze numer 216, znajduje si\u0119 na \u015bcianie rodzinnego grobowca tablica tej tre\u015bci: \u201eSymbolicznie, \u015bp. Bronis\u0142aw Matyjewicz-Maciejewicz, pierwszy Polak, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 lotnika, 1 V 1911\u201d.<\/p>\n

I. Ornowski w artykule opublikowanym na \u0142amach \u201eStolicy\u201d pisa\u0142:<\/p>\n

W szkole Bleriota, po\u0142o\u017conej na po\u0142udniu Francji, w miejscowo\u015bci Pau, spotyka (Bronis\u0142aw Matyjewicz-Maciejewicz – przyp. M. K.) Grzegorza Piotrowskiego, Polaka, dotychczasowego oficera marynarki rosyjskiej, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 tu skierowany na kurs pilota\u017cu.<\/p>\n

Wsp\u00f3lne studia, trudno\u015bci i sukcesy, stosunki panuj\u0105ce w \u015brodowisku francuskim, wreszcie wsp\u00f3lny cel – osi\u0105gni\u0119cie jak najszybciej licencji pilot\u00f3w, zbli\u017cy\u0142y obu Polak\u00f3w.<\/p>\n

Kilkumiesi\u0119czne szkolenie dobiega\u0142o ko\u0144ca, zbli\u017ca\u0142 si\u0119 okres egzamin\u00f3w. (…) Piotrowski w swych wspomnieniach pisze: \u00abBronis\u0142aw robi\u0142 bajeczne \u00f3semki i by\u0142 dawno got\u00f3w do egzaminu. Przez przes\u0105dne poczucie kole\u017ce\u0144stwa jednak – zakrawaj\u0105ce na s\u0142owia\u0144ski \u2018nieprodukcyjny\u2019 sentymentalizm – nie przyst\u0119powa\u0142 do egzaminu czekaj\u0105c na mnie. Musia\u0142em nareszcie u\u017cy\u0107 fortelu i przekona\u0107 go, \u017ce \u2018farma\u0144szczyki\u2019 – jak nazywa\u0142 on naszych koleg\u00f3w Rosjan ze szko\u0142y Farmana – ju\u017c lada dzie\u0144 zdadz\u0105 egzamin. To poskutkowa\u0142o, wszak\u017ce kto\u015b z nas, Polak\u00f3w powinien by\u0107 pierwszym.\u00bb (…) Egzamin zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pomy\u015blnie i na li\u015bcie Aeroklubu Francuskiego, rejestruj\u0105cego w\u00f3wczas pilot\u00f3w ca\u0142ego \u015bwiata zosta\u0142 zapisany pod numerem 152 w dnia 1 lipca 1910 r., Bronis\u0142aw Matyjewicz-Maciejewicz, a pod numerem 195, w dniu 29 sierpnia 1910 r., – Grzegorz Piotrowski. 16<\/sup><\/p><\/blockquote>\n

Obaj piloci za\u017c\u0105dali, aby w oficjalnym dokumencie Aeroklubu Francuskiego wpisano, \u017ce s\u0105 Polakami. W pierwszej chwili odrzucono ten postulat, motywuj\u0105c odmow\u0119 \u201ebrakiem oficjalnej pa\u0144stwowo\u015bci polskiej\u201d. Tylko stanowczo\u015b\u0107 obu Polak\u00f3w i wyra\u017cona przez nich gro\u017aba zrezygnowania z dyplom\u00f3w, odnios\u0142y skutek. W grupie pionier\u00f3w lotnictwa sprzed pierwszej wojny \u015bwiatowej, w\u015br\u00f3d ludzi, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli wspomnian\u0105 francusk\u0105 szko\u0142\u0119 pilota\u017cu, figuruj\u0105 obaj nasi lotnicy, wyra\u017anie okre\u015bleni jako Polacy.<\/p>\n

Konstanty pojecha\u0142 do \u017bytomierza. Poszed\u0142 na tamtejszy cmentarz. Po wielekro\u0107 czyta\u0142 tre\u015b\u0107 tablicy umieszczonej nad mogi\u0142ami kuzyn\u00f3w. Jedno s\u0142owo nieustannie pulsowa\u0142o w jego oczach pe\u0142ni\u0105 swej tre\u015bci. P\u00f3\u017aniej wiele godzin rozmawia\u0142 z matk\u0105. Pyta\u0142 o sw\u00f3j polski rodow\u00f3d, o polskich przodk\u00f3w. S\u0142ucha\u0142 opowie\u015bci o babce, kt\u00f3ra musia\u0142a szuka\u0107 miejsca na obczy\u017anie w obawie przed represjami, dowiadywa\u0142 si\u0119 o rewolucyjnych, narodowo\u015bciowych nastrojach, kt\u00f3re zawsze by\u0142y obecne w ich domostwach. W\u00f3wczas \u017cywo zainteresowa\u0142 si\u0119 histori\u0105 kraju swoich przodk\u00f3w. Ubolewa\u0142 nad szcz\u0105tkow\u0105 wr\u0119cz znajomo\u015bci\u0105 ojczystego j\u0119zyka. Jestem Polakiem… By\u0142 w wieku m\u0119skim, kiedy w pe\u0142ni u\u015bwiadomi\u0142 sobie pe\u0142ni\u0119 znaczenia tych s\u0142\u00f3w. Jestem Polakiem…<\/p>\n

Ko\u0142a poci\u0105gu zn\u00f3w miarowo uderza\u0142y o z\u0142\u0105cza szyn. Patrzy\u0142 przez okno na krajobraz, na g\u0119stniej\u0105ce chmury. Takie same gromadzi\u0142y si\u0119 zawsze nad Petersburgiem. We wspomnieniach od\u017cywa\u0142y chwile sp\u0119dzone jeszcze w piotrowskim korpusie, w Po\u0142tawie. Car, ojciec, ciemi\u0119\u017cyciel… Car, ojciec, ciemi\u0119\u017cyciel… Tak skandowali… Ko\u0142a wagonu wystukiwa\u0142y rytm. Jestem Polakiem… Przeci\u0105g\u0142y gwizd parowozu ni\u00f3s\u0142 si\u0119 nad lasem.<\/p>\n

Jestem Polakiem…<\/p>\n

\"na[\/vc_column_text]<\/div><\/div>[vc_empty_space][vc_separator border_width=”3″][vc_empty_space][vc_text_separator title=”Kapitan kapitan\u00f3w – uzupe\u0142nienia i komentarze” i_icon_fontawesome=”fa fa-anchor” add_icon=”true”][vc_empty_space]\n

\n

<\/p>

    <\/ul><\/div>\n
    \n
    \n<\/fieldset>\n
    \n\t

    <\/span><\/span>\n\t<\/p>\n<\/div>\n

    \n\t

    <\/span>\n\t<\/p>\n<\/div>\n